«Καμπανάκι» από Financial Times: Ο κίνδυνος πολέμου Ευρώπης με Ρωσία και η ανάγκη για διάλογο

Σε ανάλυσή τους, οι Financial Times τονίζουν ότι η Ευρώπη δεν αρκεί να επενδύει στην ενίσχυση της αμυντικής της ισχύος, αλλά χρειάζεται να αποκαταστήσει και τους διαύλους επικοινωνίας με τη Μόσχα, ώστε να αποτραπεί το ενδεχόμενο μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.

Μην χάνεις είδηση. Βάλε το CRETA24 στην Google
ΠΡΟΣΘΕΣΕ ΤΟ CRETA24 ΣΤΗΝ GOOGLE

Το ενδεχόμενο μιας στρατιωτικής αναμέτρησης ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση επανέρχεται με ανησυχητικό τρόπο στο διεθνές προσκήνιο, περισσότερα από 40 χρόνια μετά τις κρίσιμες στιγμές του Ψυχρού Πολέμου.

Σε ανάλυσή τους, οι Financial Times τονίζουν ότι η Ευρώπη δεν αρκεί να επενδύει στην ενίσχυση της αμυντικής της ισχύος, αλλά χρειάζεται να αποκαταστήσει και τους διαύλους επικοινωνίας με τη Μόσχα, ώστε να αποτραπεί το ενδεχόμενο μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.

Το δημοσίευμα ανατρέχει στο 1983, όταν η αντιπαράθεση μεταξύ Ανατολής και Δύσης είχε φτάσει σε ιδιαίτερα επικίνδυνο επίπεδο. Η σοβιετική ηγεσία αντιμετώπιζε με έντονη ανησυχία την αντικομμουνιστική ρητορική του τότε Αμερικανού προέδρου, Ρόναλντ Ρίγκαν, εκτιμώντας ότι ενδεχομένως προμήνυε πολεμικές προθέσεις.

Τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, τα σοβιετικά συστήματα εντόπισαν αυτό που φαινόταν να είναι επίθεση με αμερικανικούς βαλλιστικούς πυραύλους. Η πιθανότητα πυρηνικής απάντησης αποτράπηκε χάρη στην κρίση ενός Σοβιετικού αξιωματικού, ο οποίος θεώρησε ότι επρόκειτο πιθανότατα για τεχνικό σφάλμα.

Λίγους μήνες αργότερα, τον Νοέμβριο, η στρατιωτική άσκηση του ΝΑΤΟ με την ονομασία Able Archer εκλήφθηκε από τη Σοβιετική Ένωση ως πιθανή προετοιμασία για επίθεση εναντίον της. Όπως σημειώνουν οι Financial Times, δεν μπορεί να υπολογιστεί με ακρίβεια πόσο κοντά έφτασαν τότε οι δύο πλευρές σε έναν πυρηνικό πόλεμο. Είναι, ωστόσο, σαφές ότι η κατάσταση εγκυμονούσε σοβαρούς κινδύνους.

Οι προειδοποιήσεις του ΝΑΤΟ για ρωσική επίθεση

Σήμερα, περισσότερα από 40 χρόνια μετά, οι ανησυχίες για μια ενδεχόμενη πολεμική σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας και Δύσης επιστρέφουν. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει προειδοποιήσει ότι η Συμμαχία πρέπει να προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο ρωσικής επίθεσης μέσα στην επόμενη πενταετία.

Την ίδια ώρα, η Μόσχα υποστηρίζει ότι τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ έχουν ουσιαστική συμμετοχή στον πόλεμο της Ουκρανίας.

Η ευρωπαϊκή στρατηγική απέναντι σε αυτή την κατάσταση στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: στη διατήρηση της υποστήριξης προς την Ουκρανία, στην αύξηση των στρατιωτικών δαπανών και στην ενίσχυση της προστασίας απέναντι σε επιθέσεις που εντάσσονται στη λεγόμενη «γκρίζα ζώνη».

Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση, παρά τη σημασία αυτών των κινήσεων, δεν αρκούν από μόνες τους για να εξαλείψουν τον υπαρκτό, έστω και μικρό, κίνδυνο μιας καταστροφικής πολεμικής αναμέτρησης με τη Ρωσία.

Η ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα. Η αποτροπή, όμως, δεν στηρίζεται μόνο στη στρατιωτική ισχύ. Τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ καλούνται να επενδύσουν εξίσου στην αποφυγή μιας σύγκρουσης και στην προετοιμασία τους για την περίπτωση που αυτή τελικά εκδηλωθεί.

Οι περιορισμένοι δίαυλοι επικοινωνίας αυξάνουν τον κίνδυνο

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που επισημαίνει η ανάλυση είναι η αποδυνάμωση των μηχανισμών ασφαλείας που είχαν αναπτυχθεί κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.

Οι συμφωνίες για τον έλεγχο των εξοπλισμών έχουν ουσιαστικά εκλείψει, η κοινή αντίληψη γύρω από τις αρχές της αποτροπής έχει περιοριστεί και οι διαδικασίες για τη διαχείριση μιας κρίσης και τον έλεγχο της κλιμάκωσης παραμένουν ανεπαρκείς.

Επιπλέον, οι δίαυλοι πολιτικής και στρατιωτικής επικοινωνίας μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας είναι πλέον περιορισμένοι, ενώ όσοι εξακολουθούν να λειτουργούν δεν αποδίδουν πάντοτε τα αναμενόμενα.

Αυτή η έλλειψη επικοινωνίας ενισχύει την πιθανότητα λανθασμένης ερμηνείας των κινήσεων της κάθε πλευράς. Πρόκειται για το γνωστό στις διεθνείς σχέσεις «παράδοξο της ασφάλειας»: δύο αντίπαλες πλευρές λαμβάνουν αμυντικά μέτρα για να προστατευτούν, όμως η άλλη πλευρά τα αντιλαμβάνεται ως απειλή και προχωρά σε αντίστοιχες κινήσεις.

Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να ξεκινήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση, η οποία οδηγεί σε διαρκή κλιμάκωση, ακόμη και αν καμία από τις δύο πλευρές δεν επιθυμεί πραγματικά έναν πόλεμο.

Όπως καταδεικνύει και η εμπειρία του 1983, μια σύγκρουση που θα προκληθεί από παρερμηνείες, λανθασμένες εκτιμήσεις ή κάποιο ατύχημα σε περίοδο έντασης ενδέχεται να αποτελεί μεγαλύτερο κίνδυνο από μια πολεμική αναμέτρηση που έχει σχεδιαστεί σκόπιμα.

Πώς η πολεμική ρητορική μπορεί να οδηγήσει σε κλιμάκωση

Οι Financial Times εστιάζουν επίσης στους κινδύνους που δημιουργεί η πολεμική γλώσσα των πολιτικών ηγετών, καθώς δηλώσεις και τοποθετήσεις μπορούν να εκληφθούν ως ενδείξεις προετοιμασίας για στρατιωτική σύγκρουση.

Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα των σχεδίων του ΝΑΤΟ για την αντιμετώπιση της ρωσικής αεράμυνας στην περιοχή του Καλίνινγκραντ. Η επεξεργασία τέτοιων σχεδίων μπορεί να θεωρείται εύλογη στο πλαίσιο της στρατιωτικής προετοιμασίας της Συμμαχίας. Διαφορετική διάσταση, όμως, αποκτά η δημόσια αποκάλυψή τους από υπουργό Εξωτερικών χώρας της ΕΕ, ο οποίος στη συνέχεια ισχυρίζεται ότι οι δηλώσεις του δεν απευθύνονταν στη ρωσική πλευρά.

Η αποκατάσταση των σχέσεων δεν είναι εύκολη υπόθεση. Τα προηγούμενα χρόνια, οι προσπάθειες διαλόγου με τη Μόσχα δεν απέδωσαν πάντοτε καρπούς, ενώ επηρεάστηκαν από την προσήλωση του Βλαντίμιρ Πούτιν σε όσα ο ίδιος θεωρεί ιστορικές αδικίες.

Παράλληλα, σύμφωνα με την ανάλυση, η Ευρώπη κινδυνεύει να υποτιμήσει το πόσο βαθιά έχει εδραιωθεί στη ρωσική ηγεσία η αντίληψη ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ συνιστά απειλή για την ασφάλεια της χώρας. Η Μόσχα, άλλωστε, δεν αντιμετωπίζει τη Συμμαχία ως έναν αποκλειστικά αμυντικό οργανισμό.

Η Ευρώπη χρειάζεται ενιαία γραμμή απέναντι στη Μόσχα

Παρά τα εμπόδια, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα πρέπει να αξιοποιήσουν κάθε διαθέσιμο κανάλι επικοινωνίας με τη Ρωσία. Βασικός στόχος είναι να εξηγήσουν τις ευρωπαϊκές θέσεις για ζητήματα ασφάλειας, αλλά και να αναζητήσουν τρόπους ώστε να περιοριστούν οι παρεξηγήσεις και οι λανθασμένες εκτιμήσεις.

Μια τέτοια προσπάθεια προϋποθέτει μεγαλύτερο συντονισμό μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών. Οι ηγέτες της ηπείρου θα μπορούσαν να ορίσουν συγκεκριμένους εκπροσώπους, οι οποίοι θα αναλάβουν κεντρικό ρόλο στην επικοινωνία των ευρωπαϊκών θέσεων προς τη Μόσχα, χωρίς να αποκλείονται οι επαφές και από άλλες χώρες.

Την ίδια στιγμή, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να αναπτύξουν βαθύτερη στρατηγική σκέψη, η οποία δεν θα περιορίζεται στα κεντρικά επιτελεία του ΝΑΤΟ. Εφόσον θεωρούν πιθανό το ενδεχόμενο ενός πολέμου με τη Ρωσία, θα πρέπει να έχουν ήδη εξετάσει με σαφήνεια πώς θα αντιμετώπιζαν μια κρίση και με ποιους τρόπους θα επιχειρούσαν να ελέγξουν την κλιμάκωσή της.

Η καλύτερη προετοιμασία θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στη διαμόρφωση πιο συντονισμένων και αποτελεσματικών ευρωπαϊκών μηνυμάτων. Η αποτροπή δεν απαιτεί μόνο ισχυρές ένοπλες δυνάμεις, αλλά και προσεκτική διατύπωση των συνεπειών που θα είχε μια επιθετική ενέργεια.

Αυτό προϋποθέτει τον κατάλληλο συνδυασμό σαφών προειδοποιήσεων και στρατηγικής ασάφειας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι τοποθετήσεις της Ουάσιγκτον εμφανίζονται συχνά αντιφατικές.

Το ιστορικό παράδειγμα της Μάργκαρετ Θάτσερ

Ως παράδειγμα για το πώς θα μπορούσαν να κινηθούν σήμερα οι Ευρωπαίοι ηγέτες, οι Financial Times αναφέρονται στην πρωτοβουλία που είχε αναλάβει η τότε πρωθυπουργός της Βρετανίας, Μάργκαρετ Θάτσερ, το 1983.

Εκείνη τη χρονιά, η Θάτσερ αφιέρωσε μία ολόκληρη ημέρα σε ένα σεμινάριο με τη συμμετοχή ειδικών, προκειμένου να αποκτήσει πληρέστερη εικόνα για τη Σοβιετική Ένωση. Επιδίωξε να κατανοήσει τον τρόπο λειτουργίας της χώρας, τη νοοτροπία και τις αντιλήψεις της ηγεσίας της, αλλά και τα ισχυρά και αδύναμα σημεία της.

Το δημοσίευμα εκτιμά ότι οι σημερινοί Ευρωπαίοι ηγέτες θα μπορούσαν να ακολουθήσουν μια ανάλογη προσέγγιση.

Η Θάτσερ αντιμετώπιζε τη σχέση της Δύσης με τη Σοβιετική Ένωση ως μια βαθιά συστημική αντιπαράθεση. Παράλληλα, όμως, θεωρούσε λανθασμένη την πλήρη απομόνωση της Μόσχας και επιδίωκε η Δύση να είναι έτοιμη να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που θα δημιουργούνταν όταν ερχόταν η στιγμή της αλλαγής.

Η προσέγγισή της αποτυπώθηκε και στην ιστορική επίσκεψη του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ στη Βρετανία, τον οποίο φιλοξένησε έναν χρόνο αργότερα, το 1984.

Πηγή: cnn.gr

Προηγούμενο

Η ΑΑΔΕ «ξεπαγώνει» το μπόνους για τις επώνυμες καταγγελίες φοροδιαφυγής – Πότε θα πληρώνονται οι πολίτες

Επόμενο

Στον ανακριτή ο Οδυσσέας Δήμας για την υπόθεση ντόπινγκ – Τα 871 σκευάσματα και οι σημειώσεις

Μην χάνεις είδηση. Βάλε το CRETA24 στην Google
ΠΡΟΣΘΕΣΕ ΤΟ CRETA24 ΣΤΗΝ GOOGLE
Σχετικά Άρθρα
Περισσότερα

ΗΠΑ: Επιστολή Αμερικανικού Ελληνικού Ινστιτούτου στον Τραμπ για την πώληση F-16 και F-35 στην Τουρκία

Η επίσκεψη του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στον Λευκό Οίκο, προκαλεί έντονη κινητοποίηση στους κόλπους της ελληνοαμερικανικής κοινότητας. Με…