Η εικόνα με τα συσσωρευμένα σκουπίδια σε δρόμους, γειτονιές και κοινόχρηστους χώρους έγινε καθημερινότητα για τους κατοίκους, ενώ προκαλεί και έντονη δυσαρέσκεια και στους επισκέπτες.
Η κατάσταση αυτή δεν περιορίστηκε στο τοπικό επίπεδο, αλλά έλαβε διεθνή… διάσταση μέσα από δημοσιεύματα και διαδικτυακές κριτικές, με αποτέλεσμα το Ηράκλειο να αποτελεί μια από τις ελληνικές πόλεις με όχι και τόσο θετικές διακρίσεις σε αυτό τον τομέα. Τουναντίον.
Η εικόνα της βρωμιάς θεωρείται ιδιαίτερα επιβαρυντική για μια ιστορική πόλη με σημαντική πολιτιστική κληρονομιά, μνημεία και μουσεία, καθώς πλήττει τόσο την καθημερινότητα των πολιτών όσο και το τουριστικό της προφίλ.
ΚΡΙΣΗ, ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΕΜΠΛΟΚΗ
Η κατάσταση στο Ηράκλειο επιδεινώθηκε κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2025, όταν επαναλαμβανόμενες δυσλειτουργίες στην αποκομιδή απορριμμάτων κορυφώθηκαν με το κλείσιμο του Κέντρου Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών. Οι υγειονομικοί έλεγχοι κατέγραψαν διάσπαρτες ανθυγιεινές εστίες σε πολλές περιοχές της πόλης, γεγονός που οδήγησε τη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας Κρήτης να ζητήσει την ακόμα και την παρέμβαση του εισαγγελέα για λόγους δημόσιας υγείας.
Παράλληλα, ο Δήμος προχώρησε σε ανοικτό διεθνή διαγωνισμό για την ανάδειξη εξωτερικού συνεργάτη στην καθαριότητα, ο οποίος θα αναλάβει την αποκομιδή ογκωδών και πράσινων αποβλήτων, όπως και της ανακύκλωσης σε ολόκληρη την πόλη καθώς και το σύνολο της καθαριότητας (σύμμεικτα και ανακυκλώσιμα απορρίμματα) στο κέντρο ,τα Ενετικά Τείχη και παραλιακή.
Ωστόσο, η προσπάθεια αυτή συνοδεύτηκε από έντονες αντιδράσεις εργαζομένων και πολιτικές αντιπαραθέσεις, τόσο για την επιλογή της εισόδου ιδιώτη σε μια νευραλγική υπηρεσία, όχι κυρίως για το κόστος της συνεργασίας που θα φτάσει στα 7,5 εκατομμύρια ευρώ ετησίως.
ΔΗΜΟΙ ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ
Σε πλήρη αντίθεση με την εικόνα του Ηρακλείου, η πρώτη δημόσια αξιολόγηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ανέδειξε δήμους που ξεχώρισαν θετικά στον τομέα της καθαριότητας. Δήμοι όπως η Καστοριά, η Αίγινα και ο Άλιμος κατέλαβαν τις υψηλότερες θέσεις, ενώ στους κορυφαίους συμπεριλήφθηκε και η Μύκονος, παρά τη μεγάλη τουριστική πίεση που δέχεται κάθε χρόνο.
ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΜΥΚΟΝΟΥ
Για την περίπτωση της Μυκόνου, ο αντιδήμαρχος Καθαριότητας, Κωνσταντίνος Σαχάς εξήγησε στο CRETA24 ότι το «καθαρό πρόσωπο» του νησιού το 2025 ήταν αποτέλεσμα στοχευμένων και απολύτως πρακτικών παρεμβάσεων. «Ο δήμος ενίσχυσε ουσιαστικά τον στόλο των απορριμματοφόρων, έθεσε σε λειτουργία ειδικό φορτηγό για τη συλλογή βαρέων αντικειμένων και δημιούργησε τηλεφωνική γραμμή άμεσης επικοινωνίας, ώστε οι πολίτες να δηλώνουν απευθείας τις ανάγκες αποκομιδής. Παράλληλα, συγκροτήθηκε ειδική ομάδα που πλένει τους δρόμους τις πρωινές ώρες, δίνοντας έμφαση στις περιοχές με έντονη τουριστική κίνηση. Η οργάνωση, η ταχύτητα ανταπόκρισης και η ενίσχυση των υποδομών αποτέλεσαν βασικούς παράγοντες επιτυχίας», αναφέρει αποκλειστικά.
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΒΙΛΝΙΟΥΣ
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ως υπόδειγμα καλών πρακτικών αναδεικνύεται το Βίλνιους, πρωτεύουσα της Λιθουανίας. Το 2025 τιμήθηκε με τον τίτλο European Green Capital από την European Commission, χάρη στη συστηματική καθαριότητα των δρόμων, τη σωστή διαχείριση απορριμμάτων, τους αυστηρούς ελέγχους και την ενεργή συμμετοχή των πολιτών. Το Βίλνιους εφαρμόζει σταθερό πρόγραμμα καθαρισμού, εκτεταμένο δίκτυο κάδων, συχνή αποκομιδή και αυστηρή επιβολή κανόνων, δημιουργώντας μια κουλτούρα σεβασμού στον δημόσιο χώρο.
Το παράδειγμα της Βίλνιους, όπως και αυτό της Μυκόνου, δείχνει ότι ακόμη και σε συνθήκες αυξημένων πιέσεων, η καθαριότητα μπορεί να διασφαλιστεί όταν υπάρχει σχέδιο, πολιτική βούληση και συνέπεια.
Για το Ηράκλειο, τα παραδείγματα αυτά λειτουργούν ως υπενθύμιση ότι η αλλαγή είναι εφικτή, αρκεί να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα με οργάνωση, αποφασιστικότητα και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
