Ο “Ταμτάκος” το 2026

Ο θάνατος του Μιχάλη Μόσιου, του ηθοποιού που έγινε γνωστός την δεκαετία του 1980 κυρίως με τον ρόλο του “Ταμτάκου” σε πληθώρα ελληνικών βιντεοκασετών, αντιμετωπίστηκε μια δόση νοσταλγίας από το ελληνικό κοινό.

Νοσταλγίας προφανώς για τα 80ς, τα οποία όσο απομακρύνονται τόσο περισσότερο (αδίκως) μυθοποιούνται αλλά νοσταλγίας, πιθανόν και για μια εποχή όπου η πολιτική ορθότητα αποτελούσε άγνωστο όρο και ουδείς μας απαγόρευε να κοροϊδεύουμε σκληρά όποια κοινωνική ομάδα θέλαμε.

Ο Μιχάλης Μόσιος υπήρξε ένας καλός ηθοποιός (όποιος τον έχει δει σε άλλους ρόλους θα το έχει διαπιστώσει) που είχε την τύχη και την ατυχία να τυποποιηθεί και να εγκλωβιστεί στον χαρακτήρα του ρομά “Ταμτάκου”.

Η πρόθεση των δημιουργών του “Ταμτάκου” και του ίδιου του Μόσιου ήταν κατά πάσα πιθανότητα μονάχα να βγάλουν γέλιο, τονίζοντας στην απόλυτη υπερβολή όλα τα – κατά κύριο λόγο – αρνητικά στερεοτυπικά χαρακτηριστικά που συνδέουμε με τους Ρομά. Συνέβαινε κατά κόρον και με άλλες ομάδες που στην ελληνική μυθοπλασία αντιμετωπιζόταν μονάχα σαν ανθρωπότυποι αποκλειστικά προορισμένοι να βγάλουν γέλιο – γέλιο εις βάρος τους.

Σε μεγάλο βαθμό, αυτό έχει αλλάξει. Εντάξει, ο Μάρκος Σεφερλής π.χ. μπορεί να εξακολουθεί να κινείται στα ίδια, πληγωτικά μονοπάτια, διασκεδάζοντας το κοινό του με χοντράδες. σε γενικές γραμμές όμως, το 2026 δεν θα μπορούσε να παρουσιαστεί και να σταθεί ένας ρόλος όπως του “Ταμτάκου”, χωρίς να προκαλέσει μεγάλες αντιδράσεις.

Και ευτυχώς. Παρότι πολλοί εξακολουθούν να βρίσκουν την πολιτική ορθότητα καταπιεστική, στην πραγματικότητα προστατεύει ευάλωτες κοινωνικές ομάδες μεταξύ άλλων και από την προσβλητική, μονοδιάστατη και καρικατουρίστικη απεικόνισή τους στην σύγχρονη ποπ κουλτούρα. Τις προστατεύει δηλαδή από ένα ιδιαίτερο είδος δημόσιας διαπόμπευσης και κακοποίησης, η οποία με το άλλοθι της δήθεν αθώας σάτιρας, πλήγωνε επί δεκαετίες χιλιάδες ανθρώπους.

Η κατάσταση λοιπόν, σε σχέση με τα παραπάνω, έχει κάπως βελτιωθεί και οι Ρομά δεν παρουσιάζονται πια ως “Ταμτάκοι”. Αλλά βέβαια το βασικό πρόβλημα παραμένει.

Δίχως ουσιαστικό και ολοκληρωμένο σχεδιασμό ενσωμάτωσης, πολλοί έλληνες Ρομά εξακολουθούν να ζουν σε άθλιους καταυλισμούς, μέσα στην παραβατικότητα, μεγαλώνοντας και όχι μικραίνοντας το χάσμα που τους χωρίζει από την ελληνική κοινωνία. Ο ρατσισμός εις βάρος τους δεν έχει μειωθεί καθόλου, η πραγματικότητα μέσα στην οποία διαβιούν δεν έχει βελτιωθεί, ενώ και οι δικές τους συμπεριφορές και νοοτροπίες, συχνά είναι αντικοινωνικές.

Άρα, καλή και χρήσιμη η εξέλιξη εξαιτίας της πολιτικής ορθότητας που ήδη αναφέραμε, στα συγκεκριμένα, απολύτως κρίσιμα ζητήματα εντούτοις, βρισκόμαστε ακόμα στην εποχή του “Ταμτάκου”! Και ίσως ακόμα πιο πίσω.