Οι Δήμοι κρούουν τον κώδωνα για το «παγκόσμιο» Ελαφονήσι που «δεν έχει απεριόριστες αντοχές!»

Μέσω κοινής ανακοίνωσης οι δήμαρχοι Κισσάμου και Καντάνου-Σελίνου αναδεικνύουν τη διεθνή αναγνώριση του Ελαφονησίου και του Μπάλου ως κορυφαίων παραλιών παγκοσμίως, αλλά ταυτόχρονα επισημαίνουν ότι αυτή η επιτυχία δημιουργεί αυξημένη ευθύνη για την προστασία τους.

Παράλληλα, υποστηρίζουν ότι τα τελευταία χρόνια έχουν λάβει δύσκολες αποφάσεις για τον περιορισμό της τουριστικής εκμετάλλευσης, όπως η δραστική μείωση των ομπρελών, η απαγόρευση της κυκλοφορίας οχημάτων στη ζώνη προστασίας, η φύλαξη της περιοχής και η προστασία των αμμοθινών και των κέδρων.

Επίσης, μέσα από την ανακοίνωση, τονίζεται το βασικό μήνυμα που είναι ότι ότι ”η προστασία αυτών των περιοχών δεν μπορεί να αποτελεί ευθύνη μόνο των Δήμων”

Οι κ. Μυλωνάκης και Περράκης στρέφουν επίσης την… προσοχή στον ΟΦΥΠΕΚΑ, ζητώντας την παράδοση της ολοκληρωμένης μελέτης για τη ρύθμιση των δραστηριοτήτων αναψυχής σε Ελαφονήσι, Μπάλο και Φαλάσαρνα, αλλά και την υλοποίηση της Μελέτης Φέρουσας Ικανότητας Επισκεπτών, ώστε να καθοριστούν επιστημονικά τα όρια της επισκεψιμότητας και των εγκαταστάσεων. Παράλληλα, ζητούν από το Υπουργείο Περιβάλλοντος την ολοκλήρωση της διαδικασίας για το Προεδρικό Διάταγμα που θα θεσμοθετήσει οριστικά το πλαίσιο προστασίας.

Το κοινό δελτίο τύπου:

ΕΛΑΦΟΝΗΣΙ: Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΠΑΙΤΕΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ

Η νέα διεθνής διάκριση του Ελαφονησίου αποτελεί μια σημαντική αναγνώριση για την Κρήτη και ολόκληρη την Ελλάδα.

Στα Travellers’ Choice Awards – Best of the Best Beaches 2026 του Tripadvisor, το Ελαφονήσι κατατάσσεται 2ο παγκοσμίως και 1ο στην Ευρώπη, μετά την 1η θέση παγκοσμίως το 2025, ενώ ο Μπάλος βρίσκεται φέτος στην 3η θέση παγκοσμίως.

Οι διακρίσεις αυτές ξεπερνούν τα διοικητικά όρια των Δήμων Καντάνου-Σελίνου και Κισσάμου. Το Ελαφονήσι και ο Μπάλος είναι δύο προορισμοί παγκόσμιας αναγνωρισιμότητας, που συμβάλλουν καθοριστικά στην τουριστική εικόνα της Κρήτης και της Ελλάδας.

Αυτή η επιτυχία, όμως, δημιουργεί και μια πολύ μεγάλη ευθύνη: να προστατεύσουμε αυτό που ολόκληρος ο κόσμος έρχεται να γνωρίσει.

Δύσκολες αποφάσεις με έναν ξεκάθαρο στόχο

Τα τελευταία χρόνια οι Δήμοι Καντάνου-Σελίνου και Κισσάμου επέλεξαν συνειδητά έναν δρόμο δύσκολο και απαιτητικό.

Με προτεραιότητα την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και με βάση την επιστημονική τεκμηρίωση, προχώρησαν σε αποφάσεις που περιόρισαν σημαντικά την εκμετάλλευση της περιοχής. Επέλεξαν να αναλάβουν το πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό κόστος που αυτές συνεπάγονταν, προτάσσοντας τη μακροπρόθεσμη προστασία του Ελαφονησίου.

Από το 2023 ο αριθμός των ομπρελών που διαχειρίζονται οι δύο Δήμοι περιορίστηκε δραστικά, από 1.000 σε μόλις 200.

Η πρόσβαση τροχοφόρων στη Ζώνη Προστασίας της Φύσης απαγορεύθηκε. Τοποθετήθηκε μπάρα ελέγχου στο τέλος της ασφαλτοστρωμένης δημοτικής οδού και εξασφαλίστηκε, αποκλειστικά από ίδιους πόρους, η φύλαξή της 24 ώρες το εικοσιτετράωρο, 365 ημέρες τον χρόνο.

Αντικαταστάθηκαν τα παλαιά πλέγματα με νέες περιφράξεις για την προστασία των αμμοθινών και των κέδρων, τοποθετήθηκε ενημερωτική σήμανση για τα προστατευόμενα είδη και τη διαφύλαξη της χαρακτηριστικής ροζ άμμου, οργανώθηκε η ανακύκλωση και τα συνεργεία του Δήμου φροντίζουν καθημερινά για την καθαριότητα της περιοχής.

Οι δύο Δήμοι έδωσαν παράλληλα σημαντικές θεσμικές και νομικές μάχες. Υπερασπίστηκαν ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας το πλαίσιο προστασίας και την απαγόρευση εισόδου οχημάτων, προάσπισαν τον δασικό χαρακτήρα της έκτασης απέναντι σε αντιρρήσεις ιδιωτικής εταιρείας και, κατά τη διαβούλευση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης, διεκδίκησαν και πέτυχαν τον διπλασιασμό της έκτασης της Ζώνης Προστασίας της Φύσης.

Υπάρχει, όμως, ένα σημείο που πρέπει να γίνει απολύτως κατανοητό.

Η ευθύνη για τη διαχείριση μιας προστατευόμενης περιοχής όπως το Ελαφονήσι δεν ανήκει μόνο στους δύο Δήμους.

Με τον ν. 4685/2020 η Πολιτεία δημιούργησε τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής – ΟΦΥΠΕΚΑ, ως τον κεντρικό φορέα συντονισμού της διακυβέρνησης και διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος και των προστατευόμενων περιοχών της χώρας.

Ο ρόλος του είναι συγκεκριμένος: επιστημονική παρακολούθηση των προστατευόμενων περιοχών, εκπόνηση μελετών, εποπτεία, συμμετοχή στην κατάρτιση και εφαρμογή σχεδίων διαχείρισης και υποστήριξη των αποφάσεων που είναι αναγκαίες για την προστασία τους.

Για το Ελαφονήσι, μάλιστα, ο ίδιος ο ΟΦΥΠΕΚΑ προχώρησε στην ανάθεση ειδικού έργου για την «Εκπόνηση σχεδίων διαχείρισης για τη ρύθμιση των δραστηριοτήτων αναψυχής σε περιοχές της Δυτικής Κρήτης».

Το έργο αφορά συγκεκριμένα το Ελαφονήσι, τα Φαλάσαρνα και τον Μπάλο–Γραμβούσα και έχει ως αντικείμενο ακριβώς αυτό που σήμερα αποτελεί το μεγάλο ζητούμενο: πώς και μέχρι ποιο σημείο μπορούν να αναπτύσσονται δραστηριότητες αναψυχής σε αυτά τα εξαιρετικά ευαίσθητα οικοσυστήματα.

Η μελέτη έχει ολοκληρωθεί.

Κι όμως, οι Δήμοι Καντάνου-Σελίνου και Κισσάμου, παρότι έχουν ζητήσει επισήμως από τις 26 Μαΐου να λάβουν το σύνολο των παραδοτέων της, μέχρι σήμερα δεν έχουν λάβει καμία ανταπόκριση από τον ΟΦΥΠΕΚΑ.

Παράλληλα, παραμένει σε εκκρεμότητα η Μελέτη Φέρουσας Ικανότητας Επισκεπτών, την οποία, ως αρμόδιος φορέας διαχείρισης, ο ΟΦΥΠΕΚΑ οφείλει να υλοποιήσει. Η μελέτη είναι κρίσιμη για τον επιστημονικό προσδιορισμό του μέγιστου επιτρεπόμενου αριθμού επισκεπτών, καθώς και των εγκαταστάσεων που μπορεί να φιλοξενήσει η παραλία του Ελαφονησίου και η απέναντι ακτή της Βουλισμένης.

Οι εκκρεμότητες είναι συγκεκριμένες

Παρά τις πρωτοβουλίες και τα μέτρα που έχουν λάβει οι δύο Δήμοι, κρίσιμα ζητήματα για την προστασία του Ελαφονησίου παραμένουν σε εκκρεμότητα.

Από την πλευρά του ΟΦΥΠΕΚΑ αναμένεται η αποστολή των παραδοτέων της ολοκληρωμένης μελέτης, τα οποία οι Δήμοι έχουν ζητήσει από τις 26 Μαΐου, καθώς και η υλοποίηση της Μελέτης Φέρουσας Ικανότητας Επισκεπτών, ώστε οι αποφάσεις για την επισκεψιμότητα και τις επιτρεπόμενες εγκαταστάσεις να βασίζονται σε σαφή επιστημονικά δεδομένα.

Αντίστοιχα, σε θεσμικό επίπεδο παραμένει η ολοκλήρωση της διαδικασίας από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την έκδοση του προβλεπόμενου Προεδρικού Διατάγματος, ώστε οι ζώνες, οι χρήσεις και οι όροι προστασίας του Ελαφονησίου να αποκτήσουν μόνιμη και δεσμευτική ισχύ.

Το Ελαφονήσι δεν έχει απεριόριστες αντοχές. Η εμπειρία άλλων παγκόσμιων προορισμών έχει δείξει ότι, όταν η εκμετάλλευση ξεπερνά τα όρια που μπορεί να αντέξει ένας τόπος, υποβαθμίζεται σταδιακά το ίδιο το φυσικό περιβάλλον που δημιούργησε την αξία του.

Στο Ελαφονήσι έχουμε ακόμη τη δυνατότητα να το προλάβουμε.

Οι δύο Δήμοι έχουν ήδη αναλάβει το μέρος της ευθύνης που τους αναλογεί, ακόμη και όταν αυτό είχε κόστος. Η ολοκλήρωση της προσπάθειας προϋποθέτει πλέον την ενεργοποίηση όλων των αρμόδιων φορέων και την άσκηση των αρμοδιοτήτων που ο καθένας έχει.

Η παγκόσμια αναγνώριση του Ελαφονησίου είναι μια μεγάλη επιτυχία για την Κρήτη και την Ελλάδα. Η διαφύλαξή του είναι ακόμη μεγαλύτερη ευθύνη.

Τα παραπάνω αφορούν εξίσου τον Μπάλο, τη Γραμβούσα και τα Φαλάσαρνα, περιοχές του Δικτύου Natura 2000 που ανήκουν διοικητικά στον Δήμο Κισσάμου και αντιμετωπίζουν αντίστοιχες πιέσεις. Η ανάγκη είναι κοινή: η διεθνής αναγνώριση αυτών των μοναδικών προορισμών να συνοδεύεται από την προστασία που απαιτεί η φυσική τους αξία.

Γιώργος Μυλωνάκης
Δήμαρχος Κισσάμου

Αντώνιος Κων. Περράκης
Δήμαρχος Καντάνου-Σελίνου