Ευρώπη 2026: Από την Ευμάρεια στη Διολίσθηση – Ώρα να Ακούσουμε τον Δρόμο

Η Ευρώπη των τελευταίων ετών μοιάζει με καράβι ακυβέρνητο πολιτικά. Μια σύγχρονη Βαβέλ, όπου οι Βρυξέλλες και η Ευρωβουλή αναλώνονται σε ατέρμονες γραφειοκρατικές συζητήσεις, την ώρα που οι κοινωνίες των κρατών-μελών βράζουν από την αγανάκτηση. Οι μαζικές διαδιαδηλώσεις που ξεσπούν σε ολόκληρη την Ήπειρο δεν είναι ένα τυχαίο ξέσπασμα· είναι η κραυγή αγωνίας ενός κόσμου που βλέπει το μέλλον του να υποθηκεύεται.

Το αληθινό μήνυμα αυτών των κινητοποιήσεων είναι βαθιά πολιτικό και κοινωνικό. Είναι η απαίτηση για μια ριζική κοινωνική αλλαγή, για μια επιστροφή στις ιδρυτικές αξίες της αλληλεγγύης και της δικαιοσύνης. Δυστυχώς, όμως, η ουσία αυτή επιχειρείται συστηματικά να αμαυρωθεί. Γινόμαστε μάρτυρες ενεργειών από προβοκάτορες, που εκμεταλλεύονται την ένταση για να σπάσουν και να ληστέψουν καταστήματα με ακριβές μάρκες. Αυτά τα φαινόμενα δεν εκφράζουν το εργατικό κίνημα, ούτε τις ανάγκες του μέσου πολίτη. Η ανάγκη του λαού δεν είναι ο βανδαλισμός, ούτε ο καταναλωτικός εντυπωσιασμός. Είναι η επιβίωση, η αξιοπρέπεια και η ισότητα.

Αυτή η προηγμένη Ευρώπη της ισότητας έχει χαθεί τα τελευταία χρόνια. Από έναν σύγχρονο δυτικό κόσμο που κάποτε υποσχόταν ευμάρεια και κοινωνικό κράτος, οδεύουμε ολοταχώς προς μια Ήπειρο με βαθιά φτώχεια και κραυγαλέες κοινωνικές ανισότητες. Το ακόμα πιο ανησυχητικό είναι η εμφανής έλλειψη και οπισθοχώρηση της Δημοκρατίας σε αρκετά κράτη-μέλη. Το να καταστρατηγούνται θεμελιώδη δικαιώματα τείνει πλέον να θεωρείται «αποδεκτό» και κανονικότατο. Οι ηγέτες που ξηλώνουν το κράτος δικαίου αντιμετωπίζονται από το ευρωπαϊκό κατεστημένο ως ισότιμοι συνομιλητές, νομιμοποιώντας έτσι τον αυταρχισμό.

Μέσα σε αυτό το πολιτικό κενό, βλέπουμε ξανά το αυγό του φιδιού να εκκολάπτεται. Ο ακροδεξιός φανατισμός και ο λαϊκισμός βρίσκουν ζωτικό χώρο για να αναπτυχθούν, πατώντας ακριβώς πάνω στην απουσία συγκροτημένης πολιτικής και στη δικαιολογημένη οργή των λαών. Θέματα που έπρεπε να είχαν λυθεί εδώ και χρόνια, σήμερα εργαλειοποιούνται για να σπείρουν το μίσος.

Το πιο τρανταχτό παράδειγμα αυτής της αποτυχίας είναι η διαχείριση του μεταναστευτικού. Η Ευρώπη αρνήθηκε να κοιτάξει το πρόβλημα στα μάτια. Αντί για μια γενναία, ολοκληρωμένη και ισότιμη πολιτική διαχείριση από όλα τα κράτη-μέλη, επέλεξε την εύκολη λύση: να μετακυλήσει το βάρος αποκλειστικά στις νότιες χώρες της πρώτης γραμμής. Η πολιτική του «δίνουμε απλά χρήματα για να κρατήσετε το πρόβλημα μακριά μας» αποδείχθηκε στην πράξη εντελώς άχρηστη.

Το αποτέλεσμα αυτής της υποκρισίας είναι διπλά τραγικό. Από τη μία πλευρά, βλέπουμε απελπισμένους ανθρώπους να πνίγονται καθημερινά στις θάλασσές μας στην προσπάθειά τους να ξεφύγουν από τη δική τους κόλαση. Από την άλλη, όσοι καταφέρνουν να φτάσουν στην Ευρώπη, καταλήγουν να «πνίγονται» μέσα στην αδικία, τη φτώχεια και το μίσος που γεννά ο αποκλεισμός τους. Η Ευρώπη τούς έσπρωξε στο περιθώριο, χωρίς κανόνες, χωρίς ένα σοβαρό πλάνο ένταξης. Ο ασύμμετρος αριθμός μεταναστών που δέχτηκαν ορισμένα κράτη σε σχέση με άλλα, κατέστησε αδύνατη την ουσιαστική και ισότιμη κοινωνική τους αφομοίωση. Έτσι δημιουργήθηκαν γκέτο, κοινωνίες μέσα στην κοινωνία, με ανθρώπους που ζουν πολύ κάτω από το όριο της φτώχειας σε σύγκριση με τους υπόλοιπους πολίτες των χωρών αυτών. Αυτή η εξαθλίωση οδηγεί νομοτελειακά σε μια τυφλή προσπάθεια επιβίωσης στο περιθώριο του νόμου, τροφοδοτώντας έναν φαύλο κύκλο ξενοφοβίας και κοινωνικού αυτοματισμού.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει, έστω και την υστάτη ώρα, να στρέψει το βλέμμα της στους πραγματικούς ανθρώπους ,τόσο στους γηγενείς πολίτες της που εξουθενώνονται οικονομικά, όσο και στους κατατρεγμένους που αναζητούν άσυλο. Αν οι ευρωπαϊκές ηγεσίες συνεχίσουν να κλείνουν τα αυτιά τους στα μηνύματα των δρόμων και να αγνοούν τις κοινωνικές ανάγκες, το καράβι της Ευρώπης δεν θα είναι απλώς ακυβέρνητο· θα οδηγηθεί με μαθηματική ακρίβεια στα βράχια της ιστορίας.

Ως ενεργοί πολίτες , δεν θα σταματήσουμε να παλεύουμε για το αυτονόητο: για μια Ευρώπη των λαών, της εργασίας, της πραγματικής δημοκρατίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης.