Χωρίς εφάπαξ βρίσκονται πάνω από 1.000.000 νέοι εργαζόμενοι που μπήκαν στην αγορά εργασίας από το 2016 και δεν έχουν κρατήσεις για εφάπαξ παροχή, «προοίμιο» που κατήργησε επί κυβέρνησης Τσίπρα με δύο νόμους (ν. 4336/2015 και ν. 4387/2016) ο Γιώργος Κατρούγκαλος, αλλάζοντας και τον υπολογισμό τους με τους παλιούς ασφαλισμένους, ώστε να βαίνει μειούμενο. Αναλυτικότερα, έντονος είναι ο προβληματισμός για το θέμα στο υπουργείο Εργασίας, όπου έχουν «πέσει» στο τραπέζι, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, δύο προτάσεις:
Η πρώτη εξετάζει την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού, καθώς πρόκειται για αμιγώς εισφορές εργαζομένων, που δεν επηρεάζουν τον προϋπολογισμό και ως εκ τούτου δεν δημιουργούν κάποιο δημοσιονομικό θέμα. Και αυτό επειδή το Εφάπαξ μειώνεται χρόνο με τον χρόνο σε όλα τα Ταμεία, καθώς, με τις αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού των ποσών που δικαιούνται όσοι βγαίνουν στη σύνταξη από το 2014 και μετά, ένα μέρος του Εφάπαξ έχει μετατραπεί σε άτοκη επιστροφή εισφορών. Η πρόταση για αλλαγή του τρόπου υπολογισμού του Εφάπαξ αφορά την επέκταση της πενταετίας 2009-2013 που χρησιμοποιείται σήμερα για τον υπολογισμό του καλύτερου τμήματος του Εφάπαξ, ώστε να είναι πιο κοντά στην ηλικία συνταξιοδότησης.
Η δεύτερη αφορά τη δημιουργία ενός ενιαίου ταμείου κατά τα πρότυπα του Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ), όπου θα ασφαλίζονται όλοι οι νέοι εργαζόμενοι από το 2027 με «ατομικό κουμπαρά» στις εισφορές, οι οποίες αντίστοιχα θα είναι έντοκες με τα επιτόκια που δίνει η ΤτΕ.
Τα νέα Εφάπαξ είναι ψαλιδισμένα και υπολογίζονται με διπλό τρόπο για όσους βγουν στη σύνταξη, καθώς βαίνει μειούμενο για τα έτη συνταξιοδότησης που συμπληρώνονται από 1η Ιανουαρίου 2014 και μετά, αφού με τον νόμο 4387/2016 οι εισφορές που πληρώνονται από το 2014 και εντεύθεν στα ταμεία Πρόνοιας του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα δεν έχουν ανταποδοτικότητα.
Ειδικότερα το άρθρο 35 παρ. 4 ν. 4387/2016 που διατηρούσε την ανταποδοτικότητα της εφάπαξ παροχής για τα έτη μέχρι και το 2013 και την κατήργησε από τα έτη 2014 και μετά, όριζε ότι «από την έναρξη ισχύος του παρόντος το ποσόν της εφάπαξ παροχής με την επιφύλαξη των οριζομένων στην παράγραφο 9 του παρόντος άρθρου (σ.σ. αφορά το Εφάπαξ των Σωμάτων Ασφαλείας), ισούται με το άθροισμα του τμήματος της εφάπαξ παροχής που αντιστοιχεί για τα έτη ασφάλισης μέχρι την 31.12.2013 και του τμήματος της εφάπαξ παροχής που αντιστοιχεί για τα έτη ασφάλισης από 1.1.2014 και εφεξής.
Για χρόνο ασφάλισης που έχει διανυθεί έως και την 31.12.2013:
– Για τους μισθωτούς: Για τους μισθωτούς με εισφορά ύψους 4% επί των αποδοχών, η εφάπαξ παροχή αποτελείται από το γινόμενο του εξήντα τοις εκατό (60%) των αποδοχών, επί των οποίων έγιναν οι νόμιμες κρατήσεις, υπέρ του κλάδου επί του δεκαδικού αριθμού των ετών ασφάλισης έως και την 31.12.2013, με ακρίβεια δεύτερου δεκαδικού ψηφίου. Ως αποδοχές για τον υπολογισμό της εφάπαξ παροχής, νοείται ο μέσος όρος των μηνιαίων αποδοχών που έλαβε ο ασφαλισμένος κατά τα πέντε (5) τελευταία έτη έως και τις 31.12.2013, εφόσον υπεβλήθησαν σε ασφαλιστικές εισφορές υπέρ του κλάδου, χωρίς να υπολογίζονται τα Δώρα εορτών και το επίδομα αδείας. Ο ως άνω μέσος όρος προσαυξάνεται ετησίως κατά τον τρόπο που προβλέπεται στην παράγραφο 4 του άρθρου 8 του παρόντος. Ειδικότερα, ο μέσος ετήσιος γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής εφαρμόζεται από το επόμενο έτος μετά το καταληκτικό της ανωτέρω πενταετίας, έως και το προηγούμενο έτος της αποχώρησης από την υπηρεσία ή την εργασία.
– Για τους αυτοτελώς απασχολούμενους με εισφορά ύψους 4%, η εφάπαξ παροχή αποτελείται από το γινόμενο του εξήντα τοις εκατό (60%) των αποδοχών επί των οποίων έγιναν οι νόμιμες κρατήσεις, επί του δεκαδικού αριθμού των ετών ασφάλισης έως και την 31.12.2013, με ακρίβεια δευτέρου δεκαδικού ψηφίου. Ως αποδοχές για τον υπολογισμό της εφάπαξ παροχής νοείται ο μέσος όρος των τιμών των ασφαλιστικών κατηγοριών, επί των οποίων υπεβλήθησαν ασφαλιστικές εισφορές υπέρ του κλάδου, κατά τα πέντε (5) τελευταία έτη έως και τις 31.12.2013, όπως οι εν λόγω τιμές είχαν διαμορφωθεί κατά το καταληκτικό της πενταετίας έτος. Ο ως άνω μέσος όρος προσαυξάνεται ετησίως κατά τον τρόπο που προβλέπεται στην παρ. 4 του άρθρου 8 του παρόντος. Ειδικότερα, ο μέσος ετήσιος γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής εφαρμόζεται από το επόμενο έτος μετά το καταληκτικό της ανωτέρω πενταετίας, έως και το προηγούμενο έτος της αποχώρησης από το επάγγελμα ή την εργασία.
Για τον χρόνο ασφάλισης που πραγματοποιείται από την 1.1.2014 και εφεξής:
– Για τους μισθωτούς και αυτοτελώς απασχολούμενους το τμήμα της εφάπαξ παροχής που αναλογεί στα έτη ασφάλισης από 1.1.2014 και εφεξής, υπολογίζεται με βάση το διανεμητικό σύστημα προκαθορισμένων εισφορών με νοητή κεφαλαιοποίηση. Οι ασφαλιστικές εισφορές που καταβάλλονται από 1.1.2014 και εφεξής για κάθε ασφαλισμένο τηρούνται σε ατομικές μερίδες. Με βάση την αρχή της ισοδυναμίας το ποσό της εφάπαξ παροχής ισούται με τη συσσωρευμένη αξία των εισφορών κατά την ημερομηνία αποχώρησης. Η συσσώρευση των εισφορών θα γίνει με το πλασματικό ποσοστό επιστροφής, το οποίο προκύπτει από την ετήσια ποσοστιαία μεταβολή των συντάξιμων αποδοχών των ασφαλισμένων.
Επίσης, με τον νόμο Κατρούγκαλου αποσαφηνίζεται ότι:
1.Καταργείται κάθε διάταξη που προβλέπει προκαταβολή μέρους τής εφάπαξ παροχής.
2.Καταργείται κάθε γενική ή ειδική ή καταστατική διάταξη της νομοθεσίας που προβλέπει διαφορετικά από τα οριζόμενα στο άρθρο 35, που κατήργησε οριστικά την ανταποδοτικότητα στο Εφάπαξ.
3.Ως αποδοχές για τον υπολογισμό της εφάπαξ παροχής, νοείται ο μέσος όρος των μηνιαίων αποδοχών που έλαβε ο ασφαλισμένος κατά τα πέντε (5) τελευταία έτη έως και την 31-12-2013, χωρίς να υπολογίζονται τα Δώρα εορτών και το επίδομα αδείας. Ο ως άνω μέσος όρος προσαυξάνεται ετησίως κατά την ετήσια μεταβολή μισθών, η οποία υπολογίζεται από την Ελληνική Στατιστική Αρχή.
4.Το τμήμα της εφάπαξ παροχής μισθωτών και αυτοτελώς απασχολούμενων που αντιστοιχεί σε χρόνο ασφάλισης που πραγματοποιείται από την 1-1-2014 και εφεξής, υπολογίζεται με βάση το διανεμητικό σύστημα προκαθορισμένων εισφορών με νοητή κεφαλαιοποίηση και προκύπτει από μαθηματικό τύπο. Δηλαδή, μετά την 1-1-2014, το ποσό τού Εφάπαξ προκύπτει από τη συσσωρευμένη αξία των εισφορών κατά την ημερομηνία αποχώρησης που τηρούνται στην ατομική μερίδα τού ασφαλισμένου.
