Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η κλιμάκωση της έντασης ανάμεσα στο Ισραήλ, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ερώτημα που επανέρχεται συχνά σε περιόδους διεθνούς κρίσης: μήπως η ανθρωπότητα βρίσκεται στο κατώφλι ενός Τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου;
Τα γεγονότα των τελευταίων ημερών έχουν συγκλονίσει τη διεθνή κοινότητα και μονοπωλούν την επικαιρότητα, ενώ η ανησυχία για το ενδεχόμενο μιας γενικευμένης σύρραξης αυξάνεται.
Καθώς η τεχνολογία εξελίχθηκε και οι κοινωνίες έγιναν πιο διασυνδεδεμένες, οι συγκρούσεις απέκτησαν μεγαλύτερη κλίμακα και συνέπειες. Πότε όμως μια πολεμική σύγκρουση παύει να είναι περιφερειακή και χαρακτηρίζεται «παγκόσμια»;
Τα βασικά κριτήρια ενός παγκόσμιου πολέμου
Σύμφωνα με ιστορικούς και αναλυτές διεθνών σχέσεων, για να χαρακτηριστεί ένας πόλεμος «παγκόσμιος» πρέπει να πληροί τουλάχιστον ένα από τρία βασικά κριτήρια.
Πρώτον, η σύγκρουση πρέπει να εμπλέκει μεγάλο αριθμό κρατών από διαφορετικές περιοχές του πλανήτη. Δεν αρκεί μια τοπική ή περιφερειακή σύρραξη· απαιτείται συμμετοχή χωρών από πολλές ηπείρους.
Δεύτερον, οι πολεμικές επιχειρήσεις πρέπει να εκτυλίσσονται σε πολλαπλά γεωγραφικά μέτωπα. Ένας πόλεμος που διεξάγεται ταυτόχρονα σε διαφορετικές περιοχές του κόσμου, από την Ευρώπη και την Ασία μέχρι τη θάλασσα και τον αέρα, αποκτά παγκόσμιο χαρακτήρα.
Τρίτον, οι συγκρούσεις αυτές συνήθως περιλαμβάνουν μεγάλες δυνάμεις με ανεπτυγμένη στρατιωτική τεχνολογία και ισχυρές συμμαχίες. Η συμμετοχή των λεγόμενων «μεγάλων δυνάμεων» είναι καθοριστική για την κλίμακα και τις συνέπειες ενός πολέμου.
Μέχρι σήμερα, η ιστορία έχει καταγράψει δύο τέτοιες συγκρούσεις: τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (1914-1918) και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (1939-1945).
Από τον «Μεγάλο Πόλεμο» στον Α΄ Παγκόσμιο
Ενδιαφέρον έχει και η ιστορία της ίδιας της ονομασίας. Ο πόλεμος του 1914-1918 δεν ονομαζόταν αρχικά «Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος». Για πολλά χρόνια ήταν γνωστός απλώς ως «Μεγάλος Πόλεμος».
Η ονομασία «Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος» άρχισε να χρησιμοποιείται ουσιαστικά το 1939, όταν ξέσπασε η νέα μεγάλη σύγκρουση. Μέχρι τότε κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι θα ακολουθούσε ένας ακόμη πόλεμος τέτοιας κλίμακας. Με την έναρξη του πολέμου το 1939, ο προηγούμενος πόλεμος απέκτησε αναδρομικά την ονομασία «Πρώτος», ενώ η νέα σύγκρουση έγινε γνωστή ως «Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος».
Οι σύγχρονες ανησυχίες για έναν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο
Σήμερα, οι φόβοι για μια παγκόσμια σύγκρουση αναζωπυρώνονται συχνά με αφορμή γεωπολιτικές κρίσεις. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, για παράδειγμα, έχει οδηγήσει πολλούς αναλυτές να συζητούν το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης σύγκρουσης.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει δηλώσει στο ΒΒC ότι η Ρωσία επιχειρεί να επιβάλει έναν διαφορετικό τρόπο ζωής στον κόσμο, ενώ άλλοι αξιωματούχοι και αναλυτές προειδοποιούν για την αυξανόμενη εμπλοκή διαφορετικών χωρών στη σύγκρουση. Η παρουσία Βορειοκορεατών στρατιωτών στο πλευρό της Ρωσίας, καθώς και η χρήση κινεζικών και ιρανικών όπλων, θεωρούνται από ορισμένους ενδείξεις μιας ευρύτερης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.
Παράλληλα, ειδικοί τονίζουν ότι ένας πραγματικός παγκόσμιος πόλεμος θα προϋπέθετε άμεση στρατιωτική εμπλοκή μεγάλων συμμαχιών, όπως το ΝΑΤΟ. Μέχρι στιγμής, πολλοί χαρακτηρίζουν τον πόλεμο στην Ουκρανία ως μια «έμμεση» ή «δι’ αντιπροσώπων» σύγκρουση.
Θα αναγνωρίζαμε έναν νέο παγκόσμιο πόλεμο;
Ίσως το πιο παράδοξο στοιχείο είναι ότι οι άνθρωποι συχνά αντιλαμβάνονται την πραγματική διάσταση ενός πολέμου μόνο εκ των υστέρων. Όπως συνέβη και με τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ιστορία είναι εκείνη που τελικά δίνει τον ορισμό, σύμφωνα με το theweek.
Πολλοί ιστορικοί επισημαίνουν ότι ενδέχεται να μην γνωρίζουμε ότι ζούμε μέσα σε έναν «Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο» μέχρι τη στιγμή που τα γεγονότα θα καταγραφούν στα βιβλία της ιστορίας. Μέχρι τότε, οι διεθνείς κρίσεις, οι συμμαχίες και οι συγκρούσεις θα συνεχίσουν να τροφοδοτούν τη συζήτηση για το πού ακριβώς βρίσκεται το όριο ανάμεσα σε έναν μεγάλο πόλεμο και έναν πραγματικά παγκόσμιο.
πηγή: flash.gr
