Από το «καινούργιο» στο second hand: Γιατί όλο και περισσότεροι Έλληνες αγοράζουν μεταχειρισμένα ρούχα

Μέχρι πριν από μερικά χρόνια, η αγορά μεταχειρισμένων ρούχων στην Ελλάδα ήταν για πολλούς μια επιλογή ανάγκης ή μια συνήθεια περιορισμένη σε λίγους.

Το καινούργιο ρούχο εξακολουθούσε να θεωρείται η μία και μόνη αυτονόητη επιλογή, ενώ το second hand αντιμετωπιζόταν σχεδόν αποκλειστικά με επιφύλαξη.

Σήμερα, η εικόνα έχει αλλάξει. Οι νεότερες ηλικίες, αλλά και ευρύτερα οι Έλληνες καταναλωτές, στρέφονται όλο και περισσότερο σε ρούχα από δεύτερο χέρι. Άλλοι το κάνουν για οικονομικούς λόγους, άλλοι επειδή αναζητούν πιο ιδιαίτερα κομμάτια και άλλοι επειδή θέλουν να περιορίσουν την κατανάλωση και το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα. Το αποτέλεσμα είναι ότι το μεταχειρισμένο ρούχο δεν θεωρείται πια λύση ανάγκης, αλλά μια πιο συνειδητή μορφή κατανάλωσης.

Το Creta24 έκανε μια αναλυτική έρευνα για το πώς αυτή η τάση κατάφερε να περάσει στις συνήθειες των Ελλήνων, καταγράφοντας τους λόγους που πλέον η αγορά second hand ρούχων είναι μία οικονομική, βιώσιμη επιλογή που αντιτίθεται συνειδητά στο fast fashion.

Από το «στίγμα» στη νέα συνήθεια 

Προφανώς η αλλαγή δεν έγινε από τη μια μέρα στην άλλη. Στην αρχή η κοινή αντίληψη ήταν πως τα μεταχειρισμένα ρούχα τα αγοράζει κάποιος επειδή δεν μπορεί να αποκτήσει καινούργια. Αυτή η άποψη φαίνεται πως υποχωρεί, κυρίως στις νεότερες γενιές, που αντιμετωπίζουν το second hand διαφορετικά. Για πολλούς νέους, η αγορά ενός μεταχειρισμένου ρούχου μπορεί να σημαίνει προσωπικό στυλ, αναζήτηση αυθεντικότητας και απομάκρυνση από τη μαζική παραγωγή. Ένα ρούχο παλαιότερης δεκαετίας, ένα ιδιαίτερο σακάκι, ένα τζιν που δεν μοιάζει με όλα τα υπόλοιπα ή ένα επώνυμο κομμάτι σε χαμηλότερη τιμή αποκτούν νέα αξία.

Η τάση αυτή αποτυπώνεται και στα στοιχεία της αγοράς. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ο κύκλος εργασιών στο λιανικό εμπόριο μεταχειρισμένων ειδών σε καταστήματα σχεδόν τετραπλασιάστηκε μέσα σε μία πενταετία, φτάνοντας τα 41,60 εκατ. ευρώ το 2024 από τα μόλις….9,099 εκατ. ευρώ το 2020. Παράλληλα, οι πωλήσεις μεταχειρισμένων ειδών από φυσικά καταστήματα αυξήθηκαν κατά 30,7% το πρώτο τρίμηνο του 2025 σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024.

Επιπρόσθετα, η συνεχής άνοδος της αγοράς second hand δεν αποτελεί μόνο ελληνικό φαινόμενο. Σύμφωνα με τη διεθνή έκθεση της ThredUp, η παγκόσμια αγορά μεταχειρισμένης μόδας αναμένεται να φτάσει τα 350 δισ. δολάρια έως το 2028, αναπτυσσόμενη με πολύ ταχύτερο ρυθμό από την αγορά της γρήγορης μόδας.

Γιατί οι Έλληνες στρέφονται στα μεταχειρισμένα

Οσο στο γιατί στρεφόμαστε στα μεταχειρισμένα, αρχικά κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει πως ένας λόγος είναι οικονομικός. Σε μια περίοδο που το κόστος ζωής πιέζει τα νοικοκυριά, τα μεταχειρισμένα ρούχα προσφέρουν μια πιο οικονομική λύση, χωρίς να είναι παλιομοδίτικη. Ο καταναλωτής μπορεί να αγοράσει ένα ρούχο σε χαμηλότερη τιμή, να αποκτήσει κάτι καλύτερης ποιότητας από αυτό που θα έβρισκε στην ίδια τιμή ως καινούργιο ή να βρει ένα κομμάτι που δεν κυκλοφορεί πια.

Δεν είναι όμως μόνο θέμα τιμής. Η στροφή στο second hand συνδέεται και με την ανάγκη για διαφορετικότητα. Η γρήγορη μόδα έχει κάνει τα ρούχα πιο προσιτά, αλλά και πολύ ομοιόμορφα μεταξύ τους. Για τους λόγους αυτούς πολλοί νέοι δεν αναζητούν απλώς ένα φθηνό ρούχο, αλλά κάτι που να ξεχωρίζει κι έτσι το μεταχειρισμένο ρούχο έχει μια αίσθηση μοναδικότητας.

Καθοριστικό ρόλο παίζει και η βιωσιμότητα διότι η συζήτηση γύρω από το περιβαλλοντικό αποτύπωμα που έχει η εν λόγω βιομηχανία έχει γίνει πιο έντονη. Η υπερπαραγωγή φθηνών ρούχων, η σύντομη διάρκεια ζωής πολλών προϊόντων και η μεγάλη ποσότητα αποβλήτων έχουν οδηγήσει αρκετούς καταναλωτές να αναζητούν πιο υπεύθυνες επιλογές. Έτσι, το second hand αντιμετωπίζεται ως ένας τρόπος να παραταθεί η ζωή ενός ρούχου και να μειωθεί η ανάγκη για συνεχή αγορά νέων προϊόντων.

Πώς λειτουργεί σήμερα η αγορά second hand 

Ως προς τους τρόπους προμήθειας μεταχειρισμένων ρούχων, πλέον η αγορά μεταχειρισμένων ρούχων δεν περιορίζεται πλέον στα φυσικά καταστήματα. Τα τελευταία χρόνια, οι ψηφιακές πλατφόρμες μεταπώλησης, όπως για παράδειγμα η πλατφόρμα vinted, έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αγοράζουμε και πουλάμε ρούχα.  Η διαδικασία είναι σχετικά απλή. Όποιος θέλει να πουλήσει ένα ρούχο δημιουργεί έναν λογαριασμό, το φωτογραφίζει, γράφει μια περιγραφή, ορίζει την τιμή και το ανεβάζει στην πλατφόρμα.

Ο αγοραστής μπορεί να αναζητήσει αυτό που θέλει με βάση το είδος, το μέγεθος, την τιμή ή την κατάσταση του προϊόντος. Αφού ολοκληρωθεί η αγορά, ο πωλητής στέλνει το προϊόν στον αγοραστή. Με αυτόν τον τρόπο, ένα ρούχο που έμενε ξεχασμένο σε μια ντουλάπα μπορεί να αποκτήσει νέα ζωή. Για τον πωλητή σημαίνει επιπλέον εισόδημα ή απλώς άδειασμα χώρου. Για τον αγοραστή σημαίνει πρόσβαση σε κάτι πιο οικονομικό, πιο ιδιαίτερο ή πιο δυσεύρετο.

Οι πλατφόρμες έχουν κάνει τη second hand αγορά πιο εύκολη και πιο μαζική. Δεν χρειάζεται πλέον κάποιος να ψάχνει μόνο σε φυσικούς χώρους. Μπορεί να αγοράσει ή να πουλήσει από το κινητό του. Μπορεί ακόμη να συγκρίνει τιμές, να επικοινωνήσει με άλλους χρήστες και να συμμετέχει σε μια αγορά που λειτουργεί περισσότερο ως κοινότητα παρά ως παραδοσιακό κατάστημα.

Από την ντουλάπα στην κυκλική οικονομία

Βασικό πλεονέκτημα του second hand είναι ότι παρατείνει τον κύκλο ζωής των ρούχων. Αντί ένα ρούχο να πεταχτεί επειδή δεν φοριέται πλέον από τον πρώτο ιδιοκτήτη του, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ξανά από κάποιον άλλο.
Αυτό έχει σημασία, καθώς η βιομηχανία της μόδας έχει μεγάλο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η κατανάλωση κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων στην ΕΕ αυξήθηκε από 17 κιλά ανά άτομο το 2019 σε 19 κιλά ανά άτομο το 2022. Την ίδια στιγμή, περίπου 12 κιλά ρούχων ανά άτομο πετιούνται κάθε χρόνο στην ΕΕ. Έτσι η παραγωγή κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων απαιτεί μεγάλες ποσότητες νερού, πρώτων υλών και ενέργειας.

Φανταστείτε πως για ένα βαμβακερό μπλουζάκι, εκτιμάται ότι χρειάζονται περίπου 2.700 λίτρα γλυκού νερού. Παράλληλα, η παραγωγή υφασμάτων συνδέεται με τη ρύπανση των υδάτων, ενώ το πλύσιμο συνθετικών ρούχων απελευθερώνει μικροπλαστικές ίνες.
Επίσης να σημειωθεί πως το πρόβλημα δεν τελειώνει στην παραγωγή καθώς λιγότερα από τα μισά μεταχειρισμένα ρούχα συλλέγονται για επαναχρησιμοποίηση ή ανακύκλωση, ενώ μόλις το 1% των μεταχειρισμένων ρούχων ανακυκλώνεται σε νέα ρούχα. Αυτό δείχνει γιατί η επαναχρησιμοποίηση αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία.

Η Ευρώπη αλλάζει τους κανόνες

Η άνοδος του second hand εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή προσπάθεια για πιο βιώσιμη μόδα. Η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο τη μετάβαση σε κυκλική οικονομία, όπου τα προϊόντα θα σχεδιάζονται ώστε να διαρκούν περισσότερο, να επισκευάζονται πιο εύκολα και να ανακυκλώνονται καλύτερα. Από τον Ιανουάριο του 2025, τα κράτη μέλη της ΕΕ υποχρεούνται να συλλέγουν χωριστά τα υφάσματα για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση. Παράλληλα, νέοι κανόνες προβλέπουν ότι οι παραγωγοί ρούχων, υποδημάτων και άλλων κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων θα καλύπτουν το κόστος συλλογής, διαλογής και ανακύκλωσης των προϊόντων τους.

Με βάση τα παραπάνω, από το 2026 η καταστροφή απούλητων ρούχων, υποδημάτων και αξεσουάρ θα απαγορεύεται στην ΕΕ για τις μεγάλες εταιρείες. Η κατεύθυνση είναι σαφής: η μόδα δεν μπορεί πλέον να βασίζεται μόνο στην υπερπαραγωγή, στη γρήγορη κατανάλωση και στην απόρριψη.

Πηγές: ΕΛΣΤΑΤ, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (EEA), ThredUp Resale Report, Reuters, BBC, Deutsche Welle (DW), The Guardian, NEWS 24/7, ΑΠΕ-ΜΠΕ, OT.gr, Tagesschau.