Τρεις γενιές, ένα στοίχημα

Η Θεσσαλονίκη, κάθε φθινόπωρο, γίνεται το βήμα όπου η πολιτική λογοδοτεί και η κυβερνητική δράση δοκιμάζεται στη ζυγαριά της κοινής γνώμης. Η αντίστροφη μέτρηση για τη φετινή ΔΕΘ έχει ήδη ξεκινήσει, και όσο πλησιάζει η ώρα των ανακοινώσεων, τόσο ευκρινέστερα διαγράφεται ο σκελετός μιας πολιτικής που επιδιώκει τη διάρθρωση.

Δεν αρκεί, ωστόσο, να αναρωτηθούμε ποια μέτρα θα ανακοινωθούν. Εκείνο που έχει πραγματική αξία είναι σε ποιους απευθύνονται, και γιατί η επιλογή αυτή υπερβαίνει τη στενή λογική της δημοσιονομικής ισορροπίας. Τρεις φαίνεται να είναι οι πυλώνες γύρω από τους οποίους διαμορφώνεται η φετινή στόχευση: οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι συνταξιούχοι, και οι οικογένειες με παιδιά· τρεις κατηγορίες που συναπαρτίζουν τον κορμό της ελληνικής κοινωνίας, καθεμία εκφράζοντας μια διαφορετική όψη του ίδιου διακυβεύματος: πώς η ανάπτυξη μετουσιώνεται σε βιώσιμη ευημερία για το σύνολο των πολιτών.

Ο ζωτικός ιστός της πραγματικής οικονομίας βρίσκεται στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στους ελεύθερους επαγγελματίες, μια κατηγορία που καλείται να λειτουργήσει κάτω από βάρη πολλές φορές δυσανάλογα προς τις δυνατότητές της. Η προκαταβολή φόρου, το τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης, οι ασφαλιστικές εισφορές: πρόκειται για συνθήκες που καθορίζουν καθημερινά αν μια επιχείρηση θα τολμήσει να επενδύσει, να προσλάβει, να αντέξει στον χρόνο. Καθώς η φορολογική διοίκηση αποκτά, μέσω των POS, του IRIS και των ηλεκτρονικών βιβλίων, μια όλο και πιο ευκρινή εικόνα των πραγματικών εισοδημάτων, ανοίγεται ο δρόμος για μια σταδιακή αποφόρτιση των συνεπών φορολογουμένων· μια εξέλιξη που δεν συνιστά απλόχερη γενναιοδωρία, αλλά ελάχιστη πράξη ανταποδοτικής δικαιοσύνης.

Οι συνταξιούχοι, από την πλευρά τους, ενσαρκώνουν μια γενιά που μόχθησε για να χτίσει τη σημερινή χώρα και δικαιούται πλέον σταθερότητα, όχι επισφάλεια. Το ζήτημα της προσωπικής διαφοράς παραμένει ανοιχτή πληγή, αφού αρκετοί συνταξιούχοι εξακολουθούν να μη βλέπουν ολόκληρη τη νομοθετημένη ετήσια αύξηση να καταλήγει στην τσέπη τους. Η επούλωση αυτής της στρέβλωσης υπερβαίνει τη διάσταση του απλού οικονομικού μέτρου, και συνιστά αναγνώριση μιας οφειλής απέναντι σε ανθρώπους που έχουν ήδη προσφέρει με το παραπάνω το μερίδιό τους στην κοινωνία.

Έπειτα έρχονται οι οικογένειες με παιδιά, ίσως η πιο ευαίσθητη κλωστή σε αυτόν τον κοινωνικό ιστό. Η διαφοροποίηση της φορολογικής κλίμακας ανάλογα με τον αριθμό των τέκνων, μια πρωτοβουλία που εγκαινιάστηκε στην περσινή ΔΕΘ, δεν αποτελούσε μεμονωμένη παρέμβαση, αλλά την απαρχή μιας συνολικότερης φιλοσοφίας που αντιμετωπίζει τη φορολογία ως εργαλείο δημογραφικής ανασυγκρότησης. Όταν μια τρίτεκνη οικογένεια βλέπει τον συντελεστή της να υποχωρεί στο 9%, ή μια πολύτεκνη οικογένεια να απαλλάσσεται πλήρως στα πρώτα εισοδηματικά κλιμάκια, το μήνυμα είναι αδιαμφισβήτητο: η πολιτεία παραστέκεται σε όσους στοιχηματίζουν στο μέλλον του τόπου.

Κανένας από τους τρεις αυτούς πυλώνες δεν λειτουργεί μεμονωμένα· αντιθέτως, συνδέονται οργανικά μέσα από μια κοινή λογική, εκείνη που θέλει την ανάπτυξη να αποκτά νόημα μόνο όταν φτάνει εκεί όπου πραγματικά χρειάζεται. Η επιχείρηση που αναπνέει ελεύθερη από γραφειοκρατικά δεσμά, ο συνταξιούχος που νιώθει ασφάλεια αντί για αγωνία, η οικογένεια που τολμά να φέρει στον κόσμο ένα παιδί ακόμη, αποτελούν στοιχήματα που όταν κερδηθούν αντικατοπτρίζουν όψεις μιας ενιαίας κοινωνικής συνοχής.

Την προσεχή Παρασκευή αναμένεται ο πρωθυπουργός να παρουσιάσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θα δώσει σάρκα και οστά σε αυτή την κατεύθυνση. Η φετινή ΔΕΘ φέρει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς αποτελεί την τελευταία πριν τις εκλογές και αναμένεται να χαράξει έναν οδικό χάρτη έως το 2030. Το ερώτημα που πραγματικά αξίζει να θέσουμε δεν αφορά το εάν θα υπάρξουν μέτρα, αλλά το εάν, ως κοινωνία, είμαστε έτοιμοι να αναγνωρίσουμε πως η αυθεντική ανάπτυξη δεν αποτυπώνεται μόνο σε ποσοστά και δείκτες, αλλά στην ποιότητα ζωής όσων, καθημερινά, στηρίζουν τη χώρα να προχωρά.