Σφοδρές πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις έχει προκαλέσει η πρόταση του ευρωβουλευτή της Νέας Δημοκρατίας Γιώργου Αυτιά, για τη δημιουργία «ευρωπαϊκών χωριών για παιδιά ΑμεΑ».
Η πρόταση έγινε στο πλαίσιο ερώτησης που κατέθεσε προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τη χρηματοδότηση δομών στήριξης για άτομα με αναπηρία και τις οικογένειές τους.
Ο ευρωβουλευτής ζητούσε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για «πρότυπα κοινωνικά κέντρα» και «ευρωπαϊκά χωριά για παιδιά ΑμεΑ», όπου -όπως ανέφερε- οι γονείς θα μπορούν να ζουν μαζί με τα παιδιά τους ως εργαζόμενοι, εθελοντές ή φροντιστές. Σύμφωνα με τον ίδιο, η πρόταση βασίστηκε σε αιτήματα γονέων που ανησυχούν για το τι θα συμβεί στα παιδιά τους όταν οι ίδιοι δεν θα βρίσκονται πλέον στη ζωή.
Η πρόταση που προκάλεσε αντιδράσεις
Στην ερώτησή του προς την Κομισιόν, ο Γιώργος Αυτιάς πρότεινε μεταξύ άλλων:
τη χρηματοδότηση πρότυπων κοινωνικών κέντρων για γονείς και παιδιά ΑμεΑ,
τη δημιουργία κέντρων εκπαίδευσης γονέων,
την πανευρωπαϊκή εφαρμογή του θεσμού του προσωπικού βοηθού,
αλλά και τη δημιουργία «ευρωπαϊκών χωριών για παιδιά ΑμεΑ».
Η τελευταία αναφορά ήταν εκείνη που προκάλεσε τη μεγαλύτερη ένταση, με οργανώσεις αναπήρων, κόμματα της αντιπολίτευσης και συλλογικότητες να καταγγέλλουν ότι η συγκεκριμένη λογική παραπέμπει σε ιδρυματοποίηση και κοινωνικό αποκλεισμό ατόμων με αναπηρία.
Οι αντιδράσεις από το αναπηρικό κίνημα: «Νέες Σπιναλόγκες»
Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ) εξέφρασε «προβληματισμό και αγανάκτηση», υποστηρίζοντας ότι οι προτάσεις του ευρωβουλευτή ανακυκλώνουν «ξεπερασμένα μοντέλα» που έρχονται σε αντίθεση με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες και τη σύγχρονη δικαιωματική προσέγγιση.
Στην ανακοίνωσή της, η Συνομοσπονδία τόνισε ότι η δημιουργία κλειστών δομών όπου τα άτομα με αναπηρία ζουν απομονωμένα από τον κοινωνικό ιστό συνιστά μορφή «σύγχρονης ιδρυματοποίησης και γκετοποίησης», κάνοντας λόγο ακόμη και για «νέες Σπιναλόγκες». Παράλληλα, ζήτησε ενίσχυση των Στεγών Υποστηριζόμενης Διαβίωσης και υπηρεσιών μέσα στην κοινότητα, αντί για απομονωμένες δομές.
Η ανακοίνωση της ΕΣΑμεΑ
«Προβληματισμό και αγανάκτηση προκάλεσε στο αναπηρικό κίνημα η πρόσφατη ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή του Έλληνα Ευρωβουλευτή Γ. Αυτιά σχετικά με τη χρηματοδότηση «πρότυπων κέντρων για παιδιά με αναπηρία και τους γονείς τους». Οι προτάσεις του ευρωβουλευτή καταδεικνύουν άγνοια στις διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας και της ΕΕ και ανακυκλώνουν ξεπερασμένα μοντέλα που η σύγχρονη δικαιωματική προσέγγιση, η Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες αλλά και η ελληνική νομοθεσία (ν. 4074/2012), αγωνίζονται να ξεπεραστούν. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων με Αναπηρία (ΠΟΣΓΚΑμεΑ) εξέδωσε επίσης ανακοίνωση με τίτλο «Καμία επιστροφή με νέο περίβλημα, στις “λογικές” της ιδρυματικής φροντίδας».
Η κεντρική διαφωνία έγκειται στην έννοια του «χωριού ΑμεΑ»: Η δημιουργία κλειστών δομών όπου άτομα με αναπηρία ζουν απομονωμένα από τον υπόλοιπο κοινωνικό ιστό -ακόμα και αν συνοδεύονται από τους γονείς τους- αποτελεί σε τελική ανάλυση μια μορφή σύγχρονης ιδρυματοποίησης και γκετοποίησης. Νέες Σπιναλόγκες προτείνει ο κ. Αυτιάς για τα άτομα με αναπηρία;
Η Ευρώπη και η Ελλάδα δεν έχουν ανάγκη από νέα «ιδρύματα» με διαφορετικό όνομα, αλλά από την πλήρη αποϊδρυματοποίηση. Η μετάβαση από την ιδρυματική φροντίδα στη ζωή στην κοινότητα δεν μπορεί να υπονομεύεται από προτάσεις που επαναφέρουν, με άλλο όνομα, την ίδια λογική του διαχωρισμού.
Η πραγματική απάντηση στο ερώτημα «τι θα απογίνει το παιδί μου όταν φύγω» είναι η διασφάλιση ότι το άτομο με αναπηρία θα μπορεί να ζει με ασφάλεια και αξιοπρέπεια μέσα στην ίδια του την κοινότητα.
Προς αυτή την κατεύθυνση, η χρηματοδότηση πρέπει να στραφεί μαζικά στις Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης (ΣΥΔ) όπως το αναπηρικό κίνημα.
Οι υπάρχουσες κατοικίες αυτού του τύπου είναι ελάχιστες και δεν επαρκούν για να καλύψουν τις τεράστιες ανάγκες. Απαιτείται ο πολλαπλασιασμός τους με τη μορφή διαμερισμάτων εντός του κοινωνικού ιστού, όπου τα άτομα με αναπηρία θα ζουν έχοντας την απαραίτητη υποστήριξη και παραμένοντας ενεργοί πολίτες που συμμετέχουν στην καθημερινότητα της κοινότητας.
Ιδιαίτερη μέριμνα πρέπει να ληφθεί για τη δημιουργία Στεγών για άτομα με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες, οι οποίες θα στελεχώνονται από πολυεπιστημονικές ομάδες, διασφαλίζοντας ότι ακόμα και τα άτομα με τις υψηλότερες ανάγκες υποστήριξης δεν θα οδηγούνται στο περιθώριο.
Παράλληλα, είναι ζωτικής σημασίας να γίνει ένας σαφής διαχωρισμός μεταξύ του Προσωπικού Βοηθού και του φροντιστή. Ο θεσμός του Προσωπικού Βοηθού αποτελεί το εργαλείο για την ανεξαρτητοποίηση του ατόμου με αναπηρία.. Μόνο μέσα από έναν επαγγελματικό διαχωρισμό μπορεί το άτομο με αναπηρία να αναπτύξει τη δική του προσωπικότητα και αυτονομία και να είναι ισότιμο μέλος της οικογένειάς του.
Πρέπει να επισημανθεί ότι καμία υποδομή δεν θα είναι αποτελεσματική αν δεν συνοδεύεται από την εκπαίδευση της ίδιας της κοινωνίας και την υποστήριξη του οικογενειακού περιβάλλοντος. Χρειάζονται υπηρεσίες εντός της κοινότητας ενώ και οι γονείς πρέπει να υποστηρίζονται ώστε να πάψουν να είναι οι μοναδικοί «φύλακες» των παιδιών τους και να γίνουν οι πρώτοι που θα ενθαρρύνουν την ανεξαρτησία τους.
Η Ε.Σ.Α.μεΑ. καλεί τον ευρωβουλευτή κ. Αυτιά να επαναπροσδιορίσει τις προτάσεις του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητώντας κονδύλια για ένα ολιστικό δίκτυο υπηρεσιών στην κοινότητα και όχι για απομονωμένες δομές. Η αξιοπρέπεια και η απόλαυση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία δεν βρίσκεται στην «προστασία» ενός χωριού, αλλά στην ελευθερία να ζουν εντός κοινότητας, με τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες ευκαιρίες.»
Αντίστοιχη ήταν και η αντίδραση της ΠΟΣΓΚΑμεΑ, η οποία προειδοποίησε για «επιστροφή στις λογικές της ιδρυματικής φροντίδας».
Κυμπουρόπουλος: Τα άτομα με αναπηρία δεν χρειάζονται απομονωμένες κοινότητες ή ειδικές «ζώνες διαβίωσης»
Στην πολιτική αντιπαράθεση για την πρόταση Αυτιά παρενέβη και ο Στέλιος Κυμπουρόπουλος, ο οποίος με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πήρε σαφείς αποστάσεις από τη λογική των «χωριών ΑμεΑ» και επανέφερε στο προσκήνιο τη σημασία της συμπερίληψης και της αυτόνομης διαβίωσης.
Ο ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, που αποτελεί μία από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές του αναπηρικού κινήματος στην Ελλάδα, υπογράμμισε ότι τα άτομα με αναπηρία δεν χρειάζονται απομονωμένες κοινότητες ή ειδικές «ζώνες διαβίωσης», αλλά ίση συμμετοχή στην κοινωνία, προσβασιμότητα και ουσιαστική ένταξη στην καθημερινή ζωή.
Η ανάρτηση του Στέλιου Κυμπουρόπουλου:
«Τις τελευταίες ημέρες έχει προκληθεί μεγάλη συζήτηση με αφορμή την ερώτηση του ευρωβουλευτή Γιώργου Αυτιά προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σχετικά με τη χρηματοδότηση ειδικών χωριών για ανάπηρα άτομα, αλλά και γενικότερα γύρω από ζητήματα που αφορούν την καθημερινότητα τους. Θέλω να δώσω τη δική μου διάσταση, όχι για να ακυρώσω την αγωνία κανενός. Ξέρω πολύ καλά ότι πολλές οικογένειες αναζητούν απαντήσεις. Όταν ένας γονιός φοβάται τι θα γίνει το παιδί του αύριο, όταν ένας άνθρωπος που λόγω των εμποδίων χρειάζεται πιο εκτεταμένη και εξατομικευμένη υποστήριξη, όταν η καθημερινότητα γίνεται διαρκής προσπάθεια, είναι απολύτως ανθρώπινο να αναζητούνται πρακτικές διεξόδοι.
Όμως εκεί ακριβώς χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Όπως έχω αναφέρει πολλές φορές, η λέξη αναπηρία είναι ένας γενικός όρος που περιγράφει την κατάσταση που βιώνουν άτομα με διαφορετική λειτουργικότητα, όταν η κοινωνία βάζει εμπόδια απέναντι σε αυτή τη διαφορετικότητα. Η αναπηρία δεν είναι απλώς ένα ατομικό πρόβλημα που πρέπει να «λυθεί». Είναι κυρίως μια πρόκληση επανασχεδιασμού της κοινωνίας, των υπηρεσιών, της εκπαίδευσης, της εργασίας, της υποστήριξης και της συμμετοχής.Και εκεί συχνά ξεκινά μια λάθος συζήτηση. Αν αντιμετωπίζουμε την αναπηρία μόνο ως πρόβλημα, τότε αναζητούμε «ειδικές» λύσεις. Ειδικούς χώρους, ειδικές δομές, ειδικές απαντήσεις.
Όμως η εμπειρία, διεθνώς και στην Ελλάδα, μας δείχνει ότι η ουσιαστική απάντηση δεν μπορεί να είναι η απομάκρυνση από την κοινότητα. Πρέπει να είναι η ενίσχυση της ζωής μέσα στην κοινότητα, με πραγματικές επιλογές και ουσιαστική υποστήριξη.Αυτό σημαίνει προσωπική βοήθεια, προσβάσιμη κατοικία, ενίσχυση των οικογενειών, κατάλληλες υπηρεσίες, εκπαίδευση της κοινωνίας και υπηρεσίες που δεν αφήνουν κανέναν μόνο του.Το θέμα είναι σύνθετο. Και ακριβώς επειδή είναι σύνθετο, δεν χρειάζεται ούτε συνθήματα ούτε εύκολες καταδίκες.
Χρειάζεται διάλογος, γνώση, εμπειρία και κυρίως σεβασμός σε όλες τις φωνές.Αφού αναλάβω και επίσημα τη θέση του Προέδρου της Εθνικής Αρχής Προσβασιμότητας, θα ήθελα να ανοίξουμε έναν ουσιαστικό δημόσιο διάλογο γύρω από αυτά τα ζητήματα. Όχι για να κερδίσει η μία ή η άλλη άποψη, αλλά για να αναζητήσουμε μαζί ποια μπορεί να είναι η πραγματική απάντηση: μια κοινωνία που δεν διαχωρίζει, αλλά υποστηρίζει. Μια κοινωνία που δεν απομονώνει, αλλά συμπεριλαμβάνει. Μια κοινωνία που δίνει σε κάθε ανάπηρο άνθρωπο το δικαίωμα να ζει με αξιοπρέπεια, ασφάλεια και επιλογές».
ΠΑΣΟΚ: «Προσβάλλουν όχι μόνο τα άτομα με αναπηρία, αλλά συνολικά τον ευρωπαϊκό πολιτισμό»
Σκληρή ήταν και η αντίδραση του ΠΑΣΟΚ, με τον γραμματέα της Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής, Γιάννη Βαρδακαστάνη, να κάνει λόγο για προτάσεις που «προσβάλλουν όχι μόνο τα άτομα με αναπηρία αλλά συνολικά τον ευρωπαϊκό πολιτισμό».
Σε ανακοίνωση του κόμματος υπογραμμίζεται ότι η πρόταση για «υποδειγματικά πρότζεκτ χωριών ΑμεΑ» αντιβαίνει στις αρχές της συμπερίληψης, της αποϊδρυματοποίησης και της κοινωνικής ένταξης, που κατοχυρώνονται τόσο στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ όσο και στο ελληνικό Σύνταγμα. Το ΠΑΣΟΚ κατηγόρησε ακόμη τη Νέα Δημοκρατία για «κράτος φιλανθρωπίας», σημειώνοντας ότι τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία δεν μπορούν να αντικαθίστανται από λογικές επιδομάτων και ιδρυματικών δομών.
Αναλυτικά η ανακοίνωση:
«Οι προτάσεις του κ. Γ. Αυτιά, ευρωβουλευτή της Ν.Δ., για δημιουργία και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση “υποδειγματικών πρότζεκτ χωριών ΑμεΑ” προσβάλλουν όχι μόνο τα Άτομα με αναπηρία αλλά συνολικά τον ευρωπαϊκό μας πολιτισμό, που στον πυρήνα του βρίσκονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, η συμπερίληψη, η αποϊδρυματοποίηση, καθώς και “η αυτονομία, η κοινωνική και επαγγελματική ένταξη και συμμετοχή στον κοινοτικό βίο (Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε., άρθρο 26).
Αξίες που αποτελούν την καρδιά του κοινωνικού κράτους και της κοινωνικής δικαιοσύνης, όπως το Σύνταγμα μας ορίζει στο αναθεωρηθέν με πρωτοβουλία του ΠΑΣΟΚ άρθρο 21: “Τα άτομα με αναπηρίες έχουν δικαίωμα να απολαμβάνουν μέτρων που εξασφαλίζουν την αυτονομία, την επαγγελματική ένταξη και τη συμμετοχή τους στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας”.
Αυτή την κατάκτηση την οποία η κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ ενίσχυσε περαιτέρω το 2012 με την νομοθετική πρωτοβουλία της για την κύρωση της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες (ν.4074/2012), ο ευρωβουλευτής της ΝΔ την υπονομεύει προτείνοντας νέες -και επιδοτούμενες μάλιστα από την ΕΕ-, ιδρυματικές συλλογικές μορφές αποκλεισμού.
Αναγνωρίζουμε, ωστόσο, ότι οι προτάσεις του ευρωβουλευτή είναι απόλυτα συμβατές με το κράτος φιλανθρωπίας της ΝΔ, όπου τα δικαιώματα υποκαθίστανται από γλίσχρα επιδόματα και το κράτος αφενός αποσύρεται από τις υποχρεώσεις του για χάρη της αγοράς, αφετέρου παραχωρεί τη θέση του στους “φιλάνθρωπους”.
Είναι προτάσεις, εν τέλει, απόλυτα συνεπείς με την παράταξη της νεοφιλελεύθερης Δεξιάς».
ΣΥΡΙΖΑ: «Βαθιά προσβλητική και επικίνδυνη για τα ανθρώπινα δικαιώματα»
Αντιδράσεις υπήρξαν και από τον ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος χαρακτήρισε την πρόταση «βαθιά προσβλητική και επικίνδυνη για τα ανθρώπινα δικαιώματα», ενώ πολιτικά στελέχη και οργανώσεις μίλησαν για λογικές αποκλεισμού που ανήκουν στο παρελθόν.
Η απάντηση του Γιώργου Αυτιά
Μετά τις αντιδράσεις, ο Γιώργος Αυτιάς επιχείρησε να διευκρινίσει τη θέση του, υποστηρίζοντας ότι στόχος του ήταν να εξασφαλιστούν ευρωπαϊκά κονδύλια για τη στήριξη οικογενειών με παιδιά ΑμεΑ και όχι να προωθηθούν πολιτικές αποκλεισμού.
Σε δηλώσεις του ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «έψαχνα λεφτά» για τη χρηματοδότηση δομών στήριξης, ενώ κατηγόρησε τους επικριτές του για πολιτική εκμετάλλευση της υπόθεσης. Παράλληλα, σημείωσε ότι η υλοποίηση τέτοιων δομών αποτελεί ευθύνη των κρατών και όχι προσωπική του πολιτική πρόταση:
«Αυτό που ζήτησα από τους επιτρόπους Οικονομικών, μεταφέροντας τα αιτήματα των γονέων με παιδιά ΑμεΑ, ήταν η παροχή ευρωπαϊκής στήριξης για τα παιδιά αυτά κυρίως όταν οι γονείς τους φύγουν από τη ζωή. Η πρωτοβουλία μου αφορούσε αποκλειστικά και μόνο την εύρεση κονδυλίων», διευκρίνισε, υποστηρίζοντας πως οι θέσεις του για τη στήριξη των παιδιών και των οικογενειών ΑμεΑ «είναι γνωστές, ξεκάθαρες και δεν επιδέχονται παρερμηνειών και διαστρεβλώσεων».
Πηγή: iefimerida.gr
