Με αφορμή το συγκλονιστικό περιστατικό της με τα δύο 17χρονα κορίτσια που έπεσαν στο κενό παρέα , πιασμένες χέρι – χέρι (η μία σκοτώθηκε, η άλλη δίνει μάχη για τη ζωή της), το διαδίκτυο γέμισε με αναλύσεις της πλάκας και προκάτ “φιλιππικούς” κατά του “φριχτού και άκαρδου κόσμου” που έχουμε δημιουργήσει για τα παιδιά μας.
Δυστυχώς, δεν έχουμε μάθει να σιωπούμε, ακόμα και όταν βρισκόμαστε μπροστά σε μια τραγωδία το βάθος της οποίας -θα έπρεπε να – είναι αποστομωτικό. Χωρίς να γνωρίζουμε απολύτως τίποτα για υπόβαθρο των δυο οικογενειών, οι οποίες αντιμετωπίζουν το αδιανόητο, βγάζουμε συμπεράσματα και ενίοτε κουνάμε και το δάχτυλο.
Τι ξέρουμε για το περιστατικό; Μονάχα το σημείωμα της μίας κοπέλας που κακώς, κάκιστα δημοσιεύθηκε. Μιλάμε για τις τελευταίες λέξεις ενός ταραγμένου κοριτσιού προς την οικογένειά της – δεν τις έγραψε για να τις διαβάσουμε και να τις σχολιάσουμε εμείς, τις έγραψε μόνο για τους αγαπημένους της.
Κι όμως, με βάση αυτό το σημείωμα που δεν ήταν για τα μάτια μας, νομίζουμε ότι καταλάβαμε τι συνέβη. Τόσο ,όσο μας χρειάζεται τέλος πάντων για να καταφύγουμε στο αχανές “οπλοστάσιο” από κλισέ, μελοδραματικές κοινοτοπίες που έχουμε πάντα εύκαιρο για να ποστάρουμε, μην τυχόν και μείνουμε έξω από τον διαδικτυακό χορό της θλίψης.
Προσωπικά ομολογώ ότι δεν έχω καταλάβει τίποτα – δεν ξέρω τους σημερινούς εφήβους γενικά και δεν ξέρω ούτε τις συγκεκριμένες κοπέλες, ούτε τις οικογένειές τους.
Εκείνο που ξέρω είναι ότι οι συζητήσεις για τον “κόσμο” μας είναι επιφανειακές και νοιώθω πως συσκοτίζουν το πρόβλημα.
Διότι συγγνώμη που θα χαλάσω το πάρτι του αυτομαστιγώματος , αλλά σε πολλά, πρακτικά και κοινωνικά ζητήματα, ο κόσμος στον οποίο μεγάλωναν αυτές οι δυο κοπέλες είναι κατά πάσα πιθανότητα πολύ καλύτερος από τον κόσμο στον οποίο μεγάλωσαν οι μανάδες τους και σίγουρα οι γιαγιάδες τους.
Ένας κόσμος που προσφέρει σαφώς περισσότερες ευκαιρίες στα κορίτσια να ζήσουν την ζωή τους όπως την θέλουν.
Τα έμφυλα στερεότυπα δεν έχουν εξαφανιστεί αλλά σταδιακά (έστω και πιο αργά από όσο θα θέλαμε) έχουν αμβλυνθεί .
Η πορεία μιας γυναίκας δεν είναι τόσο ασφυκτικά προκαθορισμένη -γέννηση, σχολείο, γάμος, παιδιά, εγγόνια, θάνατος.
Η έμφυλη βία εξακολουθεί να υπάρχει, αναγνωρίζεται όμως ως τεράστιο πρόβλημα με τα δικά του, ξεχωριστά χαρακτηριστικά, που χρήζει ειδικής αντιμετωπίσης – ξεφεύγουμε πια (αν και επίσης πιο αργά από όσο θα θέλαμε) από το “εντάξει, δεν πειράζει που σήκωσε το χέρι του, άντρας είναι”.
Θα μπορούσα να συνεχίσω, ωστόσο νομίζω το πιάνετε το νόημα. Τα παραπάνω είναι ίσως το μίνιμουμ και δεν αρκούν. Δεν ωφελεί και να τα παραγνωρίζουμε εντελώς πάντως.
Ο κόσμος το 2026 είναι καλύτερος για δυο νέα κορίτσια στην Ελλάδα, σε σχέση με τον κόσμο ακόμα και του 1986, πόσο μάλλον του 1966 (ας μην μπούμε τώρα στην συζήτηση για την άνοδο της διεθνούς ακροδεξιάς, την υποχώρηση της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τους διάφορους ημίτρελους ηγέτες που καθορίζουν τις τύχες μας, ας μείνουμε για λίγο στην μεγάλη εικόνα). Η επίκληση σε άλλες, πιο “αθώες” και “ανθρώπινες” εποχές, είναι κίβδηλη και εν προκειμένω άχρηστη.
Το μόνο χρήσιμο εδώ είναι να αντιμετωπίσουμε την σημερινή εποχή και τις προκλήσεις της στην σωστή τους διάσταση. Όχι με αφορισμούς, μα με ειλικρινή προβληματισμό για τα δικά μας λάθη και τα λάθη/τρύπες του συστήματος. Διότι ναι, υπάρχουν προβλήματα σύγχρονα, που σχετίζονται με τα σόσιαλ και την τεχνολογία, τους νέους τρόπους κοινωνικοποίησης των εφήβων, τις βαθιές ψυχικές πληγές από την εποχή της πανδημίας, τις βαθιές κοινωνικές πληγές από την οικονομική κρίση.
Αυτά πρέπει να δούμε και να αναδείξουμε.
Να θέσουμε τα σωστά ερωτήματα: λειτουργεί ο θεσμός του σχολικού ψυχολόγου;
Πώς και που μπορούν να εκπαιδευτούν οι γονείς ώστε να αναγνωρίζουν την ψυχική ασθένεια, δική τους ή των παιδιών τους και στη συνέχεια να την αντιμετωπίζουν ως τέτοια, ασθένεια δηλαδή και όχι ως στίγμα;
Λειτουργούν οι απαγορεύσεις των σόσιαλ μίντια στους νέους;
Είναι προβληματικό και ψυχικά επιβαρυντικό το σημερινό σύστημα των πανελληνίων;
Γιατί σε μια περίοδο όπου οι ανάγκες είναι μεγαλύτερες από ποτέ, οι δημόσιες δομές ψυχικής υγείας κλείνουν ή υπολειτουργούν (με την παιδοψυχιατρική του ΠΑΓΝΗ να συνιστά ένα κραυγαλέο παράδειγμα κρατικής αμέλειας);
Να συμφωνήσουμε λοιπόν, αν σας κάνει να νιώθετε καλύτερα, ότι ο κόσμος είναι πράγματι πιο ψυχρός και παγωμένος, πιο απάνθρωπος από ποτέ. Όμως τούτο δεν αποτελεί μια αναπόδραστη “τσιμεντένια” πραγματικότητα.
Αποτελεί μια σχετική πραγματικότητα που σε πολλούς κρίσιμους τομείς μπορεί να αλλάξει με προσπάθεια, οργάνωση, σχέδιο, ειλικρίνεια. Ακόμα και με πίεση ή αντίσταση εκεί που χρειάζεται.
Σίγουρα πάντως δεν αλλάζει με fake αυτο – οικτιρμό, με νοσταλγία και με την τόσο κουραστική πια επίκληση στον καημένο τον “Κεμάλ” (του Χατζιδάκι και του Γκάτσου)…
