Μην χάνεις είδηση. Βάλε το
CRETA24
στην Google
ΠΡΟΣΘΕΣΕ ΤΟ CRETA24 ΣΤΗΝ GOOGLE
Τι είναι ο «ρόζ φόρος»; Τι ακολουθεί μετά τη μείωση του ΦΠΑ στα είδη προσωπικής υγιεινής γυναικών και κοριτσιών;Πηγή: iefimerida.gr – Τι είναι ο «ρόζ φόρος»; Τι ακολουθεί μετά τη μείωση του ΦΠΑ στα είδη προσωπικής υγιεινής γυναικών και κοριτσιών;
Η «φτώχεια περιόδου» και η μείωση του ΦΠΑ
Εν έτει 2026, δύσκολα μπορεί να πιστέψει κανείς ότι 4 στις 10 γυναίκες ανεξαρτήτου ηλικίας, έχουν νιώσει ντροπή λόγω του βιολογικού, μηνιαίου κύκλου τους, δηλαδή της περιόδου τους.
Κι όμως. Νέα έρευνα δεν δείχνει απλώς ότι η έμμηνος ρύση παραμένει ταμπού, αλλά ότι συν τοις άλλοις επιβαρύνει υπέρμετρα οικονομικά μεγάλο μέρος του γυναικείου πληθυσμού, ακόμα και στη σύγχρονη κατά τα άλλα Ελλάδα. Αυτός ακριβώς είναι ο ορισμός της «φτώχειας περιόδου».
Η «φτώχεια περιόδου» και η μείωση του ΦΠΑ
Όταν ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι από τον Ιανουάριο του επόμενου έτους θα μειωθεί ο ΦΠΑ, από το 24% στο 13%, στα είδη προσωπικής υγιεινής των γυναικών. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που απόρησαν. Πολλοί είναι εκείνοι που δεν ήξεραν ότι αυτά τα είδη αντιμετωπίζονται ως είδος… πολυτελείας και ακόμα περισσότεροι αναρωτήθηκαν ποια είναι η πρακτική σκοπιμότητα μιας τέτοιας κίνησης.
Η πανελλαδική έρευνα των It’s Just Period, Deon Policy Institute & WHEN με την επιστημονική συνεργασία της MRB Hellas και τη χρηματοδότηση της Lidl Ελλάς και του Mediterranean Women’s Fund, έδωσε απαντήσεις στα παραπάνω, αλλά κυρίως «φώτισε» τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν χιλιάδες γυναίκες όλων των ηλικιών και στη χώρα μας: περίπου μία στις οκτώ γυναίκες (12,5%) δήλωσε αδυναμία αγοράς προϊόντων περιόδου τουλάχιστον μια φορά κατά τους τελευταίους 12 μήνες, ποσοστό που ανεβαίνει στο 19,2% όταν η ίδια ερώτηση τίθεται για άλλη γυναίκα του νοικοκυριού μία στις δέκα (10,2%) ανέφερε ότι έχει καταφύγει σε αυτοσχέδια μέσα λόγω οικονομικής αδυναμίας (χαρτί, πανί ή παρόμοια υλικά) το 16,3% των γυναικών παραδέχτηκε ότι καθυστερεί την αλλαγή προϊόντος περιόδου «για να κρατήσει περισσότερο» λόγω κόστους μία στις έξι (16,6%) δήλωσε ότι παρέλειψε αγορά βασικών αγαθών – τροφίμων, λογαριασμών ή ιατρικών εξόδων, για να καλύψει τις ανάγκες της στις γυναίκες που δηλώνουν πλήρη οικονομική αδυναμία, τα ποσοστά αυτά σχεδόν διπλασιάζονται, ενώ σε γεωγραφικό επίπεδο η Θεσσαλονίκη αναδεικνύεται ως περιοχή με ιδιαίτερα υψηλή επιβάρυνση (28%) το 9,3% των γυναικών έχει χάσει τουλάχιστον μία ημέρα σχολείου ή σπουδών λόγω έλλειψης προϊόντων, το 10,6% ημέρα εργασίας και το 16,9% έχει περιορίσει τη συμμετοχή του σε κοινωνικές δραστηριότητες.
Ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχουν τα ευρήματα για το μηνιαίο κόστος αυτών των προϊόντων. Το 29,5% δήλωσε δαπάνη €5–€10, το 28,7% €10–€15 και το 16,8% €15–€20. Συνολικά, τρεις στις τέσσερις γυναίκες (75%) τοποθετούν τη μηνιαία δαπάνη του νοικοκυριού τους στο εύρος €5–€20. Τα ποσά αυτά υπερβαίνουν αισθητά το κόστος ενός μεμονωμένου πακέτου σερβιετών (περίπου €3 για 12 τεμάχια). Η απόκλιση εξηγείται από τις πραγματικές ανάγκες χρήσης: κάθε κύκλος απαιτεί 20–25 προϊόντα, δηλαδή τουλάχιστον δύο συσκευασίες ανά γυναίκα μηνιαίως.
Στην πράξη, οι γυναίκες αγοράζουν συμπληρωματικά προϊόντα, σερβιέτες διαφορετικής απορροφητικότητας για ημέρα και νύχτα, σερβιετάκια, ενδεχομένως και ταμπόν, ενώ η ερώτηση αφορούσε το σύνολο του νοικοκυριού, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερες της μιας γυναίκες με ενεργή έμμηνο ρύση. Συμπέρασμα; Ο λογαριασμός δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητος. Τουναντίον.
Ο «ροζ φόρος»
Η άλλη πλευρά του ίδιου νομίσματος είναι ο λεγόμενος «pink tax» (ροζ φόρος), ο οποίος περιγράφει- παγκοσμίως, όχι μόνο στην Ελλάδα- ένα σύνολο αλληλένδετων φαινομένων:
-Το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων
-Διαφορές τιμολόγησης προϊόντων ή υπηρεσιών με βάση το φύλο
-Δαπάνες που είναι πιθανότερο να έχουν οι γυναίκες ή να έχουν σε μεγαλύτερο βαθμό από τους άνδρες, όπως δαπάνες για ασφαλή μετακίνηση ή για καλλυντικά και προσωπική περιποίηση, ώστε να ανταποκρίνονται σε κοινωνικά στερεότυπα και επιταγές
-Χρονικές και οικονομικές επιβαρύνσεις που επηρεάζουν δυσανάλογα τα άτομα που αναλαμβάνουν την φροντίδα παιδιών, ηλικιωμένων ή του νοικοκυριού
-Φορολογία σε προϊόντα εμμήνου ρύσεως
Εστιάζοντας στο τελευταίο, τα προϊόντα εμμήνου ρύσεως αντιμετωπίζονται ως μη βασικά αγαθά, με αποτέλεσμα να φορολογούνται με τους υψηλότερους φορολογικούς συντελεστές και όχι με μειωμένους ή υπερμειωμένους φορολογικούς συντελεστές, παρά το γεγονός ότι καλύπτουν μια αναπόφευκτη βιολογική ανάγκη του γυναικείου σώματος. Η αντίφαση αυτή γίνεται ιδιαίτερα εμφανής σε περιπτώσεις, όπου άλλα προϊόντα υγείας (π.χ. φάρμακα, τρόφιμα, νερό) απαλλάσσονται από φόρους, ενώ τα προϊόντα περιόδου επιβαρύνονται με αυτούς, αναδεικνύοντας τις βαθύτερες κοινωνικές και θεσμικές ανισότητες που συντηρούν το φαινόμενο.
Και κάπως έτσι, καταλήγουμε στο ερώτημα: αρκεί η μείωση του ΦΠΑ από το 24% στο 13% για να αντιμετωπιστούν όλα τα παραπάνω; Μάλλον όχι. Οι γυναίκες (συγκεκριμένα το 49,2%) θεωρούν ότι ο ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου θα πρέπει να είναι 0%, όπως ισχύει σε άλλες χώρες (π.χ. στο Ηνωμένο Βασίλειο). Όμως, ακόμα κι αυτό δεν αρκεί. Η πλήρης κατάργηση του ΦΠΑ (από 24% σε 0%) θα μείωνε μια συσκευασία των €3 κατά περίπου €0,58 — αλλά το 55% των γυναικών δηλώνει ότι χρειάζεται μείωση τουλάχιστον €1 και σχεδόν μία στις τρεις μείωση
πάνω από €1,50.
Σύμφωνα με την έρευνα, η κατάργηση του ΦΠΑ σε αυτά τα προϊόντα έχει ετήσιο δημοσιονομικό κόστος γύρω στα 32 εκατ. ευρώ, αν ο ΦΠΑ περιοριστεί στο 6% το κόστος υπολογίζεται σε 22 εκατ ευρώ, ενώ με ΦΠΑ 13% το «βάρος» για τον Προϋπολογισμό δεν ξεπερνά τα 11 εκατ. ευρώ. Προφανές είναι ότι για να περάσει η όποια μείωση του ΦΠΑ στην τελική τιμή λιανικής απαιτείται συντονισμός και συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα, καθώς και συστηματική παρακολούθηση των τιμών στην αγορά.
Η κατάργηση ή μείωση της φορολόγησης στα προϊόντα περιόδου αποτελεί τη πιο διαδεδομένη πολιτική παρέμβαση παγκοσμίως. Πρωτοπόρος ήταν η Κένυα, η οποία το 2004 έγινε η πρώτη χώρα που κατήργησε τον ΦΠΑ στα προϊόντα εμμήνου ρύσεως. Ακολούθησαν χώρες όπως ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Ινδία, η Νότια Αφρική, η Κολομβία και η Ρουάντα, ενώ στις ΗΠΑ, 27 Πολιτείες έχουν πλέον καταργήσει τον φόρο πωλήσεων στα προϊόντα περιόδου. Στην Ευρώπη, η κατεύθυνση αυτή επισημοποιήθηκε θεσμικά μέσω της αναθεώρησης της Οδηγίας ΦΠΑ της ΕΕ, η οποία επέτρεψε πλέον στα κράτη-μέλη να εφαρμόζουν συντελεστή έως και 0% στα προϊόντα περιόδου. Έκτοτε, 14 ευρωπαϊκές χώρες (καθώς και το Ηνωμένο Βασίλειο) έχουν προχωρήσει σε μείωση του ΦΠΑ στα προϊόντα αυτά. Σημειώνεται ότι στην Κύπρο, από τις αρχές του 2026, τα προϊόντα εμμήνου ρύσεως υπάγονται σε μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ 0%.
Η δωρεάν διάθεση και οι ειδικές άδειες
Ο σχεδιασμός της κυβέρνησης δεν σταματά, όμως, στη μείωση του ΦΠΑ, καθώς υπό μελέτη είναι η δωρεάν διάθεση τέτοιων προϊόντων σε σχολεία. Το αν αυτό θα γίνει οριζόντια ή στοχευμένα σε υποβαθμισμένες περιοχές, είναι κάτι που μένει να φανεί.
Διεθνείς πρακτικές καταδεικνύουν ότι η δωρεάν παροχή προϊόντων περιόδου αποτελεί μια αποτελεσματική και εφαρμόσιμη πολιτική για την ουσιαστική αντιμετώπιση της «φτώχειας περιόδου». Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η Σκωτία, η Νέα Ζηλανδία και η Νότια Κορέα, όπου έχουν υιοθετηθεί πολιτικές που διασφαλίζουν καθολική ή διευρυμένη πρόσβαση των γυναικών σε ασφαλή προϊόντα περιόδου.
Στην Ελλάδα, η διανομή τέτοιων προϊόντων ξεκίνησε πιλοτικά τον Φεβρουάριο του 2026 σε 200 δημόσια σχολεία στις περιοχές της Αττικής και της Θεσσαλονίκης. Εκτιμάται ότι το πρόγραμμα καλύπτει λιγότερο από το 10% των σχολικών μονάδων, δεδομένου ότι τα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα υπολογίζονται σε τουλάχιστον 2.500.
Στο τραπέζι είναι και η θεσμοθέτηση έμμισθης άδειας περιόδου (menstrual leave) στην Ελλάδα, κατά το πρότυπο της Ισπανίας, της πρώτης ευρωπαϊκής χώρας που κατοχύρωσε νομοθετικά τέτοια άδεια. Ήδη, ορισμένες πολυεθνικές, με παρουσία στη χώρα, έχουν αναπτύξει πολιτικές που σχετίζονται με τη γυναικεία υγεία, την εμμηνόπαυση, την ευεξία και την ευέλικτη εργασία, αναγνωρίζοντας τις έμφυλες διαστάσεις της υγείας στον εργασιακό χώρο.
Αξιοσημείωτα παραδείγματα καταγράφονται και στον χώρο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, όπου ορισμένοι εργοδότες έχουν υιοθετήσει, σε εθελοντική βάση, πολιτικές παροχής άδειας εμμήνου ρύσεως, ενισχύοντας την ευημερία των εργαζομένων και προάγοντας πρακτικές έμφυλης ισότητας στον εργασιακό χώρο.
Πηγή: iefimerida.gr
