Η δημιουργία εργοστασίου ενεργειακής αξιοποίησης απορριμμάτων ανοίγει τον ασκό του Αιόλου, φέρνει στο προσκήνιο θυελλώδεις αντιδράσεις και παράλληλα δημιουργεί ερωτηματικά για τον σχεδιασμό της πολιτείας που προκρίνει το μοντέλο της καύσης για τη διαχείριση των απορριμμάτων.
Θρυαλλίδα αποτέλεσε η απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος, τον Αύγουστο του 20025, να θέσει σε δημόσια διαβούλευση τη δημιουργία δικτύου έξι μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης (καύσης) Απορριμματογενών Ενεργειακών Πρώτων Υλών (ΑΕΠΥ) στην Ελλάδα.
Στο σκεπτικό της απόφασης, ήταν η δομική αναγκαιότητα για την επίτευξη του στόχου που θέτει το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων αναφορικά με τη μείωση της ταφής αστικών στερεών αποβλήτων στο 10% έως το 2030.
Παρότι η ανακύκλωση και η προδιαλογή αποτελούν βασικούς πυλώνες του Εθνικού Σχεδίου, η μελέτη υπογραμμίζει ότι χωρίς την ανάπτυξη θερμικών μονάδων για την ενεργειακή αξιοποίηση των υπολειμμάτων, ο στόχος είναι πρακτικά ανέφικτος. Δηλαδή, χωρίς την καύση, θα συνεχίσουμε να θάβουμε απορρίμματα σε ΧΥΤΑ.
Το βασικό επιχείρημα του υπουργείου απέναντι στις σχεδόν οριζόντιες και καθολικές αντιδράσεις αυτοδιοικητικών, όχι μόνο στην Κρήτη αλλά και στην υπόλοιπη Ελλάδα, για τις μονάδες καύσης απορριμμάτων, αφορά στην αδυναμία της χώρας να προσεγγίσει τους στόχους που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση για μείωση της ταφής απορριμμάτων.
Η ενωσιακή οδηγία αναφέρει ρητά ότι τα κράτη μέλη πρέπει να μειώσουν τα απορρίμματα που οδηγούνται σε ταφή κάτω από το 10% με χρονικό ορίζοντα το 2035. Ο συγκεκριμένος στόχος μοιάζει ανυπέρβλητος για τη χώρα που διατηρεί χαμηλά ποσοστά ανακύκλωσης.
Σε επίπεδο χώρας, ο όγκος των παραγόμενων αστικών στερεών αποβλήτων που δεν μπορούν να ανακυκλωθούν ή να κομποστοποιηθούν εκτιμάται σε 1,45 εκατομμύρια τόνους το 2030. Οι ποσότητες αυτές, σε περίπτωση απουσίας μονάδων καύσης θα οδηγηθούν σε Χώρους Υγειονομικής Ταφής υπονομεύοντας την ευρωπαϊκή στρατηγική κυκλικής οικονομίας.
Σε αυτή τη δύσκολη εξίσωση θα πρέπει να δοθούν απαντήσεις, την ώρα όμως που στην Κρήτη ο Περιφερειακός Σχεδιασμός Διαχείρισης, που έχει επανηλειμμένα χαρακτηριστεί πρότυπο από κυβερνητικά στελέχη, δεν προβλέπει την καύση.
Η μονάδα που θα καλύπτει Κρήτη και Νότιο Αιγαίο
Στην πρόταση του Υπουργείο Περιβάλλοντος, προτείνεται μονάδα ενεργειακής αξιοποίησης στο Ηράκλειο με ετήσια δυναμικότητα 140.000 τόνων που θα καλύπτει την Κρήτη και μέρος του Νοτίου Αιγαίου.
Συνολικά, οι έξι μονάδες στη χώρα θα διαχειρίζονται 1.184.000 τόνους απορριμμάτων ετησίως, ποσοστό που καλύπτει σχεδόν το σύνολο των ΑΕΠΥ (Απορριμματογενείς Ενεργειακές Πρώτες Ύλες, είναι προϊόντα που προκύπτουν από την επεξεργασία σύμμεικτων αστικών στερεών αποβλήτων και προορίζονται για ενεργειακή αξιοποίηση) που θα προκύπτουν από το υπόλοιπο των αστικών αποβλήτων μετά από επεξεργασία και ανακύκλωση.
