Τα μεγάλα αρδευτικά έργα μέσω Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) αποτελούν έναν από τους πλέον κρίσιμους άξονες του κυβερνητικού σχεδιασμού για το 2026, όπως αυτός αποτυπώνεται στο Ενιαίο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής (ΕΣΚυΠ). Μέσα από το πρόγραμμα «ΥΔΩΡ 2.0», η κυβέρνηση επιχειρεί να απαντήσει σε ένα διπλό και διαχρονικό πρόβλημα, αφενός στη χρόνια υποεπένδυση των αρδευτικών υποδομών και αφετέρου στη διαρκώς εντεινόμενη πίεση που ασκεί η κλιματική αλλαγή στους υδατικούς πόρους, με τη λειψυδρία να εξελίσσεται σε μόνιμη απειλή για τον πρωτογενή τομέα.
Ο σχεδιασμός βασίζεται στη λογική των ΣΔΙΤ, με στόχο την επιτάχυνση της ωρίμανσης και της υλοποίησης σύνθετων έργων, τη διασφάλιση σύγχρονων τεχνικών προδιαγραφών και τη μακροχρόνια λειτουργικότητα των δικτύων άρδευσης. Τα έργα αντιμετωπίζονται όχι ως μεμονωμένες παρεμβάσεις, αλλά ως τμήματα ενός ενιαίου πλέγματος υποδομών που φιλοδοξεί να εξασφαλίσει επάρκεια νερού, να περιορίσει τις απώλειες, να μειώσει την εξάρτηση από γεωτρήσεις και να στηρίξει το αγροτικό εισόδημα σε περιοχές με έντονη παραγωγική δραστηριότητα.
Το πρόγραμμα «ΥΔΩΡ 2.0» περιλαμβάνει πέντε μεγάλα αρδευτικά έργα, συνολικού προϋπολογισμού 691,88 εκατ. ευρώ, τα οποία κατανέμονται σε τέσσερις γεωγραφικές ενότητες – Θεσσαλία, Ανατολική Μακεδονία – Θράκη, Πελοπόννησο και Κρήτη. Από το συνολικό ποσό, τα 157,38 εκατ. ευρώ αφορούν τη χρηματοδοτική συμβολή του Δημοσίου κατά τη φάση της κατασκευής, ενώ τα υπόλοιπα 534,5 εκατ. ευρώ, πλέον ΦΠΑ, αντιστοιχούν σε πληρωμές διαθεσιμότητας σε όρους Καθαρής Παρούσας Αξίας (ΚΠΑ), οι οποίες καταβάλλονται στη διάρκεια της λειτουργίας των έργων.
Στο επίκεντρο του προγράμματος βρίσκονται εμβληματικές παρεμβάσεις με έντονο περιφερειακό αποτύπωμα. Ξεχωρίζει η μεταφορά νερού από τον ποταμό Νέστο προς την κοιλάδα της Ξάνθης, έργο κομβικής σημασίας για την αγροτική παραγωγή της Θράκης, αλλά και ο εκσυγχρονισμός των αρδευτικών δικτύων του ΤΟΕΒ Ταυρωπού στη Θεσσαλία, μια περιοχή που έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο ακραίων καιρικών φαινομένων. Παράλληλα, προχωρούν τα έργα άρδευσης στις περιοχές Υπέρειας και Ορφανών στην Καρδίτσα, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην Κρήτη, μέσω της λιμνοδεξαμενής Χοχλακιών Λασιθίου και του φράγματος στον Άγιο Ιωάννη Ιεράπετρας. Στον ίδιο σχεδιασμό εντάσσεται και το φράγμα με το αρδευτικό δίκτυο στο Μηναγιώτικο Μεσσηνίας, το οποίο εισέρχεται στη φάση της συμβασιοποίησης.
Λασίθι: Φράγμα Αγίου Ιωάννη και λιμνοδεξαμενή Χοχλακίων
Στην Κρήτη, οι μελέτες για τη λιμνοδεξαμενή Χοχλακιών Παλαικάστρου προβλέπεται να ολοκληρωθούν έως το τέλος του 2026. Ο διαγωνισμός έχει ολοκληρωθεί και προσωρινός ανάδοχος έχει ανακηρυχθεί η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, με την υπογραφή της σύμβασης να αναμένεται στο αμέσως επόμενο διάστημα. Το φράγμα Αγίου Ιωάννη Ιεράπετρας αφορά την άρδευση 7.500 στρεμμάτων και περιλαμβάνει φράγμα ύψους 52 μέτρων και συνολικού όγκου 1,7 εκατ. κυβικών μέτρων, καθώς και τα συνοδά έργα προσαγωγής και διανομής. Αντίστοιχα, η λιμνοδεξαμενή Χοχλακίων στον Δήμο Σητείας αφορά την άρδευση 6.000 στρεμμάτων και περιλαμβάνει χωμάτινη λιμνοδεξαμενή όγκου 825.000 κυβικών μέτρων, έργα μεταφοράς και βελτίωσης του δικτύου διανομής, καθώς και εγκατάσταση έξυπνων αρδευτικών συστημάτων. Το συνολικό κόστος κατασκευής των έργων στην Κρήτη ανέρχεται σε 59,1 εκατ. ευρώ, με τη χρηματοδοτική συμβολή της αναθέτουσας αρχής στα 18,58 εκατ. ευρώ.
ΤΟΕΒ Ταυρωπού: Εκσυγχρονισμός δικτύων με ορίζοντα το 2026
Στον ΤΟΕΒ Ταυρωπού, ο εκσυγχρονισμός των αρδευτικών δικτύων τοποθετείται χρονικά στο τέλος του 2026, με την ολοκλήρωση των μελετών και την εκτέλεση του 15% των κατασκευαστικών εργασιών στα δίκτυα διανομής να αποτελεί το βασικό ορόσημο. Το έργο αφορά τον πλήρη εκσυγχρονισμό των αρδευτικών υποδομών του ΤΟΕΒ Ταυρωπού στην Περιφέρεια Θεσσαλίας και ειδικότερα στην Π.Ε. Καρδίτσας. Προβλέπεται η ανάπτυξη σύγχρονου, κλειστού αρδευτικού δικτύου που θα καλύπτει έκταση 115.000 στρεμμάτων και θα εξυπηρετεί 37 αρδευτικούς τομείς. Το φυσικό αντικείμενο περιλαμβάνει την κατασκευή κεντρικού προσαγωγού, πρωτεύοντος, δευτερεύοντος και τριτεύοντος δικτύου διανομής, την εγκατάσταση «έξυπνων» αρδευτικών συστημάτων και σύγχρονων ηλεκτρομηχανολογικών υποδομών, με στόχο τον αυτοματισμό της λειτουργίας και τη δραστική μείωση των απωλειών νερού. Παράλληλα, προβλέπεται η αναβάθμιση των υφιστάμενων υδροληψιών. Το κόστος κατασκευής ανέρχεται σε 131,7 εκατ. ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), με τη χρηματοδοτική συμβολή της αναθέτουσας αρχής στα 34,2 εκατ. ευρώ, ενώ οι πληρωμές διαθεσιμότητας σε όρους ΚΠΑ ανέρχονται σε 104,24 εκατ. ευρώ. Η σύμβαση έχει ήδη υπογραφεί, με ανάδοχο την ένωση ΑΚΤΩΡ Παραχωρήσεις (νυν AKTOR) – ΑΒΑΞ.
Στη δίνη της παρατεταμένης λειψυδρίας που απειλεί με σαρωτικές επιπτώσεις τον πρωτογενή τομέα, η υλοποίηση των απαιτούμενων αρδευτικών έργων, κυρίως για περιοχές της ενδοχώρας, είναι μονόδρομος.
Η ολοκλήρωση των υποδομών θα καθορίσει την αναπτυξιακή δυναμική αυτών των περιοχών και εν πολλοίς την οικονομική επιβίωση των τοπικών κοινωνιών. Στοίχημα και πρόκληση είναι η επόμενη ημέρα με απόλυτα διακριτές ανάγκες για ενίσχυση των επενδύσεων σε τέτοιου τύπου project.
Μεταφορά νερού από τον Νέστο στην πεδιάδα της Ξάνθης
Για το έργο μεταφοράς νερού από τον ποταμό Νέστο προς την κοιλάδα της Ξάνθης, προβλέπεται ότι έως το τέταρτο τρίμηνο του 2026 θα έχουν ολοκληρωθεί οι μελέτες και θα έχει υλοποιηθεί το 30% των κατασκευαστικών εργασιών της προσαγωγού διώρυγας, σηματοδοτώντας την ουσιαστική είσοδο του έργου στη φάση κατασκευής. Πρόκειται για το μεγαλύτερο έργο του «ΥΔΩΡ 2.0», το οποίο καλύπτει αρδευόμενη έκταση 56.000 στρεμμάτων στην ανατολική πεδιάδα της Ξάνθης. Το φυσικό αντικείμενο περιλαμβάνει τα κύρια έργα μεταφοράς νερού από το φράγμα Τοξοτών Νέστου, καθώς και τα έργα διανομής εντός της αρδευόμενης περιοχής, με πρόβλεψη για εγκατάσταση έξυπνων αρδευτικών συστημάτων. Το κόστος κατασκευής ανέρχεται σε 154,5 εκατ. ευρώ, με τη χρηματοδοτική συμβολή της αναθέτουσας αρχής στα 51 εκατ. ευρώ και πληρωμές διαθεσιμότητας ΚΠΑ ύψους 164,08 εκατ. ευρώ. Η σύμβαση ΣΔΙΤ έχει υπογραφεί με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ.
Υπέρεια – Ορφανά Καρδίτσας: Σταδιακή υλοποίηση σε τέσσερις αρδευτικές ζώνες
Για το αρδευτικό έργο στις περιοχές Υπέρειας και Ορφανών της Καρδίτσας, ο σχεδιασμός προβλέπει ότι έως το τέλος του 2026 θα έχουν ολοκληρωθεί οι μελέτες και θα ξεκινήσουν οι κατασκευαστικές εργασίες σε τέσσερις αρδευτικές ζώνες, οι οποίες αντιστοιχούν περίπου στο 35% του συνολικού έργου. Εντός του ίδιου έτους, οι εργασίες θα προχωρήσουν σε αρχικό στάδιο, καλύπτοντας περίπου το 15% των έργων που προβλέπονται για τις συγκεκριμένες ζώνες. Το έργο αφορά την άρδευση 67.800 στρεμμάτων και περιλαμβάνει την κατασκευή 11 αυτόνομων αρδευτικών δικτύων, με ενσωμάτωση των υφιστάμενων γεωτρήσεων, δεξαμενές αναρρύθμισης, αντλιοστάσια και δίκτυα διανομής. Το κόστος κατασκευής ανέρχεται σε 79,05 εκατ. ευρώ, με τη χρηματοδοτική συμβολή της αναθέτουσας αρχής στα 24,04 εκατ. ευρώ και πληρωμές διαθεσιμότητας ΚΠΑ ύψους 106,4 εκατ. ευρώ. Η σύμβαση έχει υπογραφεί με ανάδοχο την ένωση METLEN – ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ.
Μηναγιώτικο Μεσσηνίας: Ορόσημο η υπογραφή της σύμβασης
Τέλος, για το Μηναγιώτικο Μεσσηνίας, καθοριστικό ορόσημο αποτελεί η υπογραφή της σύμβασης εντός του δεύτερου τριμήνου του 2026. Ο διαγωνισμός έχει ολοκληρωθεί και προσωρινός ανάδοχος έχει ανακηρυχθεί η ένωση METLEN Energy & Metals – ΑΚΤΟR– Μεσόγειος. Το έργο αφορά την άρδευση 35.000 στρεμμάτων στις Δημοτικές Ενότητες Πύλου – Νέστορος και Μεσσήνης και περιλαμβάνει την κατασκευή φράγματος ύψους 49 μέτρων, συνολικού όγκου 10,9 εκατ. κυβικών μέτρων, έργα προσαγωγής και μεταφοράς νερού, αντλιοστάσια, συνοδά έργα οδοποιίας και εγκατάσταση έξυπνων αρδευτικών συστημάτων. Το κόστος κατασκευής ανέρχεται σε 120,51 εκατ. ευρώ, με τη χρηματοδοτική συμβολή της αναθέτουσας αρχής στα 29,55 εκατ. ευρώ και πληρωμές διαθεσιμότητας ΚΠΑ ύψους 95,53 εκατ. ευρώ.
Τα έργα υλοποιούνται υπό την ευθύνη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με άμεσους ωφελούμενους τους γεωργούς και τους κτηνοτρόφους. Ο συνολικός σχεδιασμός συνδέεται άμεσα με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, δίνοντας έμφαση στην αποδοτικότερη διαχείριση των υδατικών πόρων, στη μείωση των απωλειών και στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της αγροτικής παραγωγής. Σε μια περίοδο όπου η επάρκεια νερού εξελίσσεται σε κρίσιμο αναπτυξιακό και κοινωνικό ζητούμενο, τα αρδευτικά έργα ΣΔΙΤ του «ΥΔΩΡ 2.0» αποτελούν ένα από τα πιο φιλόδοξα στοιχήματα της κυβερνητικής πολιτικής για τον πρωτογενή τομέα.
