Τι είπε η Λ. Μενδώνη για την ένταξη των Μινωικών Ανακτόρων της Κνωσού στον Κατάλογο της UNESCO

«Μεγάλη εθνική επιτυχία» χαρακτήρισε την ένταξη των Μινωικών Ανακτόρων της Κνωσού στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, από την επίσημη εκδήλωση για την εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στην UNESCO, που πραγματοποιήθηκε το πρωί στον αρχαιολογικό χώρο.

«Είναι επιτυχία της χώρας, είναι επιτυχία της Κρήτης, είναι επιτυχία του ελληνικού λαού και του κρητικού λαού», σημείωσε, προσθέτοντας ωστόσο πως «αυτό όμως δεν σημαίνει ότι εδώ σταματάμε. Θα έλεγα ότι αρχίζουμε».

Η κα Μενδώνη έφτασε στον αρχαιολογικό χώρο λίγο μετά τις 10 το πρωί της Πέμπτης (28/05), όπου πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση παρουσία εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας και φορέων του πολιτισμού.

Εκτός από την Υπουργό, χαιρετισμό απηύθυναν ο Περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης, ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην UNESCO Γιώργος Κουμουτσάκος και ο Δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός.

Ακολούθησαν ομιλίες από την Διευθύντρια Rebecca Sweetman και τον Προϊστάμενο Θέμη Βλαχούλη, καθώς και η αποκάλυψη της πινακίδας από την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και ξενάγηση στον αρχαιολογικό χώρο.

Τον συντονισμό της εκδήλωσης είχε η Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και Αναπληρώτρια Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών, Έλενα Κουντούρη.

Στη δήλωσή της, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη ανέφερε ότι «περίπου ένα χρόνο πριν, στις 12 Ιουλίου του 2025, τα έξι ανακτορικά συγκροτήματα της Κρήτης ενεγράφησαν στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO», χαρακτηρίζοντας την ένταξη «μία εξαιρετικά τιμητική αναγνώριση του πρώτου πολιτισμού ή από τους πρώτους πολιτισμούς που αναπτύσσεται σε ευρωπαϊκό έδαφος».

Όπως τόνισε, «πλέον και ο πολιτισμός ο ελληνικός έχει διευρυνθεί κατά δύο τουλάχιστον χιλιετίες στην παγκόσμια κατάταξη», ενώ υπογράμμισε πως «όλοι γνωρίζαμε ότι η Κνωσός, ιδιαίτερα η Κνωσός, η οποία είναι το πλέον γνωστό και συμβολικό ανακτορικό σύνολο, αποτελούσε κτήμα της παγκόσμιας κοινότητας. Όμως αυτό έπρεπε να γίνει και με τον πιο επίσημο τρόπο και αυτό ακριβώς έγινε με αυτή την ένταξη».

Παράλληλα, επεσήμανε ότι «καθώς η παγκόσμια κοινότητα πλέον θεωρεί κτήμα της αυτόν τον πολιτισμό και αυτά τα έξι ανακτορικά συγκροτήματα, εμείς ως θεματοφύλακες έχουμε υποχρέωση να τα προστατεύουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο».

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον ρόλο της κοινωνίας των πολιτών, λέγοντας πως «τίποτα δεν γίνεται χωρίς τη συμμετοχή και τη συνέργεια της κοινωνίας των πολιτών», ενώ πρόσθεσε ότι «ένα μνημείο, ένας αρχαιολογικός χώρος προστατεύεται και αναδεικνύεται καλύτερα όταν οι πολίτες στους οποίους ανήκει, γιατί εσείς είστε οι φορείς αυτής της κληρονομιάς, όταν οι πολίτες τον αγαπήσουν και οι ίδιοι τον θεωρήσουν ένα κομμάτι δικό τους».

Αναφερόμενη στη μακρόχρονη προσπάθεια για την ένταξη της Κνωσού στον κατάλογο της UNESCO, η κα Μενδώνη σημείωσε ότι «περίπου μισό αιώνα προσπαθούσε το Υπουργείο Πολιτισμού και η κοινωνία της Κρήτης να ενταχθεί η Κνωσός στον κατάλογο της UNESCO», ενώ εξήγησε ότι τα εμπόδια ξεπεράστηκαν με τη Συριακή Εγγραφή.

Κλείνοντας, η Υπουργός Πολιτισμού υπογράμμισε ότι «ο Μινωικός Πολιτισμός είναι οι απαρχές πλέον του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού», ενώ τόνισε πως «η προοπτική της Ελλάδας, η προοπτική της Κρήτης βασίζεται στη βιώσιμη ανάπτυξη» και ότι «ο βασικός μοχλός της βιώσιμης ανάπτυξης μαζί με όλα τα άλλα έργα υποδομών που γίνονται στην Κρήτη είναι ο πολιτισμός».

«Η Παγκόσμια Κληρονομιά γίνεται πιο πλούσια, με ένα αποτύπωμα κρητικό»

Από την πλευρά του, ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην UNESCO Γιώργος Κουμουτσάκος χαρακτήρισε λαμπρή και ιστορική τη σημερινή ημέρα για την Κνωσό, για το Ηράκλειο, για την Κρήτη, για την Ελλάδα, αλλά και για τον κόσμο.

Όπως ανέφερε, «στην Παγκόσμια Ανθρώπινη Πολιτιστική Κληρονομιά προστίθεται ένα μνημείο τόσο μεγάλης αξίας όπως η Κνωσός και τα άλλα ανακτορικά μινωικά κέντρα», επισημαίνοντας ότι «η Παγκόσμια Κληρονομιά γίνεται πιο πλούσια. Μεγαλώνει, διευρύνεται. Με ένα αποτύπωμα ελληνικό, με ένα αποτύπωμα κρητικό».

Ο κ. Κουμουτσάκος στάθηκε και στη σημασία της προστασίας των μνημείων, σημειώνοντας πως «η σημερινή όμως μέρα χαράς είναι ταυτόχρονα και μέρα ευθύνης για αυτό που πρέπει να ακολουθήσει», ενώ υπογράμμισε ότι «τα μνημεία δεν είναι μια σιωπηρή και άψυχη συνέχεια του παρελθόντος. Έχουν ζωή και ενέργεια. Γι’ αυτό όσο τα φροντίσουμε, τόσο μεγαλύτερη δύναμη, πνοή και προοπτική τους δίνουμε».

H εκδήλωση στα Μάλια

Οι εορταστικές εκδηλώσεις στην Κρήτη, για την εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων, στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ξεκίνησαν την Τετάρτη (27/05), από τα Μάλια. Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη αποκάλυψε την πρώτη αναμνηστική πινακίδα του διεθνούς οργανισμού, παρουσία εκπροσώπων της Περιφέρειας Κρήτης, της τοπικής αυτοδιοίκησης, στελεχών του Υπουργείου Πολιτισμού και πλήθους κόσμου.

Η εκδήλωση συνέπεσε με την επίσημη απόδοση ενός, καθοριστικής σημασίας, έργου για τον αρχαιολογικό χώρο, της αντιπλημμυρικής θωράκισης, προστασίας και συνολικής αναβάθμισης του ανακτόρου, με παρεμβάσεις που το προστατεύουν από τα έντονα καιρικά φαινόμενα και τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, βελτιώνοντας ουσιαστικά την εμπειρία των επισκεπτών.

Στον χαιρετισμό της, η Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε τον Ιούλιο του 2025 «ημερομηνία ορόσημο για την πατρίδα μας, την Κρήτη και τον ελληνικό πολιτισμό», τονίζοντας ότι με την εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, ο μινωικός πολιτισμός, ένας από τους λαμπρότερους πολιτισμούς του προϊστορικού Αιγαίου, αναγνωρίστηκε και καθιερώνεται παγκοσμίως. Τα μινωικά ανάκτορα δεν αποτέλεσαν μόνο διοικητικά και οικονομικά κέντρα, αλλά εστίες του πολιτισμού, της τέχνης και της τεχνολογικής καινοτομίας, με ανεπτυγμένα συστήματα γραφής και διοίκησης και ισχυρές επαφές με τους λαούς της Ανατολικής Μεσογείου. Η ανάδειξη του μινωικού πολιτισμού μάς επιτρέπει να κατανοούμε καλύτερα τις απαρχές του ευρωπαϊκού πολιτιστικού γίγνεσθαι, καθιερώνοντας την Κρήτη ως κοιτίδα πολιτισμού παγκόσμιας σημασίας. Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά δεδομένα, το ανάκτορο στα Μάλια χρονολογείται μεταξύ 1900 και 1700 π.Χ., ενώ θεωρείται πιθανό να προηγήθηκε χρονικά των ανακτόρων της Κνωσού και της Φαιστού. Η αποκάλυψη της πινακίδας της Unesco, στα Μάλια, αποτελεί την αρχή μιας σειράς εκδηλώσεων που θα συνεχιστούν στην Κνωσό και τη Ζώμινθο, αναδεικνύοντας τον ενιαίο χαρακτήρα της σειριακής εγγραφής των έξι μινωικών ανακτορικών κέντρων. Ιδιαίτερη αναφορά η Υπουργός έκανε «στην ανάγκη προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Το Υπουργείο Πολιτισμού εργάζεται συστηματικά πάνω στον συγκεκριμένο άξονα ήδη από το 2019. Ο Πρωθυπουργός, εξαιρετικά ευαισθητοποιημένος στα περιβαλλοντικά θέματα, ήταν αυτός που έδωσε τις οδηγίες για τη σύνταξη της εθνικής πολιτικής απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Σήμερα, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις ελάχιστες χώρες που διαθέτουν εθνική στρατηγική για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης».

Αναφερόμενη ειδικά στα Μάλια, η Λίνα Μενδώνη υπενθύμισε ότι «ο αρχαιολογικός χώρος είχε υποστεί σοβαρές φθορές από τα ακραία καιρικά φαινόμενα και τις πλημμύρες του 2019, γεγονός που κατέστησε αναγκαία την υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου έργου αντιπλημμυρικής προστασίας και αποκατάστασης». Ευχαρίστησε τον προϊστάμενο της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων Θέμη Βλαχούλη και τους συνεργάτες του για την ωρίμαση και ολοκλήρωση του έργου, καθώς και τον Περιφερειάρχη Κρήτης Σταύρο Αρναουτάκη για τη σταθερή συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού. Όπως ανέφερε, «αυτή τη στιγμή υλοποιούνται στην Κρήτη πολιτιστικά έργα συνολικού ύψους περίπου 100 εκατομμυρίων ευρώ».

Ιδιαίτερη μνεία έκανε στη Διευθύντρια Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, Έλενα Κουντούρη, και την ομάδα της για την προετοιμασία και την επιτυχή ολοκλήρωση του φακέλου υποψηφιότητας προς την UNESCO, μια προσπάθεια που, όπως είπε, «αποτελούσε εθνικό σκοπό» για την Κρήτη και το Υπουργείο Πολιτισμού επί δεκαετίες». Κλείνοντας τον χαιρετισμό της, η Υπουργός υπογράμμισε ότι «η Κρήτη πρωτίστως, η Περιφέρεια και το Υπουργείο Πολιτισμού μπορούν να σεμνύνονται για μια τεράστια εθνική επιτυχία».

Το έργο αντιπλημμυρικής προστασίας που παραδόθηκε στα Μάλια αποτελεί μία ολοκληρωμένη παρέμβαση συνολικού προϋπολογισμού 3,5 εκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτούμενη από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηρακλείου. Οι εργασίες περιέλαβαν την κατασκευή σύγχρονου αποστραγγιστικού δικτύου και έργων διευθέτησης ομβρίων υδάτων, ώστε να αποτραπούν φαινόμενα κατολισθήσεων και πλημμυρών, καθώς και την αντικατάσταση των παλαιών στεγάστρων προστασίας με νέες κατασκευές υψηλής ανθεκτικότητας. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν εργασίες στερέωσης και συντήρησης των αρχαίων δομών του ανακτόρου. Το έργο συνοδεύτηκε και από σημαντικές παρεμβάσεις αναβάθμισης της επισκεψιμότητας του χώρου, με νέες ασφαλείς διαδρομές περιήγησης, οργανωμένους χώρους στάσης και σύγχρονο ενημερωτικό υλικό. Ιδιαίτερη μέριμνα δόθηκε στην προσβασιμότητα, με την κατασκευή ειδικής ράμπας για την εξυπηρέτηση ατόμων με αναπηρία.

Το Ανάκτορο των Μαλίων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του μινωικού πολιτισμού και του προϊστορικού Αιγαίου. Η συστηματική αρχαιολογική έρευνα, που ξεκίνησε το 1915 σε συνεργασία με τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή, έχει φέρει στο φως σημαντικά ευρήματα που τεκμηριώνουν τη διαχρονική σημασία του χώρου.