«Όχι» του ΠΟΥ σε φάρμακα παχυσαρκίας για παιδιά κάτω των 10 – Τι ισχύει για τους εφήβους

Διαφορετικές θεραπευτικές επιλογές ανά ηλικία προβλέπουν οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για την αντιμετώπιση της παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας. Για τα παιδιά κάτω των 10 ετών, ο ΠΟΥ δεν συστήνει φάρμακα κατά της παχυσαρκίας ή βαριατρική χειρουργική.

Στους εφήβους, οι παρεμβάσεις αυτές μπορούν να εξεταστούν υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, με εξειδικευμένη αξιολόγηση και μακροχρόνια παρακολούθηση.

Οι δύο εκδόσεις θέτουν στο επίκεντρο την οργανωμένη υποστήριξη για τη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα και τις καθημερινές συνήθειες, με ενεργή συμμετοχή της οικογένειας. Όπως υπογραμμίζει η Luz María De Regil, διευθύντρια του Τμήματος Διατροφής και Ασφάλειας Τροφίμων του ΠΟΥ, σύμφωνα με το Reuters, προτεραιότητα είναι η πρόσβαση σε ολοκληρωμένη υποστήριξη που βοηθά αυτές τις αλλαγές να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα.

Τι ισχύει για τα παιδιά κάτω των 10 ετών

Για τις ηλικίες 0-9 ετών, ο ΠΟΥ διατυπώνει ισχυρή σύσταση κατά της χρήσης φαρμάκων για τη διαχείριση της παχυσαρκίας. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επαρκούν για να αποσαφηνίσουν τα οφέλη και τις πιθανές επιπτώσεις τους στην ανάπτυξη και στη σωματική και ψυχική υγεία.

Αντίστοιχα, δεν συστήνει βαριατρικές επεμβάσεις ή συσκευές απώλειας και διαχείρισης βάρους, επισημαίνοντας την απουσία σχετικών δεδομένων και το ενδεχόμενο σοβαρής βλάβης σε αυτές τις ηλικίες.

Η προτεινόμενη αντιμετώπιση περιλαμβάνει εποπτευόμενο πρόγραμμα με διατροφική καθοδήγηση, σωματική δραστηριότητα και συμπεριφορική υποστήριξη. Συνυπολογίζονται οι συνήθειες ύπνου, ο χρόνος καθιστικής ζωής, οι προτιμήσεις του παιδιού και το οικογενειακό περιβάλλον.

Πότε εξετάζονται τα φάρμακα στην εφηβεία

Για την ηλικιακή ομάδα 10-19 ετών, η σύσταση είναι υπό προϋποθέσεις και αφορά εφήβους με παχυσαρκία και σχετιζόμενες επιπλοκές, όπως διαβήτη τύπου 2, αντίσταση στην ινσουλίνη ή μη ελεγχόμενη υπέρταση.

Πρέπει προηγουμένως να έχει εφαρμοστεί, για τουλάχιστον έξι μήνες, εξατομικευμένο και εποπτευόμενο πρόγραμμα διατροφής, άσκησης και συμπεριφορικής υποστήριξης, χωρίς να επιτευχθεί απώλεια βάρους, περιορισμός της αύξησής του ή βελτίωση των επιπλοκών.

Η συνταγογράφηση προβλέπεται να γίνεται σε εξειδικευμένο διεπιστημονικό πλαίσιο, μετά από προσεκτική αξιολόγηση της σωματικής ανάπτυξης και της ψυχολογικής κατάστασης. Απαιτούνται παρακολούθηση για ανεπιθύμητες ενέργειες και σταθερή επανεκτίμηση της πορείας. Ταυτόχρονα, η επιλογή κάθε σκευάσματος πρέπει να ακολουθεί τις αντίστοιχες ενδείξεις χορήγησής του.

Ο ΠΟΥ χαρακτηρίζει την ποιότητα των στοιχείων χαμηλή, επισημαίνοντας τη σχετικά σύντομη διάρκεια παρακολούθησης στις μελέτες και τις αβεβαιότητες για τις ανεπιθύμητες ενέργειες. Η φαρμακευτική αγωγή εντάσσεται στο συνολικό πρόγραμμα φροντίδας, με συμμετοχή του εφήβου και της οικογένειάς του στις αποφάσεις.

Ειδικά για τα σκευάσματα GLP-1, η De Regil αναφέρει, σύμφωνα με το Reuters, ότι τα διαθέσιμα στοιχεία για τη χρήση τους σε παιδιά και εφήβους παραμένουν ανεπαρκή. Η ίδια διευκρινίζει ότι παρακολουθούνται οι μελέτες αποτελεσματικότητας και ασφάλειας, ώστε η αξιολόγηση να επανεξετάζεται με βάση τα νέα δεδομένα.

Οι προϋποθέσεις για τη βαριατρική χειρουργική

Η χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να εξεταστεί σε επιλεγμένους εφήβους με σοβαρή παχυσαρκία, αφού προηγηθεί τουλάχιστον εξάμηνη οργανωμένη παρέμβαση χωρίς το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Οι οδηγίες ορίζουν δύο εναλλακτικά κριτήρια: Δείκτη Μάζας Σώματος για την ηλικία πάνω από τέσσερις τυπικές αποκλίσεις από τη διάμεση τιμή αναφοράς του ΠΟΥ ή πάνω από τρεις όταν συνυπάρχουν επιπλοκές. Τα όρια αξιολογούνται με βάση τις καμπύλες ανάπτυξης και απαιτούν εξειδικευμένη ερμηνεία.

Η επέμβαση πρέπει να πραγματοποιείται σε εξειδικευμένο διεπιστημονικό πλαίσιο, έπειτα από αξιολόγηση της ολοκλήρωσης της εφηβικής ανάπτυξης, του τελικού αναστήματος, της ψυχολογικής σταθερότητας και της τήρησης υγιεινών συνηθειών. Η ενημερωμένη συμμετοχή του εφήβου στις αποφάσεις και η μακροχρόνια παρακολούθηση αποτελούν εξίσου βασικές προϋποθέσεις.

Η εικόνα στην Ελλάδα και οι αλλαγές στο σχολικό περιβάλλον

Στη χώρα μας, τα διαθέσιμα στοιχεία αναδεικνύουν την ανάγκη για παρεμβάσεις που βοηθούν τα παιδιά να αποκτούν υγιεινές συνήθειες από νωρίς. Σύμφωνα με δεδομένα της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας COSI του ΠΟΥ για την περίοδο 2022-2024, τα οποία παραθέτει το Υπουργείο Υγείας, το 33% των κοριτσιών και το 41% των αγοριών ηλικίας 7-9 ετών είχαν υπερβάλλον βάρος, συμπεριλαμβανομένης της παχυσαρκίας.

Μία από τις παρεμβάσεις αφορά τις επιλογές που έχουν οι μαθητές στο κυλικείο. Υπενθυμίζεται ότι για το σχολικό έτος 2026-2027, το Υπουργείο Υγείας ανανέωσε το πλαίσιο λειτουργίας των σχολικών κυλικείων, των χώρων εστίασης και των αυτόματων πωλητών. Οι κανόνες προβλέπουν απαγόρευση των αλλαντικών και των αναψυκτικών, καθώς και συγκεκριμένες προδιαγραφές για τα επιτρεπόμενα τρόφιμα και τις μερίδες τους.

Όπως είχε εξηγήσει στο ygeiamou.gr η πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Διατροφής, καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας του ΕΚΠΑ, κυρία Ανδρονίκη Νάσκα, ο κατάλογος περιλαμβάνει πλέον τόσο απλά τρόφιμα όσο και σύνθετα ελαφρά γεύματα (light lunch), για παιδιά που παραμένουν στο ολοήμερο ή συνεχίζουν με δραστηριότητες μετά το σχολείο. Στις νέες επιλογές περιλαμβάνονται λαχανικά εποχής σε ατομικές μερίδες και ζυμωμένα γαλακτοκομικά, όπως το κεφίρ, με καθορισμένες προδιαγραφές.

Το πλαίσιο επικαιροποιήθηκε εκ νέου τον Σεπτέμβριο του 2026. Μεταξύ άλλων, επιτρέπονται σάντουιτς και τοστ με ψητό ή βραστό κοτόπουλο και γαλοπούλα, αλλά όχι αλλαντικά, ενώ δίνεται προτεραιότητα στα προϊόντα ολικής άλεσης. Οι αλλαγές συνοδεύονται από όρια μερίδας και ειδικούς όρους παρασκευής ή σύστασης.

Παράλληλα, η Εθνική Δράση κατά της Παιδικής Παχυσαρκίας περιέλαβε εκπαιδευτικές παρεμβάσεις, διατροφική υποστήριξη και ευκαιρίες άσκησης. Στον απολογισμό του Μαΐου 2026, το Υπουργείο Υγείας ανέφερε ότι περισσότερα από 135.000 παιδιά αθλήθηκαν δωρεάν στο πλαίσιο του προγράμματος και ανακοίνωσε την ενσωμάτωση του υλικού και της εφαρμογής Healthy Kids στις μόνιμες ψηφιακές υποδομές του.

Στο σκέλος της στοχευμένης υποστήριξης, 8 στα 10 παιδιά που συμμετείχαν παρουσίασαν βελτίωση στον Δείκτη Μάζας Σώματος, όπως υπογράμμισε η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, κυρία Ειρήνη Αγαπηδάκη, και στην 90η ΔΕΘ.

Φροντίδα χωρίς στιγματισμό

Πέρα από τις θεραπευτικές επιλογές, οι οδηγίες του ΠΟΥ δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στον τρόπο επικοινωνίας. Οι επαγγελματίες υγείας καλούνται να προσεγγίζουν τα παιδιά και τους εφήβους με ενσυναίσθηση, χωρίς επικριτική γλώσσα ή στιγματισμό, και να αξιολογούν παράλληλα πιθανά ζητήματα ψυχικής υγείας.

Η συνεργασία με γονείς και φροντιστές χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές δυνατότητες της οικογένειας. Στόχος είναι η βελτίωση της συνολικής υγείας, της λειτουργικότητας και της ευεξίας, με υποστήριξη που έχει συνέχεια και προσαρμόζεται καθώς το παιδί μεγαλώνει.