Του Κώστα Κεφαλογιάννη
Στο περιθώριο της συζήτησης του τραγικού δυστυχήματος στην Ρουμανία που κόστισε τη ζωή σε επτά νέους ανθρώπους, οπαδούς του ΠΑΟΚ, εξελίσσεται και μια παράλληλη κουβέντα, δευτερευούσης (έως μηδαμινής ) σημασίας μπροστά στο περιστατικό, σχετικά πιασάρικη όμως σε σχέση με την σημερινή πραγματικότητα όπως διαμορφώνεται από τα νέα μέσα ενημέρωσης και βέβαια από τα social media. Αφορά στο βίντεο της σφοδρής πρόσκρουσης του μοιραίου μίνι βαν με την νταλίκα, και την διαρκή αναπαραγωγή του.
Πολλοί κατηγορούν τα ΜΜΕ, θεωρούν ότι το βίντεο πρέπει να σταματήσει να προβάλλεται, ότι δεν έχει δημοσιογραφική αξία και η προβολή του εξυπηρετεί μονάχα τις εντυπώσεις, δηλαδή τα “κλικς” και την τηλεθέαση. Κάποιοι μάλιστα μιλούν και κατάντια της ελληνικής δημοσιογραφίας.
Ας τα πάρουμε ένα – ένα. Το βίντεο αρχικά -και δυστυχώς – είχε σαφέστατη ενημερωτική αξία. Δίχως αυτό, θα υπήρχαν μονάχα εικασίες τι ακριβώς συνέβη. Ένα γεγονός που σημαδεύει την ιστορία του ΠΑΟΚ και του ελληνικού ποδοσφαίρου, ένα μεγάλο τροχαίο δυστύχημα που θα μνημονεύεται για χρόνια, έχει αποτυπωθεί στην κάμερα. Και συζητάμε αν θα προβληθεί; Μα αυτό ήταν δεδομένο. Ασφαλώς η επανάληψη έχει να κάνει με τις εντυπώσεις, ασφαλώς εμπεριέχει μπόλικο κυνισμό η επιλογή να το δείχνουμε και να το ξαναδείχνουμε, όμως η ειδησεογραφική/ενημερωτική αφετηρία του πράγματος δεν μπορεί να αμφισβητηθεί.
Επιπλέον δεν πρόκειται βέβαια ελληνικό φαινόμενο. Δεν υπάρχει χώρα του κόσμου όπου θα συνέβαινε κάτι αντίστοιχο, θα είχαν στα χέρια τους τα ΜΜΕ παρόμοιο οπτικό υλικό και δεν θα το έπαιζαν από το πρωί ως το βράδυ. Ζούμε στην εποχή της εικόνας. Και όταν η εικόνα είναι τόσο δυνατή, συγκλονιστική εν προκειμένω, μοιάζει ουτοπικό να συζητάμε καν αν θα προβληθεί ή όχι.
Αντιλαμβάνομαι το επιχείρημα ότι οι συγγενείς των θυμάτων δεν πρέπει να υποβάλλονται στην βάσανο της θέασης του φριχτού τρόπου με τον οποίο χάθηκαν οι δικοί τους. Αλλά αφενός τούτο είναι το μικρότερο από τα προβλήματα τους τη δεδομένη στιγμή και αφετέρου το δικαίωμα της επιλογής, ευτυχώς δεν έχει εκλείψει εντελώς. Όποιος δεν θέλει ή δεν αντέχει να δει το βίντεο, μπορεί να το αποφύγει.
Στην πραγματικότητα και σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, η συζήτηση δεν έχει περιεχόμενο, υπό την έννοια ότι συζητάμε για ζητήματα που τα έχει λύσει η ζωή.
Στις μέρες μας όπου τα πάντα βιντεοσκοπούνται, με άδεια ή χωρίς, έχουμε άραγε το περιθώριο να φρίττουμε για τέτοια θέματα και να επικαλούμαστε την δεοντολογία; Ποια δεοντολογία; Η δεοντολογία, ό,τι έχει απομείνει τέλος πάντων, αντιμετωπίζει πολλά και μεγαλύτερα προβλήματα από αυτό. Βρισκόμαστε στο σημείο πια όπου οφείλουμε να εκπαιδευτούμε για να μην την πατάμε από βίντεο AI. Οπότε το να διαφωνούμε για την αναπαραγωγή ενός πραγματικού βίντεο από ένα σημαντικό γεγονός, αποτελεί μάλλον χάσιμο χρόνου. Δεν εντοπίζεται εκεί η κατάντια της δημοσιογραφίας και ειδικά της ελληνικής.
Θέλω να πω απλώς ότι μάλλον θα ήταν χρησιμότερο να αφιερώσουμε την ενέργειά μας στην προσπάθεια να υψώσουμε ασπίδες προστασίας απέναντι στην επίθεση που δέχεται απροκάλυπτα πια η αλήθεια και η ελευθερία του λόγου, σε ολοένα και περισσότερα σημεία του κόσμου, παρά σε κάτι αναπόφευκτο όπως αυτό το άτυπο debate που καλώς ή κακώς έχει λήξει εδώ και καιρό.