Η νέα τουρκική επιστολή στον ΟΗΕ επαναφέρει την ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο, κορυφώνοντας έναν διετή «χαρτοπόλεμο» Αθήνας και Άγκυρας γύρω από τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, τα θαλάσσια πάρκα και τα όρια θαλάσσιας δικαιοδοσίας.
Η νέα επιστολή της Τουρκίας προς τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών αποτελεί το πιο πρόσφατο επεισόδιο μιας κλιμακούμενης ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης που τα τελευταία δύο χρόνια εξελίσσεται κυρίως σε θεσμικό και διπλωματικό επίπεδο, μέσω επιστολών, ανακοινώσεων και καταχώρισης χαρτών σε διεθνή φόρα. Στο επίκεντρο της σύγκρουσης βρίσκονται πλέον ο ελληνικός Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός και η δημιουργία θαλάσσιων πάρκων, πρωτοβουλίες που η Άγκυρα θεωρεί ότι αποτυπώνουν στην πράξη τα δυνητικά όρια ελληνικής θαλάσσιας δικαιοδοσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στις 16 Φεβρουαρίου , ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ, Αχμέτ Γιλντίζ, απέστειλε επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού, επαναφέροντας το σύνολο των τουρκικών θέσεων περί «Γαλάζιας Πατρίδας» και κατηγορώντας την Ελλάδα, την Κυπριακή Δημοκρατία και την Αίγυπτο για ενέργειες που, κατά την τουρκική θέση, παραβιάζουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Στο ίδιο κείμενο απορρίπτεται η συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου για τη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ, αμφισβητούνται ενεργειακές δραστηριότητες νότια της Κρήτης και χαρακτηρίζεται παράνομη η χάραξη μέσης γραμμής βάσει του νόμου 4001/2011, ενώ ιδιαίτερη έμφαση αποδίδεται στον ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό.
Η Τουρκία αντιδρά στον Ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό
Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός, ο οποίος προωθήθηκε από την Ελλάδα στο πλαίσιο εφαρμογής της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2014/89/ΕΕ, αποτελεί θεσμικά εργαλείο οργάνωσης των δραστηριοτήτων στη θάλασσα — από τη ναυσιπλοΐα και την αλιεία έως τις ενεργειακές υποδομές, τα υποθαλάσσια δίκτυα και τις προστατευόμενες περιοχές. Ωστόσο, στην ελληνική περίπτωση οι σχετικοί χάρτες αποτυπώνουν και τα δυνητικά εξωτερικά όρια άσκησης ελληνικής υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, στοιχείο που αποτέλεσε τον βασικό πυρήνα των τουρκικών αντιδράσεων.
Η Άγκυρα υποστήριξε ότι η αποτύπωση αυτή δημιουργεί τετελεσμένα και προεξοφλεί θαλάσσιες οριοθετήσεις, επιχειρώντας να διεθνοποιήσει τις αντιρρήσεις της μέσω επίσημων δημόσιων τοποθετήσεων και θεσμικών ενεργειών. Στο πλαίσιο αυτό, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε επανειλημμένες ανακοινώσεις αμφισβητώντας τον ελληνικό σχεδιασμό, ενώ παράλληλα προχώρησε σε κοινοποίηση του δικού του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού στη Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή της UNESCO (IOC-UNESCO), μέσω της διεθνούς πλατφόρμας MSPGlobal. Παράλληλα, η Άγκυρα αντέδρασε επισήμως και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ που στρεφόταν κατά της καταχώρισης ελληνικών χαρτών θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού σε σχετική πλατφόρμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζοντας ότι οι αποτυπώσεις αυτές παραβιάζουν —κατά την τουρκική θέση— περιοχές τουρκικής θαλάσσιας δικαιοδοσίας.
Η αντίδραση της Τουρκίας στην ανακοίνωση της Ελλάδας για τη δημιουργία Θαλάσσιων πάρκων
Η ένταση επεκτάθηκε σε επόμενο στάδιο όταν η Ελλάδα ανακοίνωσε τη δημιουργία Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Αιγαίο και το Ιόνιο, στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών και διεθνών δεσμεύσεων για την προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας και την επίτευξη του στόχου προστασίας του 30% των θαλασσών έως το 2030. Η ελληνική πλευρά παρουσίασε την πρωτοβουλία ως περιβαλλοντική πολιτική διαχείρισης και προστασίας οικοσυστημάτων, ωστόσο η Τουρκία αντέδρασε με επίσημη δήλωση του υπουργείου Εξωτερικών, υποστηρίζοντας ότι μονομερείς ενέργειες σε κλειστές ή ημίκλειστες θάλασσες δεν μπορούν να παράγουν νομικά αποτελέσματα σε περιοχές όπου, κατά την τουρκική ερμηνεία, υφίστανται αντικρουόμενες θέσεις.
Η αντιπαράθεση απέκτησε σαφέστερη γεωπολιτική διάσταση τον Μάιο του 2025, όταν η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Λιβύης κατέθεσε ρηματική διακοίνωση στον ΟΗΕ αμφισβητώντας ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο, υιοθετώντας τη λογική του Τουρκολιβυκού Μνημονίου. Η λιβυκή κυβέρνηση, η οποία τελεί υπό ισχυρή τουρκική επιρροή, εμφανίστηκε να κινείται σε συντονισμό με την Άγκυρα. Η Ελλάδα απάντησε τον Αύγουστο του 2025 με δική της ρηματική διακοίνωση στον ΟΗΕ, απορρίπτοντας τις λιβυκές αιτιάσεις ως άκυρες και ανυπόστατες και επαναβεβαιώνοντας ότι τα ελληνικά νησιά διαθέτουν πλήρη δικαιώματα σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ.
Η τουρκική επιστολή στον ΟΗΕ και η αντίδραση της Αθήνας για τις θαλάσσιες ζώνες
Στα τέλη του ίδιου έτους, η εμπλοκή διεθνών ενεργειακών εταιρειών σε έρευνες νότια της Κρήτης προσέδωσε νέα ένταση στην αντιπαράθεση, με την Τουρκία να συνδέει πλέον ευθέως τον χωροταξικό σχεδιασμό, τα θαλάσσια πάρκα και τις ενεργειακές δραστηριότητες σε ένα ενιαίο πλαίσιο αμφισβήτησης των ελληνικών θέσεων. Η πρόσφατη επιστολή στον ΟΗΕ αποτελεί την κορύφωση αυτής της διαδικασίας, συγκεντρώνοντας σε ένα ενιαίο διπλωματικό κείμενο τις τουρκικές ενστάσεις απέναντι στις ελληνικές πολιτικές διαχείρισης του θαλάσσιου χώρου.
Διπλωματικές πηγές στην Αθήνα επισημαίνουν ότι οι τουρκικοί ισχυρισμοί αναπαράγουν αυθαίρετες ερμηνείες του Διεθνούς Δικαίου και δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα, τονίζοντας ότι σύμφωνα με τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας τα νησιά διαθέτουν πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες. Υπογραμμίζουν επίσης ότι ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός και τα θαλάσσια πάρκα αποτελούν θεσμικές πολιτικές διαχείρισης και προστασίας του θαλάσσιου χώρου και δεν συνιστούν πράξεις οριοθέτησης.
Η τελευταία αυτή ανταλλαγή εγγράφων επιβεβαιώνει ότι η ελληνοτουρκική αντιπαράθεση έχει μετατοπιστεί σε μεγάλο βαθμό σε μια θεσμική και νομική σύγκρουση μέσω χαρτών, σχεδιασμών και διεθνών καταθέσεων. Ο «χαρτοπόλεμος» στα διεθνή φόρα αντανακλά μια ευρύτερη προσπάθεια διαμόρφωσης διεθνούς αφηγήματος για τα όρια θαλάσσιας δικαιοδοσίας στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια περίοδο όπου η διαχείριση του θαλάσσιου χώρου, η ενεργειακή προοπτική και η περιβαλλοντική πολιτική αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.
Πηγή: iefimerida.gr
