Τη διαδικασία θέσπισης του νομοθετικού πλαισίου για την ανάθεση και λειτουργία υπεράκτιων αιολικών πάρκων, επανεκκίνησε το ΥΠΕΝ. Η επανεκκίνηση αποτυπώνεται στο Ενιαίο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής (ΕΣΚυΠ) 2026, όπου στα ορόσημα και εμβληματικά έργα του ΥΠΕΝ για φέτος, περιλαμβάνονται τρεις σημαντικοί «σταθμοί», στην κατεύθυνση υλοποίησης του πλαισίου.
Πιο συγκεκριμένα, προγραμματίζεται ο καθορισμός, μέσω Υπουργικής Απόφασης μέσα στο 2ο τρίμηνο, της εταιρείας ειδικού σκοπού (SPV) από την ΕΔΕΥΕΠ, που θα αναλάβει τις ανεμολογικές και βυθομετρικές μελέτες στις περιοχές οι οποίες προορίζονται για τη πρώτο στάδιο ανάπτυξης offshore πάρκων, συνολικής ισχύος 1,9 GW.
Με βάση το ΕΣΚυΠ, στα μέτρα που θα προωθήσει φέτος το ΥΠΕΝ περιλαμβάνεται επίσης η δέσμευση του ηλεκτρικού «χώρου» των 1,9 Γιγαβάτ για την πρώτη φάση ανάπτυξης θαλάσσιων μονάδων. Η δέσμευση θα γίνει με Υπουργική Απόφαση εντός του 2ου τριμήνου, ώστε όταν κατασκευαστούν τα πάρκα, να υπάρχει η δυνατότητα να μπουν στην… πρίζα.
Μέσα στον ίδιο χρονικό ορίζοντα, θα υπάρξει και πάλι Υπουργική Απόφαση για τους όρους του διαγωνισμού ανάθεσης των θαλάσσιων περιοχών σε επενδυτές. Στην πράξη, η Υπουργική θα περιγράφει την «αρχιτεκτονική» των διαγωνισμών.
Ερωτηματικό η έγκριση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης
Υπενθυμίζεται ότι η ανάπτυξη του κλάδου μπήκε στον «πάγο» τον Οκτώβριο του 2024, όταν επιλύθηκε το εμπόδιο που υπήρχε με το Υπουργείο Πολιτισμού, σχετικά με την προοπτική ανάπτυξης πάρκων κυρίως στο «Κρήτη 1».
Ωστόσο, στους 15 μήνες που μεσολάβησαν δεν έχει δοθεί η έγκριση στο Εθνικό Πρόγραμμα (με την σχετική Κοινή Απόφαση που θα συνυπέγραφαν οι εννιά συναρμόδιοι Υπουργοί) και επομένως δεν έχουν καθοριστεί οι θαλάσσιες περιοχές που έχει καταλήξει η ΕΔΕΥΕΠ – τόσο όλες οι ζώνες οι οποίες πληρούν τα κριτήρια για τη φιλοξενία έργων, όσο και οι περιοχές για την πρώτη φάση του κλάδου, με την κατασκευή έργων 1,9 Γιγαβάτ.
Τυπικά, η έγκριση του Εθνικού Προγράμματος είναι το πρώτο βήμα για να ανοίξει ο δρόμος για την ολοκλήρωση του πλαισίου. Για παράδειγμα, με αυτόν τον τρόπο θα καθορίζονταν οι ζώνες για τα πάρκα 1,9 Γιγαβάτ, ώστε να γίνουν σε αυτές οι ανεμολογικές και βυθομετρικές μελέτες. Ωστόσο, αποτελεί ερωτηματικό γιατί δεν υπάρχει ορόσημο στο ΕΣΚυΠ 2026, για το «πράσινο φως» στο Πρόγραμμα.
«Εκτός κάδρου» ένα σαφές χρονοδιάγραμμα για τους διαγωνισμούς
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η ίδρυση του SPV, μέχρι τον Ιούνιο, αποτελεί μεταρρυθμιστικό ορόσημο του Ταμείου Ανάκαμψης. Ωστόσο, τα παραπάνω δεν σημαίνουν σε καμία περίπτωση πως η προώθηση του οχήματος ειδικού σκοπού γίνεται απλώς για να ικανοποιηθεί το συγκεκριμένο ορόσημο και να ξεμπλοκάρει η δόση του RRF. Κι αυτό γιατί είναι ήδη «κλειδωμένο» πως, όταν οριστικοποιηθεί η μετοχική σύνθεση του SPV, θα δρομολογήσει όντως τις μελέτες, προχωρώντας στη σχετική προκήρυξη.
Έτσι, αν μέχρι τότε έχει εγκριθεί το Εθνικό Πρόγραμμα, η συγκέντρωση δεδομένων θα περιοριστεί στις περιοχές που αυτό καθορίζει για τα πάρκα 1,9 Γιγαβάτ. Σε αντίθετη περίπτωση, το SPV θα «σκανάρει» ευρύτερες ζώνες στις οποίες περιλαμβάνονται τα μπλοκ για το πρώτο «κύμα» offshore. Σε κάθε περίπτωση, τα δεδομένα θα γίνουν διαθέσιμα για αγορά από τους ενδιαφερόμενους «παίκτες», ώστε να διαμορφώσουν σε μεγάλο βαθμό εικόνα για τις επενδύσεις που θα χρειαστούν, αν επικρατήσουν για τα μπλοκ που θα διεκδικήσουν.
Την ίδια στιγμή, ο μη καθορισμός χρονικού ορόσημου για την έγκριση του Προγράμματος σημαίνει πως μπορεί να παρακαμφθεί το πρώτο βήμα. Επομένως, οι τρεις πρωτοβουλίες του
ΥΠΕΝ έχουν ως στόχο την περαιτέρω ωρίμανση του νομοθετικού πλαισίου, χωρίς αυτό να σημαίνει πως «ξετυλίγεται» η διαδικασία από την προβλεπόμενη «πρεμιέρα». Επομένως, οι κινήσεις εντός 2026 δεν σκοπεύον να «κλειδώσουν» χρονικό ορίζοντα για τη διεξαγωγή των αρχικών διαγωνισμών.
Σε ετοιμότητα για αναστροφή του επενδυτικού κλίματος
Αντίθετα, όπως έχουν υποστηρίξει αρκετά στελέχη του κλάδου, φαίνεται πως σκοπός είναι να αξιοποιήσει η χώρα μας το γεγονός ότι διεθνώς το επενδυτικό momentum επαναπροσδιορίζεται σε πιο ρεαλιστική βάση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ατονήσει. Επομένως, όταν το επενδυτικό ενδιαφέρον έχει ανακάμψει πλήρως παγκόσμια -γιατί για παράδειγμα θα έχει πλέον μειωθεί το κόστος ανάπτυξης των πλωτών αιολικών- η χώρα μας θα είναι έτοιμη να το προσελκύσει.
Με άλλα λόγια, σκοπός είναι να καθ’ όλα έτοιμη η Ελλάδα να αξιοποιήσει το «παράθυρο ευκαιρίας» που πολύ πιθανόν θα ανοίξει τα επόμενα χρόνια με την αναστροφή του κλίματος, ώστε να πρωταγωνιστήσει στον επόμενο επενδυτικό «κύκλο». Αν δεν γίνουν βήματα όπως οι τρεις νομοθετικές πρωτοβουλίες για φέτος, τότε η χώρα μας θα «έχανε το τρένο» σε μία τέτοια αναστροφή, αφού για παράδειγμα οι διαδικασίες που θα δρομολογηθούν φέτος θα χρειαστούν περίπου μία διετία για να ολοκληρωθούν. Επομένως, θα υπονόμευε την προοπτική να αξιοποιήσει μία τέτοια θετική συγκυρία στο μέλλον.
Σύμφωνα με τα στελέχη του κλάδου, η προετοιμασία της χώρας ώστε να είναι σε ετοιμότητα, θα είχε για την Ελλάδα τρία σημαντικά οφέλη αν κατάφερνε να αξιοποιήσει ένα θετικό momentum. Το πρώτο όφελος θα είναι η εξισορρόπηση του ενεργειακού μίγματος, γιατί τα υπεράκτια αιολικά μπορούν να εξασφαλίζουν σημαντική «πράσινη» παραγωγή εκτός των μεσημβρινών ωρών, συμβάλλοντας καταλυτικά στην αντιμετώπιση των αρρυθμιών που έχει προκαλέσει η κυριαρχία των φωτοβολταϊκών.
Παράλληλα, οι καθυστερήσεις στη διενέργεια διαγωνισμών σε άλλες χώρες, που έχουν ήδη ώριμο αδειοδοτικό πλαίσιο, δίνει τη δυνατότητα στη χώρα μας να καλύψει το χαμένο έδαφος. Επίσης, τα υπεράκτια αιολικά μπορούν να αποτελούν εφαλτήριο ώστε η Ελλάδα να δημιουργήσει εγχώρια προστιθέμενη αξία από την απανθρακοποίηση του ενεργειακού μίγματος.
Πιο συγκεκριμένα, η κατασκευή, η συντήρηση και η λειτουργία των πάρκων θα απαιτήσουν εξειδικευμένο προσωπικό, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες απασχόλησης στον τομέα της ενέργειας. Σύμφωνα με μελέτη μελέτη του ΙΟΒΕ, από τις επενδύσεις για την κατασκευή των πάρκων (ύψους αρκετών δισεκατομμυρίων ευρώ) το 55% μπορεί να υλοποιηθεί στην Ελλάδα.
