Του Κώστα Κεφαλογιάννη
Ακόμα και μέσα σε μια επικαιρότητα γεμάτη με παραδοξότητες, αβεβαιότητες, ανατροπές όσων είχαμε μάθει να θεωρούμε δεδομένα, ακόμα και μέσα σε έναν κόσμο που βουλιάζει καθημερινά στο μίσος και αγκαλιάζει την πιο επιθετική και τοξική λογική του παραλόγου, η συγκεκριμένη εικόνα υπήρξε αποστομωτική: δεκάδες εργαζόμενοι έξω από τον ανακριτή, να περιμένουν τον ιδιοκτήτη του εργοστασίου “Βιολάντα” για να τον χειροκροτήσουν και να του εκφράσουν φωναχτά την συμπαράστασή τους. Το έκαναν και γραπτά, 256 εξ΄αυτών, με ανακοίνωση μέσω της οποίας μας ενημερώνουν ότι πρόκειται για άριστο αφεντικό και πολύ καλό άνθρωπο.
Παρεπιμπτόντως, πέντε γυναίκες έχασαν την ζωή τους στο εργοστασίου του “άριστου αφεντικού”. Εξαιτίας, όπως έχει προκύψει από την έρευνα, πολύ σημαντικών παραλείψεων που συγκροτούν βαρύ κατηγορητήριο.
Οι εργαζόμενοι λένε ότι πήγαν έξω από τον ανακριτή για να δείξουν στην υπόλοιπη Ελλάδα πως ο εν λόγω επιχειρηματίας δεν είναι όπως τον περιγράφουν τα ΜΜΕ. Δικαίωμά τους. Αλλά ας το πούμε και πάλι σε περίπτωση που τους διέφυγε: πέντε γυναίκες έχασαν την ζωή τους στο εργοστάσιό του Κωνσταντίνου Τζωρτζιώτη. Πέντε γυναίκες στην θέση των οποίων θα μπορούσαν να βρίσκονται εκείνο το βράδυ κάποιοι από τους “χειροκροτητές”. Πέντε γυναίκες που τις γνώριζαν, εργαζόταν μαζί τους, πιθανόν δίπλα – δίπλα. Στη μικρή επαρχιακή κοινωνία των Τρικάλων, κατά πάσα βεβαιότητα γνώριζαν και τις οικογένειές τους. Τα παιδιά που έμειναν δίχως μανάδες, Τις μανάδες που έμειναν δίχως παιδιά.
Το περιστατικό είναι σοκαριστικό λοιπόν, πρωτίστως επειδή δεν χωρά στο πλαίσιο της εύλογης μα εύκολης κριτικής, ούτε επιδέχεται απλοϊκές εξηγήσεις.
Ναι, κάποιοι σίγουρα φοβούνται για τη δουλειά τους, μα πρέπει και οι ίδιοι να καταλαβαίνουν ότι η παρουσία τους στο δικαστήριο δεν τους εξασφαλίζει το εργασιακό τους μέλλον. Κάποιοι ίσως έχουν το σύνδρομο της Στοκχόλμης, προσαρμοσμένο σε εργασιακό περιβάλλον και κάποιοι (όπως συμβαίνει με τους περισσότερους εργαζομένους εδώ και χρόνια, στην Ελλάδα και παγκοσμίως) δεν διαθέτουν ψείγμα ταξικής συνείδησης. Και είναι επίσης καίριο όσο και βέβαιο ότι η κατάσταση στην εργασιακή και κοινωνική “ζούγκλα” μέσα στην οποία παλεύει να επιβιώσει ο μέσος άνθρωπός έχει “αγριέψει” ακόμα περισσότερο, γεγονός το οποίο οδηγεί σε ανεξέλεγκτες καταστάσεις. Επιπλέον, ας το βάλουμε και τούτο στο κάδρο, οι άνθρωποι γενικά σπανίως αξιολογούν κάτι ως πιο σημαντικό από το προσωπικό τους συμφέρον.
Μόνο που είτε ισχύει ένα από τα παραπάνω επιχειρήματα, είτε ακόμα και όλα μαζί και πάλι δεν εξηγούν απολύτως την παράλογη εικόνα ανθρώπων που επιλέγουν να μετακινηθούν, να συγκεντρωθούν και να περιμένουν κάπου, μόνο και μόνο για να χειροκροτήσουν εκείνον ο οποίος κατηγορείται για τον θάνατο των συναδέλφων τους (και με βάση το κατηγορητήριο θα μπορούσε να ευθύνεται και για τον δικό τους). Δεν εξηγούν την βαθιά απανθρωπιά της πράξης, την πλήρη έλλειψη σεβασμού προς τους συγγενείς και τους αγαπημένους των θυμάτων, το αβυσσαλέο κενό εκεί που κανονικά θα έπρεπε να υπάρχει στοιχειώδης, απολύτως βασική ενσυναίσθηση.
Η παθητική αδράνεια θα μου ήταν κατανοητή. Η επιθετική δράση όχι πλήρως.
Κάθε εξήγηση μου μοιάζει λειψή. Κάτι λείπει. Και ίσως τελικά έτσι πρέπει. Ίσως δηλαδή η συγκεκριμένη σκηνή δεν χρειάζεται να εξηγηθεί με έναν μόνο, ξεκάθαρο και πειστικό τρόπο.
Γιατί αν την καταλάβουμε, ίσως να την δικαιολογήσουμε και μετά ίσως, σε κάποιο βαθμό και να την αποδεχτούμε. Να την παρκάρουμε μέσα μας και να την κατατάξουμε στις στενάχωρες μα κατανοητές ανθρώπινες αντιδράσεις. Και κάπως έτσι, να ανοίξουμε λίγο ακόμα την πόρτα στην βαρβαρότητα. Η οποία δεν καταφθάνει πάντα ορμητικά και βίαια., Κάποιες φορές, μάλλον τις περισσότερες, τρυπώνει στην καθημερινότητά μας ήρεμα, δίχως κρότο, χωρίς φασαρία, μεταμφιεσμένη σε κανονικότητα.
Υπό αυτήν την έννοια λοιπόν και αναφορικά με την στάση των εργαζομένων στο εργοστάσιο “Βιολάντα”, καλύτερα να μείνουμε με την απορία…
