Τέσσερα χρόνια από τη ρωσική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και το Κίεβο βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με την οικονομική κατάρρευση. Το πολυπόθητο δάνειο ύψος 90 δισ. ευρώ που έχει εγκρίνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο βρίσκεται στον «αέρα» μετά το «μπλόκο» της Ουγγαρίας και τα περιθώρια για να τονωθεί η οικονομία της δοκιμαζόμενης από τον πόλεμο χώρας στενεύουν απελπιστικά.
Η Ουκρανία αντιμετωπίζει το φάσμα της οικονομικής κατάρρευσης, καθώς ένα κρίσιμο ευρωπαϊκό δάνειο ύψους 90 δισεκατομμυρίων παραμένει μπλοκαρισμένο
Η διατήρηση της οικονομίας σε σταθερή βάση δεν αφορά μόνο το παρόν, αλλά είναι και καθοριστικής σημασίας για το μέλλον με τον κρατικό προϋπολογισμό για το 2026 να περιλαμβάνει δαπάνες ύψους περίπου 112 δισ. δολαρίων, εκ των οποίων το 60% περίπου προορίζεται για τον στρατό.
Το γράμμα από… τη Βουδαπέστη
«Δεν θέλουμε να είμαστε απλά ο φτωχός γείτονας της ΕΕ», εξηγεί (BBC) ο ουκρανός υπουργός Οικονομικών, Σέρχι Μαρτσένκο, βλέποντας την οικονομική πίεση να μεγαλώνει μέρα με τη μέρα και τα ελλείμματα να μεγαλώνουν.
Η Ευρώπη που παραμένει «αιμοδότης» της Ουκρανίας έχει εγκρίνει ένα δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ που θα αποτελέσει ανάσα για τη δοκιμαζόμενη οικονομία της χώρας. Όμως, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 19ης Μαρτίου ολοκληρώθηκε χωρίς συμφωνία για τη χορήγηση του δανείου παρόλο που το πακέτο είχε συμφωνηθεί τον Δεκέμβριο.
Η Ουγγαρία και ο Βίκτορ Όρμπαν έβαλαν «φρένο» συνδέοντας τη στήριξη προς το Κίεβο με την επανέναρξη των παραδόσεων ρωσικού πετρελαίου μέσω του αγωγού «Druzhba».
Η Σλοβακία του Ρόμπερτ Φίτσο συντάχθηκε ανοιχτά με τη Βουδαπέστη προκαλώντας σφοδρές αντιδράσεις στους κόλπους της Ένωσης που εμφανίζεται για ακόμα μια φορά διαιρεμένη.
Η ΕΕ αναζητά εναλλακτικές λύσεις
Η Αυστρία δήλωσε ότι είναι «απαραίτητο» να τηρηθεί η συμφωνία για το δάνειο, η Γαλλία ζήτησε από τη Βουδαπέστη «να τηρήσει τον λόγο της» και το Βέλγιο τόνισε ότι το δάνειο «αποφασίστηκε πολιτικά» τον Δεκέμβριο και «πρέπει η απόφαση να τηρηθεί». Η Σουηδία χαρακτήρισε την άρνηση της Βουδαπέστης «απαράδεκτη», ενώ η Λετονία τόνισε ότι «η Ουκρανία χρειάζεται πραγματικά τα 90 δισ. ευρώ», καθώς το Κίεβο αναμένεται να ξεμείνει από χρήματα τον Απρίλιο.
Η σύγκρουση αυτή φέρνει την ΕΕ σε δύσκολη θέση και θέτει το ερώτημα αν οι ηγέτες θα παρακάμψουν την Ουγγαρία και τη Σλοβακία. «Υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις», δήλωσε η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας χωρίς να ανοίγει τα χαρτιά παρά μόνο να λέει «ας δούμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα».
Το Βέλγιο άφησε επίσης να εννοηθεί ότι υπάρχει εναλλακτικό σχέδιο, αλλά δεν το αποκάλυψε.
Οι ηγέτες της ΕΕ δεν το λένε ανοιχτά, αλλά έχουν πλέον ένα σαφές σχέδιο για να ξεπεράσουν το εμπόδιο που θέτει ο Βίκτορ Ορμπάν στη χορήγηση δανείου προς την Ουκρανία: τις επικείμενες εκλογές (Απρίλιος 2026) στην Ουγγαρία.
Δεδομένου ότι ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είτε δεν επιθυμεί είτε δεν είναι σε θέση να επαναλειτουργήσει τον αγωγό «Druzhba» προς την Ουγγαρία το νωρίτερο μέχρι τα μέσα Μαΐου, η σιωπηρή ελπίδα της ΕΕ είναι ο Όρμπαν να χάσει τις εκλογές όταν οι Ούγγροι προσέλθουν στις κάλπες, αναφέρει η Euractiv.
Ενόχληση Κόστα – Κραυγή αγωνίας από Ζελένσκι
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα επέκρινε τον Ορμπάν, χαρακτηρίζοντας τη στάση του «απαράδεκτη» και αντίθετη προς τις αρχές συνεργασίας της Ένωσης. Ποτέ άλλοτε, σημείωσε, Ευρωπαίος ηγέτης δεν είχε παραβιάσει τόσο ανοιχτά τη «κόκκινη γραμμή» της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών-μελών.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι προειδοποίησε τους ηγέτες της ΕΕ ότι η σημαντικότερη εγγύηση χρηματοοικονομικής ασφάλειας που παρέχει η Ευρώπη στην Ουκρανία «δεν λειτουργεί» εδώ και τρεις μήνες, αναφερόμενος στο παγωμένο πακέτο στήριξης ύψους 90 δισ. ευρώ.
«Ο ισχυρός στρατός μας εξαρτάται από την ισχυρή οικονομία μας, διότι όλους τους πόρους που κινητοποιούμε εσωτερικά, τους διοχετεύουμε… για την υπεράσπιση της πατρίδας μας», είχε δηλώσει πρόσφατα ο Μαρτσένκο φανερώνοντας τις δυσκολίες που καλείται να αντιμετωπίσει.
Αυξήσεις φόρων αλλά δεν είναι αρκετό
Τον Δεκέμβριο του 2024, οι φόροι στην Ουκρανία αυξήθηκαν για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου περιλαμβάνοντας αύξηση του φόρου εισοδήματος αλλά και των φορολογικών συντελεστών για μικρές επιχειρήσεις και χρηματοοικονομικά ιδρύματα.
Εκτιμάται ότι τα φορολογικά έσοδα θα φτάσουν στα 67,5 δισ. δολάρια φέτος, αυξημένα κατά 15% σε σύγκριση με το 2025. Ο προϋπολογισμός για το 2026 περιλαμβάνει δαπάνες σχεδόν 112 δισ. δολάρια, με το 60% να κατευθύνεται στην άμυνα. Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με ανάλυση του BBC, ότι δημιουργείται ένα έλλειμμα 45 δισ. δολαρίων.
Για να γεφυρώσει αυτό το χάσμα η κυβέρνηση προσπαθεί συνεχώς να περάσει νέες αυξήσεις φόρων πριν το τέλος του μήνα.
Η συμβουλή του ΔΝΤ και ο κρίσιμος Απρίλιος
Με τα χρονικά περιθώρια για την οικονομία της Ουκρανίας να στενεύουν υπάρχει συμφωνία για παροχή δανείου 8,1 δισ. δολαρίων από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) υπό όρους. Το Κίεβο εκταμίευσε την πρώτη δόση (ύψους 1,5 δισ. δολαρίων) στις αρχές Μαρτίου.
Πριν από αυτό, ο επικεφαλής της αποστολής του ΔΝΤ για την Ουκρανία, Γκάβιν Γκρέι, δήλωσε ότι, με τις ανάγκες δαπανών να «αναμένεται να παραμείνουν πολύ υψηλές», η χώρα πρέπει να ζει σύμφωνα με τις δυνατότητές της.
Η στήριξη του ΔΝΤ είναι καθοριστικής σημασίας για την αποδέσμευση των κονδυλίων της ΕΕ, η οποία έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία από τη στιγμή που η χρηματοδοτική στήριξη των ΗΠΑ έχει στερέψει.
Η Ουκρανία ενδέχεται να εξαντλήσει τα οικονομικά της αποθέματα μέχρι τα τέλη Απριλίου, σύμφωνα με οικονομικούς αναλυτές.
Ο πόλεμος επιβαρύνει επίσης την οικονομία της Ρωσίας, ωστόσο οι στρατιωτικές δαπάνες της Μόσχας ανέρχονται στο 5,1% του ΑΕΠ της χώρας σε αντίθεση με το 27% του ΑΕΠ της Ουκρανίας που διατίθεται για στρατιωτικούς σκοπούς.
