Τρία χρόνια μετά τη νύχτα της 28ης Φεβρουαρίου 2023, η τραγωδία των Τεμπών εξακολουθεί να καθορίζει τη δημόσια συζήτηση, όχι μόνο ως εθνικό πένθος αλλά και ως υπόθεση που ακόμη αναζητά πλήρη διαλεύκανση και λογοδοσία.
Με αφορμή την επέτειο των τριών χρόνων που βρίσκει για άλλη μία φορά τη χώρα σε νέο κύκλο κινητοποιήσεων, το Creta24.gr έκανε μία εξονυχιστική έρευνα για όσα παραμένουν ανοιχτά τρία χρόνια μετά την τραγωδία, αλλά και όσα συνέβησαν το τελευταίο χρόνο, αλλάζοντας την πορεία της υπόθεσης.
Σε κάθε περίπτωση κοινό και βασικό αίτημα παραμένει να αποδοθεί δικαιοσύνη και να υπάρξουν ασφαλείς δημόσιες μεταφορές για όλους τους πολίτες.
Το πόρισμα και η ανατροπή στο σκέλος της πυρόσφαιρας
Στις 27 Φεβρουαρίου 2025 ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ παρουσίασε το πόρισμά του για την τραγωδία των Τεμπών. Στο κείμενο αποτυπώνονταν οι διαχρονικές αδυναμίες του σιδηροδρόμου και τα ανθρώπινα λάθη που οδήγησαν στη σύγκρουση, ενώ στο σκέλος της πυρόσφαιρας διατυπωνόταν η εκτίμηση ότι είναι πιθανή η παρουσία άγνωστου πτητικού εύφλεκτου υγρού που φέρεται να μετέφερε η εμπορική αμαξοστοιχία, με επίκληση της συμβολής πανεπιστημίων του εξωτερικού.
Το συγκεκριμένο σημείο αμφισβητήθηκε όταν τα πανεπιστήμια της Γάνδης και της Πίζας πήραν αποστάσεις από τον τρόπο που παρουσιάστηκε η εμπλοκή τους. Ακολούθησε επείγουσα παραγγελία της Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου Γεωργία Αδειλίνη για να διερευνηθούν οι συνθήκες ένταξης του συμπεράσματος στο πόρισμα, ακόμη και ως προς ενδεχόμενες αξιόποινες πράξεις.
Το συμβούλιο του ΕΟΔΑΣΑΑΜ αποφάσισε την απαλοιφή του σχετικού κεφαλαίου και τη νέα επιστημονική αξιολόγηση του ζητήματος, απευθυνόμενο μεταξύ άλλων και στον Δημόκριτος. Παράλληλα, ο αναπληρωτής πρόεδρος του Οργανισμού Χρήστος Παπαδημητρίου υπέβαλε την παραίτησή του, υποστηρίζοντας ότι το υπόλοιπο πόρισμα παραμένει επιστημονικά άρτιο και ότι μόνο το ζήτημα της πυρόσφαιρας απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση. Έτσι, το μοναδικό ανοιχτό σημείο του πορίσματος μετατράπηκε σε νέο κύκλο επιστημονικής και δικαστικής έρευνας.
Οι εκταφές, οι προσφυγές και η ένταση γύρω από τις εξετάσεις
Το θέμα των εκταφών δεν εμφανίστηκε ξαφνικά το 2026. Είχε ήδη ανοίξει ως αίτημα από το 2024 και παρέμεινε ενεργό, καθώς μέρος των οικογενειών ζητούσε εξειδικευμένες τοξικολογικές εξετάσεις και διαδικασίες που, κατά την άποψή τους, διασφαλίζουν τη μέγιστη αξιοπιστία των αποτελεσμάτων. Στο πέρασμα του χρόνου, οι διαφορετικές εκτιμήσεις για το πού και πώς πρέπει να γίνουν οι εξετάσεις, στην Ελλάδα ή σε εργαστήρια του εξωτερικού, δημιούργησαν προσφυγές και νέες εντάσεις με τη Δικαιοσύνη.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, υπήρξαν και κινήσεις υψηλού συμβολισμού, όπως η απεργία πείνας του Πάνου Ρούτσι, που συνδέθηκε με την πίεση για να προχωρήσουν διαδικασίες εκταφής και τοξικολογικών εξετάσεων. Η εξέλιξη αυτή περιγράφηκε ως σημείο καμπής, καθώς άνοιξε δρόμο για νέο κύκλο ερευνών, μέσω διακριτής δικογραφίας με τα αποτελέσματα των εξετάσεων, ώστε να μην επηρεαστεί η πορεία της κύριας δίκης.
Πολιτικές διαστάσεις και αλλαγές
Παράλληλα με τη δικαστική πορεία, η υπόθεση πήρε έντονη πολιτική διάσταση. Στη Βουλή κινήθηκαν διαδικασίες παραπομπής πολιτικών προσώπων στο Δικαστικό Συμβούλιο για το αδίκημα της παράβασης καθήκοντος, τόσο για τον Χρήστο Τριαντόπουλο σε σχέση με τους χειρισμούς των πρώτων ημερών και την αλλοίωση του τόπου του δυστυχήματος, όσο και για τον Κώστα Αχ. Καραμανλή για ζητήματα που συνδέονται με τη λειτουργία του ΟΣΕ. Οι διαδικασίες αυτές συνοδεύτηκαν από σφοδρή πολιτική αντιπαράθεση και καταγγελίες για τον τρόπο που εξελίχθηκαν.
Στην αντίπερα όχθη και συγκεκριμένα στον Σύλλογο Θυμάτων Τεμπών υπήρξαν αλλαγές. Μετά την παραίτηση της Μαρίας Καρυστιανού στα μέσα Ιανουαρίου του 2026, νέος πρόεδρος εξελέγη ο Παύλος Ασλανίδης. Η ίδια γνωστοποίησε ότι προχωρά στη δημιουργία πολιτικού φορέα πριν από το καλοκαίρι, εξέλιξη που ανέδειξε και τις διαφορετικές κατευθυντήριες που υπάρχουν πλέον γύρω από την δημόσια έκφραση
Οι πρώτοι μήνες του 2026 και το πλαίσιο πριν από τη δίκη
Στις αρχές του 2026, υπήρξαν κρίσιμες αποφάσεις για τη δίκη. Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι η εκδίκαση θα γίνει στη Λάρισα, απορρίπτοντας αίτημα κάποιων οικογενειών για μεταφορά σε Θεσσαλονίκη ή Αθήνα.
Στο πεδίο των εκταφών, η εισαγγελική παραγγελία που προέβλεπε εκταφές εννέα σορών μέχρι το τέλος της εβδομάδας οδήγησε σε νέες προσφυγές και τελικά σε μερική ανάκληση για τρεις περιπτώσεις, καθώς υπήρξε σοβαρή διαφωνία για το αν οι εξετάσεις θα μπορούσαν να γίνουν με τον τρόπο που ζητούν οι συγγενείς.
Η επέτειος των τριών χρόνων
Ερχόμενοι στο σήμερα, η συμπλήρωση τριών ετών από την τραγωδία συνοδεύεται από μαζικές κινητοποιήσεις. Το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου 2026 έχουν ανακοινωθεί συγκεντρώσεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και σε πολλές πόλεις της χώρας, με κάλεσμα για συμμετοχή στο Σύνταγμα στις 12.00 και αντίστοιχα στο άγαλμα Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη. Πολλές ομοσπονδίες και σωματεία έχουν προαναγγείλει απεργίες και στάσεις εργασίας, με επιπτώσεις σε θέατρα, πλοία και μέσα σταθερής τροχιάς, ενώ έχουν προηγηθεί μαθητικά και φοιτητικά συλλαλητήρια με αιτήματα δικαιοσύνης και ασφάλειας στις μεταφορές. Παράλληλα οργανώνονται εκδηλώσεις μνήμης, όπως αγρυπνία στη Θεσσαλονίκη και συγκεντρώσεις σε πανεπιστημιακούς χώρους.
Τι έρχεται από εδώ και πέρα
Το αμέσως επόμενο διάστημα οδηγεί στη δικαστική κορύφωση. Στις 3 Μαρτίου εκδικάζεται η υπόθεση δύο ελεγκτών της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για παράβαση καθήκοντος, σε σκέλος που συνδέεται με τον έλεγχο της σύμβασης 717. Στις 23 Μαρτίου 2026 ανοίγει η αυλαία της κύριας δίκης στο Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Λάρισας, με συνολικά 36 κατηγορούμενους, ανάμεσά τους τον σταθμάρχη, στελέχη του ΟΣΕ και της ΕΡΓΟΣΕ, καθώς και πρόσωπα που σχετίζονται με εποπτεία, αδειοδότηση και λειτουργία του δικτύου. Η διαδικασία αναμένεται μακρά και σύνθετη, με μεγάλο όγκο τεχνικών στοιχείων και καταθέσεων.
Παράλληλα, συνεχίζουν να τρέχουν και άλλα παρακλάδια. Η υπόθεση για την αλλοίωση του τόπου του δυστυχήματος βρίσκεται κοντά στο στάδιο της κρίσης για παραπομπή ή μη στο Ειδικό Δικαστήριο, ενώ η υπόθεση που αφορά τον Κώστα Αχ. Καραμανλή βρίσκεται σε στάδιο λήψης μαρτυρικών καταθέσεων. Εντός του 2026 αναμένεται να οδηγηθεί στο ακροατήριο και το σκέλος της σύμβασης 717, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται και η δίκη για το χαμένο βιντεοληπτικό υλικό από κάμερες σταθμού, που σχετίζεται με τη μη προσκόμιση βίντεο της εμπορικής αμαξοστοιχίας.
Το πραγματικό διακύβευμα της επόμενης μέρας
Η τρίτη επέτειος δεν είναι μόνο μνήμη. Είναι το σημείο όπου η κοινωνική πίεση, οι ανοιχτές εκκρεμότητες και η πολιτική σύγκρουση συναντούν τη φάση της εκδίκασης. Από τη δίκη της 23ης Μαρτίου, τις παράλληλες δικογραφίες και τις πραγματογνωμοσύνες που συνεχίζονται, θα κριθεί αν θα δοθούν καθαρές απαντήσεις τόσο για το πώς οδηγήθηκαν τα δύο τρένα στη σύγκρουση, όσο και για κρίσιμες λεπτομέρειες που εξακολουθούν να διχάζουν, όπως το αν χάθηκαν στοιχεία που θα μπορούσαν να είχαν φωτίσει νωρίτερα την αλήθεια.
Το επόμενο διάστημα, επομένως, δεν αφορά μόνο το παρελθόν της τραγωδίας, αλλά και σε απαντήσεις που δεν έχουν δοθεί ακόμη για το τι έγινε το βράδυ της 28η Φεβρουαρίου αλλά και γενικά γιατί δεν ήταν ασφαλή τα τρένα στον σιδηρόδρομο.
