Όλη η αλήθεια πίσω από τη φρενίτιδα των Temu και Shein – Τι αλλάζει από σήμερα, πόσο θα επηρεαστούν οι Έλληνες καταναλωτές

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, λίγοι πίστευαν ότι πλατφόρμες όπως η Shein και η Temu θα κατάφερναν να αλλάξουν τόσο γρήγορα τον τρόπο με τον οποίο ψωνίζουν εκατομμύρια Ευρωπαίοι καταναλωτές. Σήμερα όμως αποτελούν καθημερινή συνήθεια για εκατομμύρια ανθρώπους, προσφέροντας χιλιάδες προϊόντα σε τιμές που μοιάζουν αδύνατο να βρεθούν οπουδήποτε αλλού.

Η επιτυχία τους όμως έφερε μαζί της και σοβαρά ερωτήματα. Είναι ασφαλή όλα αυτά τα προϊόντα; Γιατί μπορούν να πωλούνται τόσο φθηνά; Γιατί οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις διαμαρτύρονται ότι ανταγωνίζονται με άνισους όρους; Και τελικά τι αλλάζει από σήμερα- 1η Ιουλίου- για όσους συνεχίζουν να ψωνίζουν από τις συγκεκριμένες πλατφόρμες;

Το Creta24 πραγματοποίησε έρευνα και παρουσιάζει όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν οι καταναλωτές. Από τους νέους κανόνες που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι τις συνήθειες των Ελλήνων αγοραστών, τους λόγους που οι πλατφόρμες αυτές βρέθηκαν στο μικροσκόπιο των ευρωπαϊκών αρχών και το πώς ενδέχεται να αλλάξουν οι ηλεκτρονικές αγορές τα επόμενα χρόνια.

Η νέα καταναλωτική συνήθεια των Ελλήνων

Η διείσδυση των κινεζικών και γενικότερα των ασιατικών ηλεκτρονικών marketplaces στην Ελλάδα είναι εντυπωσιακή. Σύμφωνα με πανελλαδική έρευνα της NielsenIQ για λογαριασμό του ΣΕΛΠΕ, το 94% των Ελλήνων πραγματοποίησε τουλάχιστον μία ηλεκτρονική αγορά μέσα το 2025. Από αυτούς, το 85% αγόρασε τουλάχιστον μία φορά από πλατφόρμες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που σημαίνει ότι σχεδόν οκτώ στους δέκα Έλληνες έχουν ήδη χρησιμοποιήσει υπηρεσίες όπως η Temu, η Shein, η AliExpress ή η Trendyol.

Η επιτυχία τους δεν βασίζεται μόνο στις χαμηλές τιμές. Οι πλατφόρμες αυτές προσφέρουν τεράστια ποικιλία προϊόντων, συνεχείς προσφορές, εύκολη διαδικασία αγοράς και πολύ έντονη παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου διαφημίζονται καθημερινά μέσα από influencers και δημιουργούς περιεχομένου. Έτσι, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες, οι αγορές από αυτές τις εφαρμογές έχουν εξελιχθεί σε καθημερινή συνήθεια.

Παράλληλα, οι χρήστες τους αποτελούν και από τους πιο ενεργούς online καταναλωτές συνολικά, αφού πραγματοποιούν περισσότερες ηλεκτρονικές αγορές σε σχέση με τον μέσο Έλληνα.

Τι αγοράζουν περισσότερο

Οι ηλεκτρονικές συσκευές και τα gadgets βρίσκονται στην πρώτη θέση των προτιμήσεων των Ελλήνων καταναλωτών. Ακολουθούν τα είδη σπιτιού και διακόσμησης, ενώ στην τρίτη θέση βρίσκονται τα προϊόντα ένδυσης, υπόδησης και μόδας, κατηγορία στην οποία κυριαρχεί η Shein. Σημαντικό μερίδιο καταλαμβάνουν ακόμη τα καλλυντικά, τα προϊόντα προσωπικής φροντίδας, τα κοσμήματα, τα αξεσουάρ και μικροαντικείμενα καθημερινής χρήσης, τα οποία πωλούνται σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές.

Μάλιστα η μέση ετήσια δαπάνη που πραγματοποιεί κάθε καταναλωτής αποκλειστικά σε πλατφόρμες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης φτάνει τα 244 ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σχεδόν στο μισό των συνολικών ηλεκτρονικών αγορών που πραγματοποιεί μέσα σε έναν χρόνο, γεγονός που σημαίνει πόσο σημαντικό κομμάτι του ηλεκτρονικού εμπορίου έχουν ήδη κατακτήσει οι συγκεκριμένες εταιρείες.

Γιατί όλοι συνεχίζουν να αγοράζουν

Το εντυπωσιακό εύρημα της έρευνας είναι ότι οι περισσότεροι καταναλωτές γνωρίζουν πως πολλά προϊόντα ενδέχεται να μην πληρούν πλήρως τα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας και ασφάλειας. Επτά στους δέκα δηλώνουν ότι το γνωρίζουν, ενώ οι περισσότεροι αναφέρουν πως ανησυχούν για την ποιότητα των προϊόντων, την προστασία των προσωπικών δεδομένων, τις καθυστερήσεις στις παραδόσεις αλλά και το ενδεχόμενο απάτης. Παρ’ όλα αυτά συνεχίζουν να αγοράζουν και ο βασικός λόγος είναι η τιμή.

Γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να παρέμβει

Η εκρηκτική ανάπτυξη της Temu και της Shein δεν άφησε αδιάφορες τις ευρωπαϊκές αρχές. Μόνο μέσα στο 2024 εισήλθαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση περισσότερα από 4,6 δισεκατομμύρια προϊόντα χαμηλής αξίας, ενώ καθημερινά καταφθάνουν περισσότερα από 12 εκατομμύρια μικροδέματα από τρίτες χώρες. Πάνω από το 90% αυτών προέρχεται από την Κίνα και σε μεγάλο βαθμό συνδέεται με τις συγκεκριμένες πλατφόρμες.

Οι Βρυξέλλες εκτιμούν ότι το ισχύον σύστημα δεν σχεδιάστηκε ποτέ για τόσο μαζικό ηλεκτρονικό εμπόριο. Ειναι εμφανές άλλωστε πως οι τελωνειακές υπηρεσίες αδυνατούν να ελέγξουν αποτελεσματικά εκατομμύρια μικρά δέματα, ενώ ταυτόχρονα δημιουργούνται συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού απέναντι στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που λειτουργούν με πολύ αυστηρότερους κανόνες. Ταυτόχρονα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκφράσει σοβαρές ανησυχίες για προϊόντα που δεν πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφάλειας, ενώ τόσο η Temu όσο και η Shein βρίσκονται ήδη στο μικροσκόπιο των ευρωπαϊκών αρχών για πιθανές παραβιάσεις της νομοθεσίας περί προστασίας των καταναλωτών και για τις πρακτικές που εφαρμόζουν στις ηλεκτρονικές πωλήσεις.

Οι έρευνες της Ευρώπης και οι κατηγορίες κατά των δύο κολοσσών

Οι αλλαγές που προωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν συνδέονται μόνο με το τεράστιο κύμα εισαγωγών από την Κίνα. Οι ευρωπαϊκές αρχές εξετάζουν εδώ και μήνες τον τρόπο λειτουργίας των δύο πλατφορμών, καθώς εκτιμούν ότι η ραγδαία ανάπτυξή τους συνοδεύεται από ζητήματα που αφορούν την προστασία των καταναλωτών, την ασφάλεια των προϊόντων αλλά και τη διαφάνεια του ηλεκτρονικού εμπορίου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη κινήσει διαδικασίες ελέγχου στο πλαίσιο του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, ζητώντας εξηγήσεις για τον τρόπο με τον οποίο προτείνονται προϊόντα στους καταναλωτές, για τις πρακτικές που χρησιμοποιούνται ώστε να ενθαρρύνονται οι συνεχείς αγορές, αλλά και για τα μέτρα που λαμβάνονται ώστε να αποτρέπεται η διάθεση παράνομων ή επικίνδυνων προϊόντων. Ένα ακόμη ζήτημα που εξετάζεται είναι η προέλευση των προϊόντων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ζητήσει από τις εταιρείες να αποδείξουν ότι τηρούνται οι κανόνες σχετικά με την καταναγκαστική εργασία στην αλυσίδα παραγωγής, ενώ παράλληλα διερευνώνται οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις που προκαλεί η διακίνηση εκατομμυρίων μικροδεμάτων καθημερινά από την Ασία προς την Ευρώπη.

Τι αλλάζει στις αγορές από την 1η Ιουλίου

Με αφορμή τα παραπάνω,  έρχονται και οι πρώτες ουσιαστικές αλλαγές για τους καταναλωτές. Ετσι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά στην επιβολή ειδικού τέλους διαχείρισης για τα μικροδέματα που εισάγονται από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχουν χαμηλή αξία. Πρόκειται για ένα μεταβατικό μέτρο που θα ισχύσει μέχρι την πλήρη εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού τελωνειακού συστήματος, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία τα επόμενα χρόνια.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι το κόστος ορισμένων αγορών θα αυξηθεί, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μικρές και πολύ οικονομικές παραγγελίες. Οι αλλαγές δεν επηρεάζουν με τον ίδιο τρόπο όλες τις αγορές, ωστόσο είναι βέβαιο ότι η εποχή των εισαγωγών χαμηλής αξίας αρχίζει σταδιακά να αποτελεί παρελθόν.

Τι σημαίνουν οι αλλαγές για τους Έλληνες

Για τον Έλληνα καταναλωτή οι αλλαγές δεν σημαίνουν ότι οι αγορές από τη Shein ή την Temu σταματούν. Ούτε σημαίνει ότι οι δύο πλατφόρμες θα χάσουν από τη μία ημέρα στην άλλη τη δημοτικότητά τους. Εκείνο που αλλάζει είναι πως οι εξαιρετικά χαμηλές τιμές εξακολουθούν να αποτελούν το μεγαλύτερο ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα, όμως οι νέοι κανόνες αναμένεται να περιορίσουν μέρος του πλεονεκτήματος που είχαν μέχρι σήμερα έναντι των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.

Παράλληλα, οι καταναλωτές καλούνται να είναι περισσότερο προσεκτικοί πριν ολοκληρώσουν μια αγορά. Η χαμηλή τιμή δεν θα πρέπει να αποτελεί το μοναδικό κριτήριο επιλογής. Είναι σημαντικό να ελέγχουν τις προδιαγραφές των προϊόντων, τις αξιολογήσεις άλλων χρηστών, την πολιτική επιστροφών και τις τελικές χρεώσεις που ενδέχεται να προστεθούν κατά την ολοκλήρωση της παραγγελίας.

Το τέλος μιας εποχής ή η αρχή μιας νέας;

Η Temu και η Shein κατάφεραν μέσα σε λίγα χρόνια να αλλάξουν ριζικά το ηλεκτρονικό εμπόριο. Δημιούργησαν μια νέα καταναλωτική κουλτούρα, όπου η αγορά ενός προϊόντος αξίας λίγων ευρώ έγινε υπόθεση μερικών δευτερολέπτων μέσα από μια εφαρμογή στο κινητό τηλέφωνο.

Οι αριθμοί δείχνουν ότι το μοντέλο αυτό δύσκολα θα εξαφανιστεί. Η ζήτηση παραμένει ιδιαίτερα υψηλή, ενώ οι δύο πλατφόρμες συνεχίζουν να επεκτείνονται σε ολόκληρο τον κόσμο. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί πλέον να βάλει κανόνες σε μια ανεξέλεγκτη αγορά που αναπτύχθηκε με ταχύτητα πολύ μεγαλύτερη από εκείνη των μηχανισμών ελέγχου.

Το αν οι νέες ρυθμίσεις θα οδηγήσουν σε ακριβότερες αγορές ή απλώς σε ένα πιο ισορροπημένο και ασφαλές περιβάλλον για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις, θα φανεί το επόμενο διάστημα. Το βέβαιο είναι ότι η εποχή των ανεξέλεγκτων ultra cheap αγορών αλλάζει και μαζί της αλλάζει συνολικά ο χάρτης του ηλεκτρονικού εμπορίου στην Ευρώπη.

Πηγές: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΣΕΛΠΕ, NielsenIQ, BEUC, European Parliament, European Union Intellectual Property Office, European Chemicals Agency, European Environment Agency, OECD, UNCTAD, Eurostat, European Consumer Centres Network, Financial Times, Reuters, Politico Europe, The Guardian, ΒΒC,DW, Τα Νεα, Καθημερινή