Της Σοφίας Νεοφύτου
Τα τελευταία χρόνια, η τάση της κατανάλωσης καφέ καθημερινά έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής στον χώρο της ευεξίας, κυρίως χάρη στις συμβουλές του νευροβιολόγου Andrew Huberman, Ph.D., ως τρόπος να αποφευχθεί η πτώση ενέργειας το απόγευμα. Παρότι πολλοί λένε ότι επωφελούνται, μια πρόσφατη μελέτη έρχεται να αμφισβητήσει μία σειρά από μύθους γύρω από τον καφέ.
Η νέα μεγάλη έρευνα συγκεντρώνει δεκαετίες επιστημονικών δεδομένων και απαντά με σαφήνεια σε μερικά από τα πιο συχνά ερωτήματα των καταναλωτών. Παρακάτω παρουσιάζουμε τα σημαντικότερα ευρήματα αναφορικά με τη σχέση μας με τον καφέ καθώς και τι η κατανάλωση αυτού μας προκαλεί.
1. Προκαλεί αφυδάτωση η καφεΐνη σε κατάσταση ηρεμίας;
Οι επιστήμονες διαπιστώνουν ότι η μέτρια καθημερινή πρόσληψη καφεΐνης δεν φαίνεται να προκαλεί αφυδάτωση. Ωστόσο, πολύ υψηλές δόσεις (πάνω από 5 φλιτζάνια καφέ την ημέρα) μπορεί να αυξήσουν ελαφρώς την παραγωγή ούρων και πιθανώς να οδηγήσουν σε αφυδάτωση. Συνολικά πάντως, η συνηθισμένη κατανάλωση καφεΐνης μέσω ροφημάτων έχει ελάχιστη έως μηδενική επίδραση στην ισορροπία υγρών.
2. Προκαλεί αφυδάτωση η καφεΐνη κατά την άσκηση;
Η μελέτη αναφέρει πως «παράγοντες όπως ο ρυθμός εφίδρωσης, η αναπλήρωση υγρών και τα γενετικά χαρακτηριστικά επηρεάζουν περισσότερο την ενυδάτωση απ’ ό,τι η μέτρια πρόσληψη καφεΐνης». Οποιαδήποτε αφυδάτωση παρατηρείται κατά την άσκηση σχετίζεται περισσότερο με το πόσο νερό πίνεις πριν, κατά ή μετά την προπόνηση παρά με την ίδια την καφεΐνη.
3. Μειώνει η καφεΐνη το σωματικό βάρος και το λίπος;
Η τρέχουσα επιστημονική γνώση δεν υποστηρίζει τη χρήση του καφέ ως μέσου απώλειας λίπους. Παρά την αισιοδοξία ορισμένων μελετών, η ασυνέπεια παραγόντων όπως η διατροφή, η δόση καφεΐνης και το ιστορικό κατανάλωσής της κάνει τα αποτελέσματα λιγότερο αξιόπιστα.
4. Aποκτάμε ανοχή στον καφέ;
Οι περισσότερες ενδείξεις δείχνουν ότι είναι μύθος η «ανοχή στην καφεΐνη» και δεν επιβεβαιώνεται βάση των αναλύσεων των ερευνητών. Πάντως τα δεδομένα υποδεικνύουν ότι χρειάζονται 6-9 mg καφεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους για εμφανή αλλαγή στην απόδοση. Παραδείγματος χάριν, για ένα άτομο 68 κιλών αυτό αντιστοιχεί σε 408–612 mg (4–6 φλιτζάνια καφέ), ποσότητες δηλαδή που δεν είναι κατάλληλες για όλους.
5. Υπάρχει σχέση ανάμεσα στην καφεΐνη και την κατάθλιψη;
Η καφεΐνη μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση από ορισμένα καταθλιπτικά συμπτώματα και να βελτιώσει τη διάθεση σε κάποιους. Ωστόσο, η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να εντείνει το άγχος, να διαταράξει τον ύπνο και να οδηγήσει σε αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία.
6. Μπορεί η υπερβολική καφεΐνη να σκοτώσει;
Τεχνικά ναι, ΑΛΛΑ είναι εξαιρετικά σπάνιο και συμβαίνει λόγω υπερδοσολογίας, κυρίως από χάπια καφεΐνης ή ενεργειακά ροφήματα υψηλής περιεκτικότητας. Για όσους πίνουν καφέ ή τσάι, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.
7. Υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στα φύλα όσον αφορά την επίδραση της καφεΐνης;
Τα ερευνητικά ευρήματα είναι μικτά. Αν και η καφεΐνη φαίνεται να βελτιώνει την αθλητική απόδοση σε όλους, ορισμένες μελέτες δείχνουν ελαφρώς μεγαλύτερο όφελος στους άνδρες. Σε κάθε περίπτωση, δεδομένου του σημαντικού κενού στην επιστημονική έρευνα για τις επιδράσεις στα δύο φύλα, χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.
8. Λειτουργεί η καφεΐνη το ίδιο για όλους;
Υπάρχει σημαντική μεταβλητότητα στη δράση της καφεΐνης μεταξύ των ανθρώπων. Είναι πιθανό κάποιοι να μην επηρεάζονται καθόλου από την κατανάλωση καφέ, αλλά πρόκειται για σπάνιο φαινόμενο.
9. Προκαλεί καρδιακά προβλήματα;
Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος σχετίζεται με παράγοντες όπως η δόση, η συχνότητα, ο τρόπος κατανάλωσης (καφές, τσάι κ.λπ.) και οι ατομικές μεταβολικές/γενετικές διαφορές.
Οι ερευνητές καταλήγουν ότι δεν υπάρχουν στοιχεία πως χαμηλή έως μέτρια πρόσληψη καφεΐνης έχει αρνητική επίδραση στον καρδιακό μυ.
10. Προκαλεί απώλεια οστικής μάζας;
Τα αποτελέσματα των ειδικών δεν συντελούν σε μία απάντηση. Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι η κατανάλωση πάνω από 4 φλιτζάνια καφέ ημερησίως μπορεί να επηρεάσει την οστική πυκνότητα και τον κίνδυνο καταγμάτων — κυρίως στις γυναίκες.
Ωστόσο, απαιτείται επιπλέον κλινική έρευνα για να εξεταστούν οι δόσεις, η διατροφή, ο πληθυσμός, η μορφή καφεΐνης κ.λπ., πριν εξαχθούν σαφή συμπεράσματα.
11. Πρέπει οι έγκυες γυναίκες να αποφεύγουν την καφεΐνη;
Η πλειονότητα των μελετών δείχνει ότι η κατανάλωση καφεΐνης στην εγκυμοσύνη συνδέεται με σοβαρές ανεπιθύμητες εκβάσεις. Οι τρέχουσες συστάσεις των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ προτείνουν όριο 200 mg ημερησίως.
12. Είναι η καφεΐνη εθιστική;
Υπάρχουν στοιχεία ότι η καφεΐνη μπορεί να οδηγήσει σε κατάχρηση και να προκαλέσει συμπτώματα στέρησης. Ωστόσο, δεν θεωρείται πλήρως καταγεγραμμένος εθισμός.Παραμένει ένα άκρως ατομικό ζήτημα και πρέπει να εξετάζεται κατά περίπτωση.
