Ρεύμα: Μπλόκο στους στρατηγικούς κακοπληρωτές -Οι νέοι κανόνες για την αλλαγή παρόχου

Μετά από χρόνια εκκρεμοτήτων, συζητήσεων και αναζητήσεων για το πώς θα αντιμετωπιστεί ο λεγόμενος «ενεργειακός τουρισμός», κλείνει ένα σημαντικό θεσμικό κενό στη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Το νέο πλαίσιο επιχειρεί, από τη μία πλευρά, να βάλει τάξη στη μετακίνηση καταναλωτών από προμηθευτή σε προμηθευτή όταν αφήνουν πίσω τους συσσωρευμένες οφειλές και, από την άλλη, να ενισχύσει τις δικλείδες προστασίας για όσους αντιμετωπίζουν μια πραγματική ή πρόσκαιρη δυσκολία στην πληρωμή των λογαριασμών τους.

Και εδώ βρίσκεται μία από τις βασικές διαφορές της νέας ρύθμισης. Ένας προμηθευτής δεν μπορεί να κινήσει τη διαδικασία απενεργοποίησης επειδή απλώς έμεινε απλήρωτος ένας λογαριασμός. Προηγείται συγκεκριμένη αλληλουχία ενεργειών, με δεύτερη προθεσμία πληρωμής, επικοινωνία με τον πελάτη και υποχρεωτική πρόταση διακανονισμού. Μόνο εφόσον και αυτή η διαδικασία δεν οδηγήσει σε εξόφληση ή ρύθμιση της οφειλής μπορεί η εταιρεία να προχωρήσει σε σήμανση του πελάτη ως υπερήμερου και σε εντολή απενεργοποίησης του μετρητή.

Η υπουργική απόφαση, που υπεγράφη από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον υφυπουργό Νίκο Τσάφο, αλλάζει τον Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας και εισάγει για πρώτη φορά ένα ενιαίο σύστημα «σήμανσης» ληξιπρόθεσμων οφειλών, το λεγόμενο debt flagging. Το πραγματικό μπλόκο στην αλλαγή εταιρείας έρχεται όταν ένας πελάτης συγκεντρώσει τρεις ενεργές σημάνσεις από τρεις διαφορετικούς προμηθευτές. Μέχρι να εξοφλήσει ή να ρυθμίσει τα χρέη που κρατούν τις σημάνσεις ενεργές, δεν θα μπορεί να μετακινηθεί σε άλλη εταιρεία.

Το νέο μοντέλο αντικαθιστά αυτή τη λογική με ένα κλιμακωτό σύστημα, στο οποίο το πραγματικό μπλόκο στην αλλαγή προμηθευτή έρχεται όταν ο καταναλωτής συγκεντρώσει τρεις ενεργές σημάνσεις από τρεις διαφορετικές εταιρείες.

Από τον δεύτερο απλήρωτο λογαριασμό αρχίζει η διαδικασία

Το πρώτο που πρέπει να ξεκαθαριστεί είναι ότι ένας απλήρωτος λογαριασμός δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί κάποιος στρατηγικός κακοπληρωτής. Αν ένας λογαριασμός δεν πληρωθεί στην ώρα του, η οφειλή μεταφέρεται και εμφανίζεται στον επόμενο. Ο πελάτης αποκτά έτσι μία ακόμη ευκαιρία να εξοφλήσει το ποσό.

Αν περάσει και η δεύτερη προθεσμία χωρίς πληρωμή, ο προμηθευτής δεν μπορεί να πάει κατευθείαν στη διακοπή. Μέσα σε πέντε ημέρες πρέπει να επικοινωνήσει με τον πελάτη και να του προτείνει διακανονισμό σε δόσεις. Ο καταναλωτής έχει άλλες πέντε ημέρες για να απαντήσει. Οι δόσεις δεν θα είναι ίδιες για όλους, καθώς κάθε εταιρεία θα εφαρμόζει την πιστωτική πολιτική της, με εύλογα, διαφανή και αναλογικά κριτήρια, ανάλογα μεταξύ άλλων με το ύψος της οφειλής και την κατηγορία του πελάτη.

Αν ο καταναλωτής απορρίψει τον διακανονισμό ή τον αποδεχθεί και στη συνέχεια σταματήσει να τον τηρεί, τότε ο προμηθευτής περνά στο επόμενο στάδιο. Υποβάλλει στο πληροφοριακό σύστημα του αρμόδιου Διαχειριστή εντολή επισήμανσης του πελάτη ως υπερήμερου και, ταυτόχρονα, εντολή απενεργοποίησης του μετρητή λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών. Ο πελάτης πρέπει να ενημερωθεί γραπτώς.

Ακόμη και τότε, όμως, υπάρχει ένα τελευταίο χρονικό περιθώριο. Αν μέσα σε δέκα ημέρες από την ενημέρωση για την εντολή απενεργοποίησης δεν εξοφλήσει ή δεν ρυθμίσει το χρέος, ο προμηθευτής μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση και να προχωρήσει σε παύση εκπροσώπησης. Αντίθετα, αν η οφειλή πληρωθεί ή διακανονιστεί, η εταιρεία οφείλει να ζητήσει την ίδια ημέρα την άρση της σήμανσης και της εντολής απενεργοποίησης.

Η τρίτη σήμανση βάζει το «στοπ»

Η καρδιά του νέου συστήματος βρίσκεται στις τρεις ενεργές σημάνσεις. Δεν μιλάμε για τρεις απλήρωτους λογαριασμούς ούτε για τρία χρέη προς την ίδια εταιρεία. Για να ενεργοποιηθεί το θεσμικό μπλόκο χρειάζονται ενεργές σημάνσεις από τουλάχιστον τρεις διαφορετικούς προμηθευτές.

Από τη στιγμή που συμπληρωθεί αυτό το όριο, η αλλαγή εταιρείας παγώνει μέχρι να τακτοποιηθούν οι οφειλές. Το ίδιο όριο ισχύει για οικιακούς και μη οικιακούς πελάτες. Παράλληλα, υπάρχει και δεύτερη περίπτωση στην οποία δεν επιτρέπεται αλλαγή προμηθευτή, όταν ο σημερινός πάροχος έχει ήδη υποβάλει εντολή απενεργοποίησης του μετρητή. Με άλλα λόγια, κάποιος δεν θα μπορεί πλέον να προλάβει τη διαδικασία αποκοπής μεταφέροντας απλώς την παροχή του σε άλλη εταιρεία.

Υπάρχει, ωστόσο, μία ακόμη σημαντική λεπτομέρεια. Οι τρεις σημάνσεις είναι το όριο του υποχρεωτικού μπλόκου από το σύστημα, όχι το σημείο από το οποίο αρχίζει να μετρά το πιστωτικό ιστορικό. Ακόμη και με μία ενεργή σήμανση, ο νέος προμηθευτής μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις του Κώδικα, να αρνηθεί να συνάψει σύμβαση. Το ίδιο μπορεί να συμβεί όταν υπάρχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές προς προηγούμενο προμηθευτή ή όταν έχουν καταγραφεί τουλάχιστον δύο εντολές απενεργοποίησης μέσα στους προηγούμενους δώδεκα μήνες.

Άρα, με μία ή δύο σημάνσεις ο καταναλωτής δεν αποκλείεται αυτομάτως από την αγορά. Η εταιρεία στην οποία απευθύνεται, όμως, μπορεί να εξετάσει το πιστωτικό ιστορικό του και να κρίνει ότι δεν θέλει να αναλάβει τον συγκεκριμένο κίνδυνο.

Τι γίνεται με τα παλιά χρέη

Το νέο σύστημα δεν κοιτάζει μόνο προς τα εμπρός. Κατά την πρώτη εφαρμογή του μπορούν να ληφθούν υπόψη ληξιπρόθεσμες οφειλές από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι εταιρείες μπορούν να «φορτώσουν» αυτομάτως παλιά χρέη στο σύστημα. Για να καταχωριστεί σήμανση πρέπει να ακολουθηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία ενημέρωσης και πρότασης διακανονισμού.

Ειδική πρόβλεψη υπάρχει και για τον παλιό πάροχο. Αν ένας καταναλωτής έχει ήδη αλλάξει εταιρεία αλλά αφήσει απλήρωτο τον τελικό λογαριασμό, ο προηγούμενος προμηθευτής μπορεί, αφού ακολουθήσει τη διαδικασία του διακανονισμού, να καταχωρίσει σήμανση. Δεν μπορεί όμως να ζητήσει να κοπεί το ρεύμα σε μια παροχή που πλέον εκπροσωπείται από άλλη εταιρεία. Το χρέος, δηλαδή, ακολουθεί τον πελάτη ως πληροφορία, όχι ως δικαίωμα του παλιού παρόχου να «κατεβάσει τον διακόπτη».

Το νέο πλαίσιο διατηρεί και προστασία για τις περιπτώσεις πραγματικής διαφοράς. Όταν ο πελάτης έχει αμφισβητήσει τον λογαριασμό και έχει παράλληλα προσφύγει σε αρμόδια αρχή ή δικαστήριο, ο προμηθευτής δεν μπορεί να προχωρήσει σε απενεργοποίηση ή παύση εκπροσώπησης για τη συγκεκριμένη οφειλή μέχρι να κριθεί το αίτημα προσωρινής δικαστικής προστασίας.

Πίσω από την παρέμβαση βρίσκεται ένα πρόβλημα δισεκατομμυρίων. Στο τέλος του 2025 οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τους προμηθευτές έφταναν περίπου τα 3 δισ. ευρώ. Το ΥΠΕΝ συνδέει σημαντικό μέρος αυτών με τον «ενεργειακό τουρισμό», δηλαδή τη συστηματική μετακίνηση από εταιρεία σε εταιρεία με χρέη που μένουν πίσω.

Πηγή: iefimerida.gr