Αλήθεια, με μεγάλη και περίσσια θλίψη παρακολουθώ κι εγώ όπως όλοι μας, τις ειδήσεις που έρχονται – καθημερινώς – στο φως της δημοσιότητας και αφορούν ακραία περιστατικά παραβατικότητας στα οποία θύτης και θύμα είναι και οι δύο ανήλικοι, εφηβικής ή προεφηβικής ηλικίας.
Και γινόμαστε μάρτυρες της κατακραυγής του κόσμου και της κοινωνίας, για τα περιστατικά αυτά. Σχόλια, επικρίσεις, διαπιστώσεις, αφοριστικές και απόλυτες αντιλήψεις και πορίσματα… από τον οποιοδήποτε. Οι ειδικοί επιστήμονες θα ερωτηθούν δημοσιογραφικά και από την πλευρά τους θα αναλύσουν ή θα προσπαθήσουν να εξηγήσουν συμπεριφορές και να προσθέσουν ένα λιθαράκι στην ορθή προσέγγιση του δυσάρεστου και επικίνδυνου αυτού φαινομένου. Η πολιτεία θα ερωτηθεί και θα απαντήσει ότι βεβαίως αναγνωρίζει την κρισιμότητα του προβλήματος και ότι θα ληφθούν μέτρα και κατάλληλος σχεδιασμός.
Όμως, είναι αρκετά αυτά τα (θεωρητικά) σημεία ώστε πέρα από την όποια συζήτηση, διαβούλευση και διαχείριση… να προχωρήσει και να υπάρξει δυναμική αντιμετώπιση. Να δούμε δηλαδή, να εφαρμόζονται στην πράξη και στο πεδίο… και όχι περιστασιακά, αλλά σε οργανωμένο πλαίσιο και επί έδαφος χρήσιμων συνθήκών.
Ξέρετε, ορισμένοι άνθρωποι χρησιμοποιούν κατηγορηματικά τη φράση: «ο άνθρωπος γεννιέται, δεν γίνεται». Κάτι τέτοιο, δεν υφίσταται και δεν μπορεί να σταθεί… διότι, κανένα παιδί δεν εμφανίζει εκ γενετής στοιχεία παραβατικής συμπεριφοράς. Μπορεί βάσει κάποιων επιστημονικών θέσεων και υποθέσεων να κουβαλά συγκεκριμένα βιολογικά και γονιδιακά χαρακτηριστικά… αλλά δεν έρχεται στον κόσμο με το κληροδότημα της βίας και της επιθετικότητας. Η πραγματικότητα είναι ότι γεννιέται ως παιδί και διαπλάθεται και διαμορφώνεται στην πορεία ως προσωπικότητα (με προσλαμβάνουσες από την οικογένεια, , το σχολείο, την τηλεόραση και το διαδίκτυο, τις παρέες συνομηλίκων, τον περίγυρο, την κοινωνία).
Το ζητούμενο είναι το τι γίνεται και τι χρειάζεται να γίνει ώστε και τα ανήλικα άτομα που γίνονται αποδέκτες βίαιης συμπεριφοράς ομηλίκων να προστατευθούν αλλά και οι φερόμενοι ως θύτες ή οι αποδεδειγμένα θύτες να βοηθηθούν… με συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη ή με αναμορφωτικά και θεραπευτικά προγράμματα. Επιπλέον, με ευεργετική και σωτήρια επικουρία των ενεργειών, δράσεων και πρωτοβουλιών πρόληψης.
Αγαπητοί μου φίλοι και αναγνώστες, απέναντι σε αυτό το φαινόμενο δεν είναι απλά απαραίτητο αλλά αναγκαίο να λειτουργήσει – ως ανάχωμα – ένα δίκτυο διασύνδεσης επιστημόνων και υπηρεσιών. Για παράδειγμα, να αναπτυχθεί μια αλυσίδα με άρρηκτα συνδεδεμένους κρίκους στους οποίους θα περιλαμβάνονται: Ο κοινωνικός λειτουργός ή ο ψυχολόγος του σχολείου, οι παιδοψυχίατροι και οι ψυχολόγοι των εξειδικευμένων κοινοτικών κέντρων και υπηρεσιών υγείας για παιδιά και εφήβους, ο κοινωνικός λειτουργός ή ο ψυχολόγος της υπηρεσίας επιμελητών ανηλίκων, οι αξιωματικοί της υπηρεσίας ανηλίκων της Ελληνικής Αστυνομίας, οι εισαγγελείς ανηλίκων, οι εθελοντικοί οργανισμοί και φορείς ειδικού χαρακτήρα.
Το ερώτημα είναι το πώς θα καταφέρει να «αντέξει» και να κρατήσει αυτή η αλυσίδα, όταν δυστυχώς βλέπουμε ότι δεν υπάρχουν αρκετά πρόσωπα στους τομείς που προαναφέρθηκαν. Πως θα λειτουργήσει ένα τέτοιο εγχείρημα (ακόμα και οι καλύτερες προθέσεις να υπάρχουν από τους εκπροσώπους των υπηρεσιών) αν η κάθε σχολική μονάδα δεν διαθέτει τον δικό της κοινωνικό λειτουργό και ψυχολόγο (αποκλειστικά και για ολόκληρο το ωράριο), αν οι υπηρεσίες επιμελητών ανηλίκων βρίσκονται έρμαιο υποστελέχωσης, αν τα γραφεία ανηλίκων των αστυνομικών διευθύνσεων στελεχώνονται από έναν ή δυο αξιωματικούς, αν οι παιδοψυχίατροι των κέντρων ή ακόμα και των νοσοκομειακών δομών είναι σε έλλειψη και ο αριθμός τους δεν επαρκεί για την κάλυψη των όποιων αναγκών.
Βεβαίως, δεν είμαι υπέρ των μηδενιστικών απόψεων, των γενικεύσεων και των άναρθρων κραυγών ή έτσι απλά, για να ειπωθεί κάτι και για εντυπωσιασμό. Σίγουρα, γίνονται κάποιες προσπάθειες, αλλά το θέμα είναι ότι όλα κρίνονται βάσει αποτελέσματος… και – εν προκειμένω – το αποτέλεσμα δεν δικαιώνει τις μέχρι τώρα προσπάθειες. Και δεν αναφέρομαι στο επιστημονικό προσωπικό των υπηρεσιών (που καταβάλλει σημαντικό έργο, παρά τα κενά και τις ελλείψεις), αλλά στην Πολιτεία και τη μέριμνα της (που θα έπρεπε να είναι διαφορετική και η αρμόζουσα, ως προς την επικινδυνότητα και την κρισιμότητα του φαινομένου).
Άρα, προτού βγούμε στις καλένδες να καταδικάσουμε αυτά τα πρόσωπα ανηλίκων με παραβατική συμπεριφορά (τα οποία είναι και τα ίδια θύματα υπό εγκλωβισμό σε αυτή τους τη συμπεριφορά) ή προτού «ξεστομίσουμε» τη φράση που ειπώθηκε παραπάνω «ο άνθρωπος γεννιέται, δεν γίνεται», οφείλουμε κάτι σημαντικό… κι αυτό είναι, να κοιτάξουμε τον εαυτό μας σε ένα μικρό καθρεφτάκι (κι εκεί, να αποτυπωθεί και να καθρεπτιστεί η ευθύνη Όλων μας – μηδενός εξαιρουμένου). Διότι, σου μοιάζω… γιατί είμαι εσύ.
