11η Σεπτεμβρίου 2001: Τα 102 λεπτά της τρομακτικής επίθεσης που συγκλόνισε τον κόσμο

Είκοσι πέντε χρόνια συμπληρώνονται από την 11η Σεπτεμβρίου 2001, την ημέρα που τέσσερα επιβατικά αεροσκάφη μετατράπηκαν σε όπλα και οι Ηνωμένες Πολιτείες δέχθηκαν τη φονικότερη τρομοκρατική επίθεση στην ιστορία τους. Από τις 08:46:40, όταν η πτήση American Airlines 11 χτύπησε τον Βόρειο Πύργο του World Trade Center, μέχρι τις 10:28, όταν κατέρρευσε ο ίδιος ουρανοξύστης, μεσολάβησαν μόλις 102 λεπτά. Ήταν αρκετά για να αλλάξουν την παγκόσμια πολιτική, τους πολέμους, την ασφάλεια των αερομεταφορών, τη λειτουργία των μυστικών υπηρεσιών και ακόμη και τα όρια ανάμεσα στην ασφάλεια και την ιδιωτικότητα.

Η 11η Σεπτεμβρίου άφησε πίσω της 2.977 νεκρούς από περισσότερες από 90 χώρες: 2.753 στη Νέα Υόρκη, 184 στο Πεντάγωνο και 40 στην πτήση 93. Ανάμεσα στους νεκρούς βρίσκονταν εκατοντάδες πυροσβέστες, αστυνομικοί και διασώστες που έτρεξαν προς τους φλεγόμενους ουρανοξύστες την ώρα που χιλιάδες άνθρωποι προσπαθούσαν να απομακρυνθούν.

Πώς ξεκίνησε η 11η Σεπτεμβρίου 2001;

Το πρωινό της Τρίτης 11 Σεπτεμβρίου άρχισε σαν μια συνηθισμένη εργάσιμη ημέρα. Οι τέσσερις πτήσεις που θα βρίσκονταν λίγες ώρες αργότερα στο επίκεντρο της μεγαλύτερης τρομοκρατικής επίθεσης στην αμερικανική ιστορία είχαν προορισμό την Καλιφόρνια και, συνεπώς, μετέφεραν σημαντικές ποσότητες καυσίμων.

07:59. Η American Airlines 11 απογειώνεται από τη Βοστώνη με προορισμό το Λος Άντζελες.

08:14. Απογειώνεται από τη Βοστώνη η United Airlines 175, επίσης με προορισμό το Λος Άντζελες. Περίπου την ίδια ώρα αρχίζει η κατάληψη της πτήσης 11.

08:20. Η American Airlines 77 απογειώνεται από το αεροδρόμιο Ντάλες της Ουάσινγκτον με προορισμό το Λος Άντζελες.

08:42. Με καθυστέρηση απογειώνεται από το Νιούαρκ η United Airlines 93 με προορισμό το Σαν Φρανσίσκο. Αυτή η καθυστέρηση θα αποδειχθεί καθοριστική για την εξέλιξη των γεγονότων.

Τι συνέβη στις 08:46;

08:46:40. Η American Airlines 11 πέφτει πάνω στον Βόρειο Πύργο του World Trade Center, χτυπώντας το κτίριο μεταξύ του 93ου και του 99ου ορόφου.

Οι πρώτες εικόνες προκαλούν σύγχυση. Αρχικά δεν είναι σαφές αν πρόκειται για δυστύχημα. Η πραγματικότητα γίνεται αντιληπτή λίγα λεπτά αργότερα.

Η πρόσκρουση καθιστά απροσπέλαστα τα τρία κλιμακοστάσια πάνω από τον 92ο όροφο. Εκατοντάδες άνθρωποι σκοτώνονται ακαριαία και άλλοι παγιδεύονται στα υψηλότερα επίπεδα του ουρανοξύστη.

Μέσα σε ελάχιστα λεπτά ενεργοποιείται μια πρωτοφανής επιχείρηση διάσωσης. Περισσότεροι από χίλιοι άνθρωποι των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης κινητοποιούνται, ενώ χιλιάδες εργαζόμενοι αρχίζουν να εγκαταλείπουν το συγκρότημα.

Πότε έγινε σαφές ότι οι ΗΠΑ δέχονταν επίθεση;

09:03:11. Μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες που έχουν πλέον στραφεί στο Μανχάταν, η United Airlines 175 εμφανίζεται στον ουρανό της Νέας Υόρκης και συντρίβεται στον Νότιο Πύργο, μεταξύ 77ου και 85ου ορόφου.

Η εικόνα μεταδίδεται ζωντανά σε ολόκληρο τον κόσμο.

Από εκείνη τη στιγμή δεν υπάρχει πλέον αμφιβολία: δεν πρόκειται για αεροπορικό δυστύχημα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται υπό επίθεση.

Η επιχείρηση διάσωσης στη Νέα Υόρκη διπλασιάζεται σε μέγεθος. Πυροσβέστες ανεβαίνουν στους ορόφους ενώ χιλιάδες άνθρωποι κατεβαίνουν από τα κλιμακοστάσια. Οι επικοινωνίες μεταξύ των υπηρεσιών αποδεικνύονται εξαιρετικά δύσκολες, ένα από τα κρίσιμα προβλήματα που θα αναδείξει αργότερα η επίσημη έρευνα.

Τι συνέβη στην Ουάσινγκτον στις 09:37;

Ενώ τα βλέμματα όλου του πλανήτη είναι στραμμένα στη Νέα Υόρκη, ένα ακόμη αεροσκάφος κατευθύνεται προς την αμερικανική πρωτεύουσα.

09:37:46. Η American Airlines 77 πέφτει στη δυτική πλευρά του Πενταγώνου, έχοντας αναπτύξει ταχύτητα περίπου 530 μιλίων την ώρα, σύμφωνα με την Επιτροπή της 11ης Σεπτεμβρίου.

Οι επιβαίνοντες στο αεροσκάφος σκοτώνονται, μαζί με στρατιωτικούς και πολιτικούς υπαλλήλους που βρίσκονται στο κτίριο.

Το σύμβολο της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος έχει πλέον χτυπηθεί.

Πότε κατέρρευσε ο πρώτος από τους Δίδυμους Πύργους;

09:59. Μόλις 56 λεπτά μετά την πρόσκρουση της πτήσης 175, ο Νότιος Πύργος καταρρέει.

Η κατάρρευση διαρκεί περίπου δέκα δευτερόλεπτα.

Ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης καλύπτει το νότιο Μανχάταν. Άνθρωποι τρέχουν στους δρόμους, ενώ όσοι βρίσκονται ακόμη στον Βόρειο Πύργο αντιλαμβάνονται ότι ο χρόνος τελειώνει.

Η εικόνα του ουρανοξύστη να εξαφανίζεται μέσα σε δευτερόλεπτα γίνεται μία από τις πιο αναγνωρίσιμες εικόνες της σύγχρονης Ιστορίας.

Τι έγινε στην πτήση 93;

Στο μεταξύ, η τέταρτη πτήση έχει επίσης καταληφθεί.

Η United Airlines 93 είχε απογειωθεί στις 08:42 από το Νιούαρκ. Στις 09:28 εκτιμάται ότι οι αεροπειρατές αναλαμβάνουν τον έλεγχο του αεροσκάφους.

Όμως οι επιβάτες αρχίζουν μέσω τηλεφωνικών επικοινωνιών να μαθαίνουν τι έχει συμβεί στη Νέα Υόρκη και στην Ουάσινγκτον. Καταλαβαίνουν ότι το αεροσκάφος τους δεν αποτελεί μέρος μιας συνηθισμένης αεροπειρατείας, αλλά προορίζεται να χρησιμοποιηθεί ως όπλο.

09:57. Αρχίζει η αντίδραση των επιβατών με στόχο να ανακτήσουν τον έλεγχο του αεροσκάφους.

10:03:11. Η πτήση 93 συντρίβεται σε χωράφι κοντά στο Shanksville της Πενσιλβάνια.

Κανείς από τους επιβαίνοντες δεν επιζεί. Σύμφωνα με την Επιτροπή της 11ης Σεπτεμβρίου, ο πιθανός στόχος ήταν το Καπιτώλιο ή ο Λευκός Οίκος. Η αντίδραση των επιβατών απέτρεψε το αεροσκάφος από το να φτάσει στην Ουάσινγκτον.

Τι συνέβη στις 10:28;

10:28. Ο Βόρειος Πύργος του World Trade Center καταρρέει.

Είχαν περάσει 102 λεπτά από την πρώτη πρόσκρουση στις 08:46.

Το skyline της Νέας Υόρκης είχε αλλάξει για πάντα. Μαζί του, όμως, είχε αλλάξει και κάτι πολύ μεγαλύτερο.

Ο κόσμος πριν από τις 08:46 της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 δεν θα επέστρεφε ποτέ ακριβώς στην προηγούμενη κατάσταση.

Πόσοι άνθρωποι σκοτώθηκαν την 11η Σεπτεμβρίου;

Ο επίσημος απολογισμός των επιθέσεων είναι 2.977 νεκροί, χωρίς να υπολογίζονται οι 19 αεροπειρατές.

Στη Νέα Υόρκη χάθηκαν 2.753 άνθρωποι. Στο Πεντάγωνο 184 και στην πτήση 93 άλλοι 40.

Ιδιαίτερα βαρύ ήταν το τίμημα για τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Μόνο το Πυροσβεστικό Σώμα της Νέας Υόρκης έχασε 343 πυροσβέστες. Σκοτώθηκαν επίσης 37 στελέχη της Port Authority Police Department και 23 αστυνομικοί της NYPD.

Σήμερα, στο 9/11 Memorial, τα ονόματα των 2.977 θυμάτων της 11ης Σεπτεμβρίου βρίσκονται χαραγμένα μαζί με εκείνα των έξι ανθρώπων που είχαν σκοτωθεί στην τρομοκρατική επίθεση στο World Trade Center το 1993. Συνολικά, 2.983 ονόματα περιβάλλουν τις δύο δεξαμενές που βρίσκονται στα σημεία όπου κάποτε υψώνονταν οι Δίδυμοι Πύργοι.

Ο κόσμος μετά την 11η Σεπτεμβρίου

Τα 102 λεπτά τελείωσαν στις 10:28. Οι συνέπειές τους, όμως, μόλις άρχιζαν.

Η 11η Σεπτεμβρίου άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις αντιμετώπιζαν την τρομοκρατία, επαναπροσδιόρισε την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ και οδήγησε σε δύο δεκαετίες στρατιωτικών επιχειρήσεων, νέων μηχανισμών ασφαλείας και σκληρών συζητήσεων για τα όρια των κρατικών εξουσιών.
Πώς οδήγησε η 11η Σεπτεμβρίου στον πόλεμο στο Αφγανιστάν;
Η αμερικανική απάντηση ήρθε γρήγορα.

Οι Ταλιμπάν είχαν προσφέρει καταφύγιο στον Οσάμα μπιν Λάντεν και στην Αλ Κάιντα στο Αφγανιστάν. Μετά την άρνησή τους να τον παραδώσουν και να τερματίσουν την υποστήριξη προς διεθνείς τρομοκρατικές οργανώσεις, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους άρχισαν στις 7 Οκτωβρίου 2001 στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον εγκαταστάσεων της Αλ Κάιντα και του καθεστώτος των Ταλιμπάν.

Στις 13 Νοεμβρίου η Καμπούλ έπεσε.

Ο πόλεμος που ξεκίνησε λιγότερο από έναν μήνα μετά την 11η Σεπτεμβρίου θα εξελισσόταν στον μακροβιότερο πόλεμο στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών, μέχρι την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων το 2021.

Ποια είναι η σχέση της 11ης Σεπτεμβρίου με τον πόλεμο στο Ιράκ;

Η 11η Σεπτεμβρίου επηρέασε βαθιά και τη συζήτηση που οδήγησε στην εισβολή στο Ιράκ το 2003, όμως εδώ χρειάζεται μία κρίσιμη διάκριση.

Η επίσημη 9/11 Commission δεν βρήκε στοιχεία ότι το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν συνεργάστηκε με την Αλ Κάιντα για την πραγματοποίηση των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου. Η ίδια έρευνα κατέγραψε επαφές μεταξύ Ιράκ και στελεχών της Αλ Κάιντα στο παρελθόν, αλλά όχι στοιχεία επιχειρησιακής συνεργασίας για τις επιθέσεις εναντίον των ΗΠΑ.

Παρά ταύτα, η νέα αμερικανική αντίληψη περί προληπτικής αντιμετώπισης απειλών και το πολιτικό κλίμα που δημιουργήθηκε μετά το 2001 αποτέλεσαν μέρος του ευρύτερου περιβάλλοντος μέσα στο οποίο οδηγήθηκαν οι ΗΠΑ στον πόλεμο του Ιράκ.

Πώς άλλαξε η 11η Σεπτεμβρίου τα αεροπορικά ταξίδια;

Για εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο, η πιο ορατή κληρονομιά της 11ης Σεπτεμβρίου βρίσκεται σήμερα σε κάθε αεροδρόμιο.

Στις 19 Νοεμβρίου 2001, μόλις 69 ημέρες μετά τις επιθέσεις, υπογράφηκε ο Aviation and Transportation Security Act και δημιουργήθηκε η Transportation Security Administration (TSA).

Η ασφάλεια των αερομεταφορών πέρασε σε ένα εντελώς διαφορετικό μοντέλο. Οι έλεγχοι επιβατών και αποσκευών έγιναν αυστηρότεροι, αναπτύχθηκαν νέα συστήματα εντοπισμού εκρηκτικών και άλλαξε συνολικά η αντίληψη για την αεροπειρατεία: ένα επιβατικό αεροσκάφος μπορούσε πλέον να θεωρηθεί όχι απλώς όχημα ομηρίας, αλλά πιθανό όπλο μαζικής καταστροφής.

Πώς άλλαξαν οι μυστικές υπηρεσίες και η αντιτρομοκρατική πολιτική;

Η επίσημη Επιτροπή που διερεύνησε τις επιθέσεις κατέληξε σε μία εξαιρετικά σκληρή διαπίστωση: οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ήταν προετοιμασμένες για αυτό που συνέβη.

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αποκαλύφθηκαν ήταν τα κενά στην ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ υπηρεσιών.

Η αντιμετώπιση της τρομοκρατίας μετατοπίστηκε σταδιακά από τη λογική της διερεύνησης μιας επίθεσης αφού συμβεί στη λογική της συλλογής πληροφοριών και της πρόληψής της πριν πραγματοποιηθεί.

Το 2002 δημιουργήθηκε το Department of Homeland Security, στο οποίο ενοποιήθηκαν 22 διαφορετικές ομοσπονδιακές υπηρεσίες και οργανισμοί. Ήταν μία από τις μεγαλύτερες αναδιοργανώσεις του αμερικανικού κρατικού μηχανισμού εδώ και δεκαετίες.

Τι ήταν ο Patriot Act και γιατί προκάλεσε αντιδράσεις;

Στις 26 Οκτωβρίου 2001, μόλις 45 ημέρες μετά τις επιθέσεις, ο Τζορτζ Μπους υπέγραψε τον USA PATRIOT Act.

Η νέα νομοθεσία έδωσε στις αμερικανικές αρχές διευρυμένες δυνατότητες συλλογής και ανταλλαγής πληροφοριών. Μεταξύ άλλων, ενίσχυσε τις δυνατότητες παρακολούθησης επικοινωνιών σε έρευνες τρομοκρατίας και περιόρισε ορισμένα από τα εμπόδια που υπήρχαν στην ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ υπηρεσιών πληροφοριών και διωκτικών αρχών.

Ακριβώς εκεί άνοιξε και μία συζήτηση που δεν έχει κλείσει 25 χρόνια αργότερα: μέχρι πού μπορεί να φτάσει ένα δημοκρατικό κράτος για να προστατεύσει την ασφάλεια των πολιτών του χωρίς να περιορίσει υπερβολικά την ιδιωτικότητα και τις ατομικές ελευθερίες;

Οι νομοθετικές και τεχνολογικές αλλαγές των επόμενων ετών διεύρυναν ακόμη περισσότερο τις δυνατότητες συλλογής πληροφοριών, ενώ ταυτόχρονα ενισχύθηκαν και μηχανισμοί εποπτείας και προστασίας πολιτικών δικαιωμάτων.

Γιατί η 11η Σεπτεμβρίου εξακολουθεί να καθορίζει τον κόσμο 25 χρόνια μετά;

Η σημασία της 11ης Σεπτεμβρίου δεν περιορίζεται στους Δίδυμους Πύργους ούτε στις τέσσερις αεροπειρατείες.

Η ημέρα εκείνη εγκαινίασε μια νέα εποχή στην οποία η διεθνής τρομοκρατία αντιμετωπίστηκε ως απειλή εθνικής ασφάλειας παγκόσμιας κλίμακας. Επηρέασε πολέμους, συμμαχίες, νομοθεσίες, συνοριακούς ελέγχους, αεροπορικές μετακινήσεις, υπηρεσίες πληροφοριών και τη σχέση των πολιτών με την κρατική επιτήρηση.

Μια ολόκληρη γενιά μεγάλωσε σε έναν κόσμο στον οποίο ο αυστηρός έλεγχος στο αεροδρόμιο, οι αντιτρομοκρατικοί νόμοι και η διαρκής συζήτηση γύρω από την ασφάλεια μοιάζουν αυτονόητα.

Δεν ήταν πάντα έτσι.

Το πρωί της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, χρειάστηκαν μόλις 102 λεπτά για να καταρρεύσουν δύο από τα πιο αναγνωρίσιμα κτίρια στον πλανήτη.

Οι πολιτικές, κοινωνικές και γεωπολιτικές συνέπειες εκείνων των 102 λεπτών χρειάστηκαν δεκαετίες για να ξεδιπλωθούν.

Και, 25 χρόνια αργότερα, εξακολουθούν να είναι ορατές.

Πηγή: newpost.gr