Στον μαρτυρικό Αβδελλά ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας

Παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Τασούλα, πραγματοποιείται αυτή την ώρα στον Αβδελλά Μυλοποτάμου η τελετή μνήμης για τους 32 ανθρώπους που εκτελέστηκαν από τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής στην περιοχή του Γουρνόλακκου, τον Σεπτέμβριο του 1943.

Στο Μνημείο Πεσόντων, στον μαρτυρικό οικισμό, εκπρόσωποι των τοπικών Αρχών και φορέων, καθώς και κάτοικοι της περιοχής, αποτίουν φόρο τιμής στα θύματα μιας από τις πιο σκοτεινές σελίδες της ιστορίας του τόπου.

Η εκδήλωση διοργανώνεται από τον Δήμο Μυλοποτάμου και είναι αφιερωμένη στους ανθρώπους που εκτελέστηκαν στις 3 και 5 Σεπτεμβρίου 1943. Ανάμεσα στα θύματα ήταν 23 κάτοικοι του Αβδελλά, ενώ οι υπόλοιποι προέρχονταν από γειτονικές κοινότητες, καθώς και ο ιερέας των Λιβαδίων.

Η παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας προσδίδει ιδιαίτερο συμβολισμό στη φετινή τελετή, αναδεικνύοντας τη σημασία της διατήρησης της ιστορικής μνήμης και της απόδοσης τιμής σε όσους έχασαν τη ζωή τους κατά τη ναζιστική θηριωδία.

Η τραγωδία του Σεπτεμβρίου του 1943

Οι εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν σε δύο φάσεις και σημάδεψαν βαθιά τον Αβδελλά και τις γύρω κοινότητες. Συνολικά, 32 άνθρωποι από τον Αβδελλά, τον Άγιο Μάμα, τους Αυγενίτες και την Κάλυβο, καθώς και ο ιερέας των Λιβαδίων, Ανδρέας Βαργιάνας, έχασαν τη ζωή τους. Οι 23 από αυτούς ήταν Αβδελλιανοί.

Τα γεγονότα της 5ης Σεπτεμβρίου συνδέονται με την προσπάθεια κατοίκων να επιστρέψουν στον Γουρνόλακκο, προκειμένου να παραλάβουν και να θάψουν τους νεκρούς συγγενείς τους από την προηγούμενη εκτέλεση. Οι άνθρωποι ανέβηκαν στην περιοχή χωρίς όπλα, έχοντας μαζί τους μουλάρια για τη μεταφορά των νεκρών. Εκεί βρέθηκαν αντιμέτωποι με τους Γερμανούς στρατιώτες και εκτελέστηκαν.

Οι συνέπειες για το χωριό ήταν οδυνηρές. Πίσω έμειναν δεκάδες οικογένειες χωρίς τους ανθρώπους τους, 50 ορφανά παιδιά και 27 χήρες, ενώ πολλά σπίτια εγκαταλείφθηκαν. Η μνήμη της θυσίας διατηρήθηκε ζωντανή από τους κατοίκους και τους απογόνους τους.

Η αναγνώριση ως μαρτυρικού χωριού

Στις 8 Αυγούστου 2025 ο Αβδελλάς ανακηρύχθηκε επίσημα μαρτυρικό χωριό, μαζί με τον Σοκαρά του Δήμου Γόρτυνας. Η αναγνώριση ήρθε έπειτα από πολυετείς προσπάθειες των κατοίκων, του πολιτιστικού συλλόγου και των τοπικών φορέων.

Η τελετή του Σαββάτου αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς αποτελεί μια ακόμη ευκαιρία να τιμηθούν οι άνθρωποι που έχασαν τη ζωή τους και να μεταφερθεί η ιστορική μνήμη στις νεότερες γενιές.