Οι υγειονομικές αρχές παγκοσμίως βρίσκονται σε επαγρύπνηση και παρακολουθούν στενά όλες τις εξελίξεις που αφορούν τον χανταϊό, με αφορμή τα κρούσματα που εντοπίστηκαν στο κρουαζιερόπλοιο «MV Hondius», όπου τρεις επιβάτες έχασαν τη ζωή τους και αρκετοί νόσησαν.
Η κρουαζιέρα στην Κρήτη παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στον τομέα του τουρισμού. Το νησί όμως κινδυνεύει από τον χανταϊό; Στο ερώτημα αυτό, απάντησε μιλώντας στο CRETA24, ο Γενικός Διευθυντής Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας Κρήτης Αντώνης Παπαδάκης. «Δεν πρέπει να υπάρχει κανένας φόβος. Είναι πολύ μακρινό να βρεθεί αυτό το είδος του χανταϊού στη χώρα μας. Δεν υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας», ξεκαθάρισε ο κ. Παπαδάκης.
Γίνονται έλεγχοι στα κρουαζιερόπλοια που έρχονται στην Κρήτη;
Σύμφωνα με τον κ. Παπαδάκη, τόσο στα λιμάνια της Κρήτης όσο και σε ολόκληρης της χώρας γίνονται διαδικασίες απεντόμωσης και μυοκτονίας των πλοίων και των κρουαζιερόπλοιων, ενώ υπάρχουν συγκεκριμένα πρωτόκολλα.
«Εμείς στους ελέγχους που κάνουμε, ένα από τα τμήματα που ακολουθούμε στον έλεγχό μας είναι και το κομμάτι της απεντόμωσης / μυοκτονίας. Υπάρχουν γραπτές οδηγίες και εφαρμόζουν πρωτόκολλα τα πλοία ή τα κρουαζιερόπλοια. Ελέγχουμε ακόμα και τον τρόπο που δένει ένα πλοίο στο λιμάνι, ώστε να μην ανεβαίνουν ή κατεβαίνουν τρωκτικά».
Παράλληλα, σύμφωνα με τον κ. Παπαδάκη, τοποθετούνται παγίδες και σημεία ιχνηλάτησης, προκειμένου να διαπιστωθεί αν υπάρχουν ποντίκια εντός των πλοίων.
Για τα κρούσματα στο κρουζιερόπλοιο «MV Hondius», ο κ. Παπαδάκης έκανε λόγο για μεμονωμένο αλλά σοβαρό περιστατικό που ανακινεί ξανά τις διαδικασίες για κρίσεις στη δημόσια υγεία, όπως αυτή. Γεννώνται ερωτήματα, σύμφωνα με τον ίδιο, αν τηρήθηκαν πρωτόκολλα και διαδικασίες για τον περιορισμό της μετάδοσης του ιού από τη στιγμή που οι επιβάτες κατέβηκαν από το συγκεκριμένο κρουαζιερόπλοιο, με το δεδομένο ότι δεν έγινε σε όλους η διαδικασία της ιχνηλάτησης, άρα οι μετακινήσεις μέσω αεροπλάνων ή άλλων μέσων μεταφοράς, τέθηκαν σε επικινδυνότητα.
«Μιλάμε για ένα συγκεκριμένο γεγονός που δεν νομίζω ότι θα πρέπει να μας ανησυχεί ως χώρα και ως νησί. Μιλάμε για έναν ιό που είναι γνωστός εδώ και πολλά χρόνια τώρα, κυρίως στην Αμερική, ενώ δίνει μερικά προβλήματα και σε κάποιες χώρες της Ευρώπης. Η συγκεκριμένη ιδιαιτερότητα είναι ότι σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, υπάρχει μια μικρή αλλά υπαρκτή δυνατότητα να έχει υπάρξει μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο, παρά το γεγονός ότι μιλάμε για έναν ιό που μεταδίδεται κυρίως από τα βιολογικά υγρά των άγριων τρωκτικών».
Η εγκύκλιος του υπουργείου Υγείας στα κρουαζιερόπλοια για τον χανταϊό – Πώς θα αντιμετωπίζονται τα κρούσματα
Εγκύκλιο για τον τρόπο διαχείρισης κρουσμάτων λοιμωδών νοσημάτων σε κρουαζιερόπλοια εξέδωσε το υπουργείο Υγείας, με αφορμή την παγκόσμια εγρήγορση σχετικά με τον εντοπισμό κρουσμάτων χανταΐου. Στην εγκύκλιο, περιλαμβάνονται σημεία που αφορούν τόσο νοσήματα που μεταδίδονται μέσω του αναπνευστικού συστήματος, όσο και τη διαχείριση επαφών κρουσμάτων οξέων αναπνευστικών λοιμώξεων, αλλά και τα νοσήματα που μεταδίδονται μέσω του γαστρεντερικού συστήματος.
Επιτήρηση & αναφορά κρουσμάτων
Όλα τα περιστατικά που παρουσιάζονται στο ιατρείο του πλοίου και πληρούν τους ορισμούς που παρουσιάζονται, θα πρέπει να καταγράφονται σε τυποποιημένα αρχεία καταγραφής συνδρομικής επιτήρησης. Για τις οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος, τις γαστρεντερίτιδες και τα άλλα σύνδρομα συνιστάται να χρησιμοποιούνται τα πρότυπα αρχεία καταγραφής συνδρομικής επιτήρησης.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Υγειονομικό Κανονισμό (ΔΥΚ 2005), ο ιατρός ή ο κυβερνήτης του κρουαζιερόπλοιου είναι υπεύθυνος για την άμεση ενημέρωση της αρμόδιας υγειονομικής αρχής στον επόμενο λιμένα για οποιοδήποτε πιθανό περιστατικό νοσήματος μολυσματικής φύσεως.
Καραντίνα στο πλοίο
Για τη διαχείριση των ύποπτων ή διαγνωσμένων κρουσμάτων μολυσματικών ασθενειών, οι οποίες ενδέχεται να απαιτούν απομόνωση, σύμφωνα με την εγκύκλιο, τηρείται γραπτό Σχέδιο Ιατρικής Απομόνωσης (Medical Isolation Plan), λαμβάνοντας υπόψη τον κανονικά αναμενόμενο αριθμό επιβατών ή/και πληρώματος επί του πλοίου.
Το σχέδιο επίσης πρέπει να προβλέπει και διαδικασίες που περιλαμβάνουν την υγειονομική παρατήρηση (σε ορισμένες περιπτώσεις καραντίνα) των επαφών των κρουσμάτων και την εφαρμογή προληπτικών μέτρων. Το σχέδιο απομόνωσης θα πρέπει να ορίζει τον χώρο ή τους χώρους όπου θα απομονώνονται τα κρούσματα, τον υπεύθυνο εξουσιοδοτημένο αξιωματικό για την τήρησή του, πρωτόκολλα καθαριότητας και απολύμανσης, καθώς και κάθε απαραίτητη επικοινωνία μεταξύ των υπηρεσιών εντός του πλοίου (ιατρείου, υπηρεσιών καθαριότητας- απολύμανσης, πλυντηρίου ιματισμού, δωματίου κ.λπ.) σχετικά με τα άτομα που βρίσκονται σε απομόνωση ή καραντίνα. Τα αρμόδια μέλη του πληρώματος θα πρέπει να έχουν γνώση του σχεδίου απομόνωσης και να το εφαρμόζουν όπως απαιτείται.
Η απομόνωση μπορεί να πραγματοποιείται επί του πλοίου σύμφωνα με το σχέδιο απομόνωσης του πλοίου:
- Τα κρούσματα απομονώνονται ξεχωριστά και μεμονωμένα στις καμπίνες τους, όπου είναι δυνατόν, και για το απαιτούμενο χρονικό διάστημα. Εάν η ατομική απομόνωση των κρουσμάτων δεν είναι δυνατή λόγω περιορισμών χώρου (έξαρση με πολλά κρούσματα), θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο φιλοξενίας επιβεβαιωμένων κρουσμάτων με την ίδια διάγνωση στο ίδιο δωμάτιο (κοόρτη), όταν είναι δυνατόν, για παράδειγμα στην περίπτωση μελών μιας οικογένειας ή συντρόφων που ταξιδεύουν μαζί.
- Εφαρμόζονται αυστηρά μέτρα ελέγχου και οι καμπίνες έχουν πρόσβαση στο φυσικό φως (παράθυρο), όπου είναι δυνατόν.
- Τα κρούσματα έχουν πρόσβαση στις απαιτούμενες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης τυχόν απαραίτητης υγειονομικής περίθαλψης και ψυχολογικής υποστήριξης.
Τεστ και αντιϊκά φάρμακα
Τα επιβατηγά πλοία οφείλουν να διαθέτουν διαγνωστικές δυνατότητες για την ανίχνευση αναπνευστικών λοιμώξεων, όπως η γρίπη τύπου Α και Β, η COVID-19, καθώς και άλλων λοιμώξεων που ενδέχεται να εκδηλώνονται με παρόμοια συμπτωματολογία, συμπεριλαμβανομένων του στρεπτόκοκκου ομάδας Α (Group A Streptococcus), του Streptococcus pneumoniae και της Legionella.
Κατάλογοι με συνδρομικές εξετάσεις ταχείας ανίχνευσης στο σημείο φροντίδας (point-of-care tests) για παθογόνους μικροοργανισμούς του αναπνευστικού, καθώς και ταχείες διαγνωστικές δοκιμασίες για ιούς του αναπνευστικού που μπορούν να ανιχνεύουν ταυτόχρονα πολλούς παθογόνους παράγοντες, είναι διαθέσιμοι ΕΔΩ.
Η θεραπευτική αγωγή, συμπεριλαμβανομένης της χορήγησης αντιιικών φαρμάκων, πρέπει να εφαρμόζεται κατόπιν ιατρικής εκτίμησης και σύμφωνα με τις ισχύουσες κατευθυντήριες οδηγίες του ΕΟΔΥ, του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και άλλων αρμόδιων υγειονομικών αρχών.
Καθαριότητα και απολύμανση
Οι διαδικασίες καθαρισμού και απολύμανσης πρέπει να διεξάγονται από εκπαιδευμένο και εποπτευόμενο πλήρωμα. Το πλήρωμα που είναι αρμόδιο για τον καθαρισμό μολυσμένων χώρων θα πρέπει να εκπαιδεύεται προκειμένου:
- να χρησιμοποιεί σωστά τα ΜΑΠ (γάντια, μάσκες),
- να ακολουθεί τα πρωτόκολλα απολύμανσης και καθαρισμού υλικών που έχουν μολυνθεί από σωματικά υγρά,
- να διαχειρίζεται σωστά τα απόβλητα και
- να αποφεύγει τη διασταυρούμενη μόλυνση.
Το προσωπικό καθαριότητας πρέπει να φοράει γάντια μιας χρήσης. Κατά τη διάρκεια μιας επιδημίας, θα πρέπει να χρησιμοποιεί πρόσθετο προστατευτικό ρουχισμό. Το πλοίο θα πρέπει να διαθέτει σχέδιο καθαρισμού και απολύμανσης. Στο έγγραφο αυτό πρέπει να προσδιορίζονται οι χώροι που πρέπει να καθαρίζονται, η συχνότητα καθαρισμού και το προβλεπόμενο απολυμαντικό που εξουδετερώνει ιούς και βακτήρια.
Εκπαίδευση πληρώματος
Σύμφωνα με την εγκύκλιο, οι πλοιοκτήτριες εταιρίες θα πρέπει να έχουν ένα σχέδιο εκπαίδευσης των υπαλλήλων τους, το οποίο θα περιλαμβάνει τακτική και συνεχή εκπαίδευση.
Για παράδειγμα, θα μπορούσε να διεξαχθεί ένα σύντομο διαδικτυακό σεμινάριο που θα καλύπτει τα σχετικά θέματα.
Όλα τα άτομα που σκοπεύουν να εργαστούν επί του πλοίου (ιατρικό και μη ιατρικό προσωπικό, αξιωματικοί πλοίων, μέλη πληρώματος), καθώς και εξωτερικοί εργολάβοι που αλληλοεπιδρούν με επιβάτες ή πλήρωμα επί του πλοίου ή στην ξηρά θα πρέπει να ολοκληρώσουν εκπαίδευση σχετικά με τα θέματα ατομικής υγιεινής και πρόληψης λοιμωδών νοσημάτων. Για τους εξωτερικούς αναδόχους αυτή η εκπαίδευση μπορεί να διεξαχθεί εσωτερικά ή μπορεί να τους παρασχεθούν γραπτές οδηγίες που να περιγράφει τα συμπτώματα που πρέπει να αναφέρουν, τη σωστή υγιεινή των χεριών, την αναπνευστική υγιεινή και τη χρήση μάσκας προσώπου. Οι υπάλληλοι και οι εξωτερικοί ανάδοχοι πρέπει να ελέγχονται τακτικά για τις γνώσεις τους σχετικά με τις νόσους αυτές και να επανεκπαιδεύονται.
Το ιατρικό προσωπικό επί του πλοίου θα πρέπει να εκπαιδεύεται στα ακόλουθα:
- ορισμοί κρουσμάτων,
- ορισμοί συνδρόμων,
- υποχρεώσεις αναφοράς στις αρμόδιες Αρχές,
- συμπλήρωση αρχείων καταγραφής,
- φροντίδα κρουσμάτων,
- διαδικασίες σε περίπτωση συμβάντος επί του πλοίου (π.χ. πρωτόκολλα απομόνωσης και καραντίνας),
- σχέδιο διαχείρισης έξαρσης κρουσμάτων,
- κατάλληλη συλλογή κλινικών δειγμάτων καθώς και
- αποθήκευση και μεταφορά δειγμάτων.
Ο ιατρός ή ο κυβερνήτης του κρουαζιερόπλοιου θα πρέπει να παρέχει στα μέλη του πληρώματος πληροφορίες και οδηγίες στα αγγλικά και, ει δυνατόν, στην εθνική τους γλώσσα, σχετικά με το ρόλο τους στην εφαρμογή του σχεδίου διαχείρισης εξάρσεων κρουσμάτων του πλοίου, τον εντοπισμό και τη διαχείριση κρουσμάτων και των επαφών τους επί του πλοίου, καθώς και άλλες απαραίτητες πληροφορίες. Κάθε μέλος του πληρώματος θα πρέπει να εκπαιδεύεται στο ρόλο και τις αρμοδιότητές του για την εφαρμογή μέτρων, σύμφωνα με το σχέδιο έκτακτης ανάγκης/ σχέδιο διαχείρισης εξάρσεων κρουσμάτων.
Τι είναι ο χανταϊός
Ο ιός χανταβίρους είναι ένας τύπος ιού που μεταφέρεται από τρωκτικά και μεταδίδεται κυρίως στον άνθρωπο μέσω της εισπνοής αερομεταφερόμενων σωματιδίων που προέρχονται από αποξηραμένα περιττώματα τρωκτικών.
Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), οι μολύνσεις συμβαίνουν συνήθως όταν ο ιός μεταφέρεται μέσω του αέρα από τα ούρα, τα περιττώματα ή το σάλιο ενός τρωκτικού.
Αν και σπανίως, μπορεί επίσης να μεταδοθεί μέσω δαγκωμάτων ή γρατσουνιών από τρωκτικά.
