Οι διεθνείς τιμές στο πετρέλαιο εκτινάχθηκαν την Παρασκευή, καταγράφοντας μία από τις πιο έντονες ημερήσιες ανόδους των τελευταίων ετών, καθώς η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή επανέφερε στο προσκήνιο τους φόβους για σοβαρές διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά ενέργειας.
Το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate (WTI) έκλεισε την Πέμπτη με άνοδο 11,41% στα 111,54 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη ημερήσια αύξηση από το 2020, ενώ το Brent ενισχύθηκε κατά 7,78% και διαμορφώθηκε στα 109,03 δολάρια. Η συνεδρίαση χαρακτηρίστηκε από έντονη μεταβλητότητα, με τις τιμές να κινούνται με νευρικότητα υπό το βάρος των γεωπολιτικών εξελίξεων, αν και παρέμειναν κάτω από τα πρόσφατα υψηλά κοντά στα 120 δολάρια.
Αυτή την ώρα το πετρέλαιο μπρεντ καταγράφει άνοδο 7,90% στα 109,157 δολάρια και το Crude Oil ενισχύεται κατά 11,41% στα 111,54 δολάρια το βαρέλι.
Καταλύτης για την άνοδο αποτέλεσαν οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος προανήγγειλε συνέχιση και εντατικοποίηση των αμερικανικών επιθέσεων κατά του Ιράν τις επόμενες εβδομάδες, χωρίς να προσδιορίσει χρονικό ορίζοντα αποκλιμάκωσης. Η ρητορική αυτή ενίσχυσε την ανησυχία των αγορών ότι η κρίση θα έχει διάρκεια, επιβαρύνοντας περαιτέρω την ήδη εύθραυστη ισορροπία στην ενεργειακή αγορά.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες παγκοσμίως, μέσω της οποίας διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Το Ιράν έχει ουσιαστικά περιορίσει τη διέλευση από το στενό, σε αντίποινα για τις αμερικανοϊσραηλινές επιχειρήσεις, προκαλώντας σοκ στην εφοδιαστική αλυσίδα και εντείνοντας τις ανησυχίες για έλλειψη φυσικών φορτίων.
Πετρέλαιο: Πάνω από τα 140 δολάρια η τιμή spot για τα τρέχοντα φυσικά φορτία αργού Brent
Η ένταση αποτυπώνεται ακόμη πιο καθαρά στην αγορά spot. Η τιμή για άμεσες παραδόσεις Brent εκτινάχθηκε στα 141,36 δολάρια το βαρέλι, το υψηλότερο επίπεδο από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Το σημαντικό premium σε σχέση με τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης υποδηλώνει ότι η φυσική αγορά αντιμετωπίζει πολύ πιο οξείες πιέσεις από ό,τι αποτυπώνεται στις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές.
Αναλυτές της αγοράς επισημαίνουν ότι, ακόμη και αν δεν υπάρξουν άμεσες ζημιές σε πετρελαϊκές υποδομές, ο αυξημένος γεωπολιτικός κίνδυνος είναι αρκετός για να καθυστερήσει την ομαλοποίηση των ροών. Η αβεβαιότητα γύρω από το πότε και υπό ποιες συνθήκες θα επαναλειτουργήσει πλήρως το Στενό του Ορμούζ αποτελεί τον βασικό παράγοντα που διαμορφώνει τις προσδοκίες.
Ενδεικτική της στρέβλωσης που επικρατεί είναι και η διαμόρφωση των spreads, με το WTI να διαπραγματεύεται με premium έναντι του Brent – μια ασυνήθιστη εξέλιξη που αντανακλά τόσο τις διαφορές στα συμβόλαια παράδοσης όσο και την αυξημένη ζήτηση για άμεσες ποσότητες αργού.
Οι προβλέψεις για την πορεία των τιμών παραμένουν ιδιαίτερα αβέβαιες και εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια της κρίσης. Η Citi εκτιμά ότι, υπό ένα βασικό σενάριο σταδιακής αποκλιμάκωσης, το Brent θα μπορούσε να κινηθεί κατά μέσο όρο στα 95 δολάρια το βαρέλι στο δεύτερο εξάμηνο του έτους. Ωστόσο, πιο απαισιόδοξες εκτιμήσεις ανεβάζουν τον πήχη σημαντικά υψηλότερα.
Η JP Morgan προειδοποιεί ότι το πετρέλαιο θα ξεπεράσει τα 150 δολάρια
Η JP Morgan προειδοποιεί ότι οι τιμές του πετρελαίου ενδέχεται να κινηθούν βραχυπρόθεσμα στην περιοχή των 120-130 δολαρίων το βαρέλι, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο υπέρβασης των 150 δολαρίων σε περίπτωση που οι διαταραχές στη διέλευση από το Στενό του Ορμούζ παραταθούν έως τα μέσα Μαΐου. Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στην αγορά ενέργειας, αλλά θα επηρεάσουν συνολικά την παγκόσμια οικονομία.
Το βασικό σενάριο του οίκου προβλέπει ότι η κρίση θα αποκλιμακωθεί μέσω διαπραγματεύσεων, έπειτα από μια περίοδο έντονων πιέσεων στην προσφορά και απομείωσης των αποθεμάτων. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι τιμές αναμένεται να διατηρηθούν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι κατά το δεύτερο τρίμηνο, πριν υποχωρήσουν σταδιακά στο δεύτερο εξάμηνο του 2026, καθώς θα αποκαθίσταται εν μέρει η λειτουργία του στενού και θα εξομαλύνονται τα αποθέματα.
Την ίδια ώρα, οι κεντρικές τράπεζες παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα του Ντάλας επισημαίνει ότι η ένταση του οικονομικού αντίκτυπου θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα αποκλιμάκωσης της κρίσης, προειδοποιώντας για αυξημένη αβεβαιότητα. Αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ορισμένα «μαξιλάρια» ασφαλείας, μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών τιμών ενέργειας ενδέχεται να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις και να επιβαρύνει την ανάπτυξη.
Παράλληλα, τα στοιχεία από τον τομέα της παραγωγής δείχνουν περιορισμένη δυνατότητα άμεσης ενίσχυσης της προσφοράς. Η μικρή αύξηση στις ενεργές εξέδρες στις ΗΠΑ υποδηλώνει ότι η αντίδραση της παραγωγής θα είναι μάλλον σταδιακή και δύσκολα θα καλύψει γρήγορα τα κενά που έχουν δημιουργηθεί.
Συνολικά, η πορεία της γεωπολιτικής κρίσης αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα τόσο για τις τιμές του πετρελαίου όσο και για τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας. Σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, κάθε ένδειξη αποκλιμάκωσης ή περαιτέρω έντασης αναμένεται να μεταφράζεται σε έντονες διακυμάνσεις στις αγορές ενέργειας.
