Η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο σε μεγάλες επενδύσεις και ισχυρούς ενεργειακούς ομίλους. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα που έστειλε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, παρουσιάζοντας το νέο νομοθετικό πλαίσιο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τη διεύρυνση της συμμετοχής των πολιτών στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Όπως ανέφερε, η δυνατότητα εγκατάστασης φωτοβολταϊκών ακόμη και σε μπαλκόνια ανοίγει τον δρόμο για μεγαλύτερη ενεργειακή αυτονομία των νοικοκυριών, δίνοντας στους πολίτες τη δυνατότητα να μειώσουν το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και να αποκτήσουν πιο ενεργό ρόλο στην αγορά ενέργειας.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η παραγωγή ενέργειας από ήλιο και άνεμο δεν μπορεί να αποτελεί προνόμιο λίγων, αλλά πρέπει να λειτουργεί προς όφελος ολόκληρης της κοινωνίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, από τα 18 GW ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που συμμετέχουν σήμερα στο ενεργειακό μείγμα της χώρας, τα 9,2 GW συνδέονται με το δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ, δηλαδή προέρχονται από μικρότερες εγκαταστάσεις χαμηλής και μεσαίας τάσης.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο γεγονός ότι τουλάχιστον 80.000 μικρές μονάδες παραγωγής συμμετέχουν ήδη στο σύστημα, στοιχείο που —όπως είπε— αποδεικνύει τη μεγάλη διείσδυση μικρής κλίμακας έργων ΑΠΕ στην Ελλάδα σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Επιτάχυνση των επενδύσεων στις ΑΠΕ
Κατά την τοποθέτησή του στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής, στο πλαίσιο της επεξεργασίας του νέου νομοσχεδίου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο Σταύρος Παπασταύρου σημείωσε ότι η ενσωμάτωση των νέων ευρωπαϊκών οδηγιών για τις ΑΠΕ δημιουργεί ένα πιο σαφές και επικαιροποιημένο θεσμικό πλαίσιο.
Όπως εξήγησε, οι νέες ρυθμίσεις καθορίζουν συγκεκριμένους στόχους, ορίζουν κανόνες και κριτήρια για την ανάπτυξη έργων ανανεώσιμης ενέργειας και προσαρμόζουν το ισχύον καθεστώς στις νέες ανάγκες της ενεργειακής μετάβασης.
Ο υπουργός χαρακτήρισε το νομοσχέδιο ως ένα εργαλείο που ενισχύει την «ενεργειακή δημοκρατία», μέσα από την απλοποίηση αδειοδοτικών διαδικασιών, την επιτάχυνση βιώσιμων επενδύσεων και τη μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στην αγορά ενέργειας με όρους διαφάνειας.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται ήδη ανάμεσα στις χώρες που έχουν πετύχει σημαντική πρόοδο στη διείσδυση των ΑΠΕ στο ενεργειακό τους μείγμα, γεγονός που επιτρέπει —όπως είπε— πιο στοχευμένες παρεμβάσεις για την περαιτέρω επιτάχυνση των έργων.
Στόχος, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η δημιουργία ενός ενεργειακού συστήματος που θα προσφέρει επαρκή και οικονομικά προσιτή ενέργεια, με μεγαλύτερη διαφοροποίηση πηγών και μικρότερη εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Παρεμβάσεις στις περιοχές Natura
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε και τις νέες ρυθμίσεις για τις περιοχές Natura. Ο υπουργός υποστήριξε ότι οι αλλαγές επιχειρούν να βάλουν τάξη στο χωροταξικό και πολεοδομικό καθεστώς, προστατεύοντας ταυτόχρονα τη βιοποικιλότητα και το φυσικό περιβάλλον.
Όπως ανέφερε, μέσα στο δίκτυο Natura 2000 βρίσκονται ολόκληρες πόλεις, νησιά αλλά και κρίσιμες δημόσιες υποδομές, όπως αεροδρόμια και λιμάνια. Για τον λόγο αυτό, όπως είπε, απαιτείται ένα πιο οργανωμένο πλαίσιο που θα αποτρέπει την άναρχη επέκταση οικισμών και τη δημιουργία αυθαίρετης δόμησης.
Ο Σταύρος Παπασταύρου εξήγησε ότι το νέο μοντέλο προβλέπει μόνο περιορισμένες επεκτάσεις σχεδίων πόλης και πάντα υπό αυστηρές προϋποθέσεις, μέσα από ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες και στο πλαίσιο τοπικών ή ειδικών πολεοδομικών σχεδίων.
Παράλληλα, τόνισε ότι κάθε σχεδιασμός θα συνοδεύεται από στρατηγικές μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων και δημόσια διαβούλευση, ώστε να εξετάζονται αναλυτικά οι συνέπειες πιθανών επεκτάσεων στις προστατευόμενες περιοχές.
Η τελική έγκριση των σχεδίων, όπως σημείωσε, θα περνά και από έλεγχο του Συμβουλίου της Επικρατείας, κάτι που —κατά τον υπουργό— λειτουργεί ως πρόσθετη εγγύηση νομιμότητας και προστασίας του περιβάλλοντος.
Η ανάγκη για ισορροπία
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας υποστήριξε ότι η χώρα χρειάζεται ένα μοντέλο ανάπτυξης που θα συνδυάζει επενδύσεις, προστασία της φύσης και ποιότητα ζωής για τις τοπικές κοινωνίες.
Όπως ανέφερε, η επιλογή της κυβέρνησης είναι να προωθήσει μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση, με σαφείς κανόνες και οργανωμένο σχεδιασμό, αντί για πολιτικές που —όπως υποστήριξε— συχνά οδηγούν είτε σε ανεξέλεγκτη ανάπτυξη είτε σε πλήρη ακινησία.
Στόχος, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι να διαμορφωθεί ένα σταθερό πλαίσιο που θα καλύπτει τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, θα προστατεύει το φυσικό κεφάλαιο της χώρας και θα επιτρέπει την προώθηση της ενεργειακής μετάβασης με όρους βιωσιμότητας και κοινωνικής συμμετοχής.
