Σκυλιά σε καφέ και εστιατόρια: Τι επιτρέπεται τελικά και τι προβλέπει ο νόμος

Η παρουσία κατοικίδιων ζώων σε καφέ, εστιατόρια και άλλους χώρους εστίασης αποτελεί τα τελευταία χρόνια αντικείμενο συζήτησης, με πολλούς πολίτες αλλά και επαγγελματίες να μην γνωρίζουν τι ακριβώς προβλέπει η νομοθεσία. Είναι τελικά νόμιμο να βρίσκεται ένας σκύλος δίπλα στο τραπέζι του ιδιοκτήτη του; Υπάρχουν πράγματι «pet friendly» καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος;

Με αφορμή τα ερωτήματα αυτά, το CRETA24 επιχείρησε να αποσαφηνίσει το ισχύον νομοθετικό και υγειονομικό πλαίσιο. Ο υγιεινολόγος Δημήτριος Απ. Κεραμυδάς εξηγεί τι προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί και εθνικοί κανόνες για την παρουσία ζώων συντροφιάς σε επιχειρήσεις τροφίμων και ποτών.

Τι θεωρείται ζώο συντροφιάς

Σύμφωνα με τον Ν. 4830/2021, ως ζώο συντροφιάς ορίζεται κάθε ζώο που διατηρείται από τον άνθρωπο κυρίως για λόγους ζωοφιλίας και συντροφιάς. Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται οι σκύλοι οδηγοί, οι σκύλοι εργασίας και τα ζώα θεραπείας. Αντίθετα, δεν θεωρούνται ζώα συντροφιάς τα ζώα της άγριας πανίδας.
Από την άλλη πλευρά, ως επιχείρηση τροφίμων θεωρείται κάθε δραστηριότητα που σχετίζεται με την παραγωγή, επεξεργασία, αποθήκευση, διάθεση ή διανομή τροφίμων και ποτών. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα καφέ, τα εστιατόρια, τα μπαρ, οι ταβέρνες, τα ζαχαροπλαστεία αλλά και κάθε άλλο κατάστημα που διαθέτει τρόφιμα ή ποτά στο κοινό.

Τι προβλέπουν οι κανόνες υγιεινής

Όπως επισημαίνει ο κ. Κεραμυδάς, ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός 852/2004 για την υγιεινή των τροφίμων υποχρεώνει τους υπευθύνους των επιχειρήσεων να λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε να αποτρέπεται η μόλυνση των τροφίμων και να ελέγχεται η παρουσία ζώων σε χώρους όπου παρασκευάζονται, αποθηκεύονται ή διακινούνται τρόφιμα. Με απλά λόγια η παρουσία κατοικίδιων στα παραπάνω καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος δεν επιτρέπεται.

Η εξαίρεση των σκύλων οδηγών 

Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένες εξαιρέσεις. Η είσοδος επιτρέπεται μόνο για τους σκύλους οδηγούς που συνοδεύουν άτομα με αναπηρία ή προβλήματα όρασης, καθώς και για σκύλους που βρίσκονται σε πρόγραμμα εκπαίδευσης για τον ίδιο σκοπό. Μάλιστα, σύμφωνα με τον Ν. 5143/2024, οι σκύλοι βοήθειας και τα ζώα θεραπείας μπορούν να συνοδεύουν τα άτομα που εξυπηρετούν σε εστιατόρια, ξενοδοχεία, νοσοκομεία, σχολεία, δημόσιες υπηρεσίες, αθλητικές εγκαταστάσεις και άλλους χώρους όπου επιτρέπεται η είσοδος των συνοδών τους.

Τι ισχύει στα τραπεζάκια έξω;

Ένα από τα πιο συνηθισμένα επιχειρήματα είναι ότι η απαγόρευση αφορά μόνο τους εσωτερικούς χώρους και όχι τα τραπεζοκαθίσματα που βρίσκονται σε πεζοδρόμια ή πλατείες. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Δημήτριο Κεραμυδά, ο εξωτερικός χώρος ανάπτυξης τραπεζοκαθισμάτων θεωρείται αναπόσπαστο μέρος της επιχείρησης, καθώς περιλαμβάνεται στα εγκεκριμένα σχέδια λειτουργίας της και στη σχετική γνωστοποίηση που έχει υποβληθεί στις αρμόδιες αρχές. Αυτό σημαίνει ότι οι ίδιες υγειονομικές απαιτήσεις ισχύουν τόσο για τους εσωτερικούς όσο και για τους εξωτερικούς χώρους του καταστήματος.

Οι κυρώσεις για τους παραβάτες

Σε περίπτωση ελέγχου από τον ΕΦΕΤ ή τις αρμόδιες υγειονομικές υπηρεσίες και διαπίστωσης παρουσίας ζώου συντροφιάς που δεν εμπίπτει στις προβλεπόμενες εξαιρέσεις, η επιχείρηση μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με σημαντικές κυρώσεις. Τα διοικητικά πρόστιμα κυμαίνονται από 500 έως 5.000 ευρώ, ανάλογα με τη σοβαρότητα της παράβασης, το μέγεθος της επιχείρησης και τυχόν υποτροπή κατά τα προηγούμενα χρόνια. Παράλληλα, η νομοθεσία προβλέπει ακόμη και ποινικές κυρώσεις, με δυνατότητα επιβολής φυλάκισης έως ενός έτους ή χρηματικής ποινής τουλάχιστον 2.000 ευρώ για παραβάσεις υγειονομικών διατάξεων.

Υπάρχουν τελικά «pet friendly» καταστήματα;

Τέλος το συμπέρασμα του ειδικού είναι σαφές. Με βάση το ισχύον υγειονομικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις τροφίμων και ποτών, δεν προβλέπεται η λειτουργία «pet friendly» καταστημάτων με την έννοια της ελεύθερης εισόδου κατοικίδιων ζώων στους χώρους εξυπηρέτησης πελατών.

Όπως αναφέρει ο Δημήτριος Απ. Κεραμυδάς, οι μοναδικές εξαιρέσεις που αναγνωρίζει η νομοθεσία αφορούν τους σκύλους οδηγούς και ως εκ τούτου, η παρουσία οποιουδήποτε άλλου ζώου συντροφιάς σε επιχείρηση τροφίμων και ποτών συνιστά παράβαση των ισχυουσών υγειονομικών διατάξεων.