Μεθυσμένοι ανήλικοι και τροχαία στην Κρήτη: Οι παιδίατροι «χτυπούν» καμπανάκι κινδύνου

Μια ευκαιρία να συζητηθούν οι τελευταίες επιστημονικές εξελίξεις πάνω στο πεδίο της παιδιατρικής, να μπουν στο μικροσκόπιο τα σοβαρά ζητήματα και περιστατικά που αντιμετωπίζουν οι γιατροί καθημερινά στα νοσοκομεία της Κρήτης αλλά και στα ιδιωτικά ιατρεία, να επικαιροποιηθούν οι γνώσεις των ιατρών του κλάδου αλλά και να τεθούν επί τάπητος τα θέματα στα οποία πάσχει το νησί ως προς τη φροντίδα των παιδιών και εφήβων κυρίως σε ό,τι αφορά την ψυχική τους υγεία, είναι το συνέδριο της Παγκρήτιας Παιδιατρικής Εταιρείας. Ένα σημαντικό επιστημονικό γεγονός το οποίο για 38η φορά έρχεται να συσπειρώσει τους παιδίατρους του νησιού – και όχι μόνο – με σκοπό μέσα από τις εργασίες του να εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα που θα δώσουν και μια κατευθυντήρια γραμμή για τις διεκδικήσεις που πρέπει να γίνουν απέναντι στην Πολιτεία προς όφελος των παιδιών και των οικογενειών τους. Το 38ο συνέδριο της Παγκρήτιας Παιδιατρικής Εταιρείας -που ξεκίνησε χθες και συνεχίζεται σήμερα και αύριο- πραγματοποιείται φέτος στο Ρέθυμνο, στον συνεδριακό χώρο του Theartemis Palace.

Ειδική έμφαση στην ψυχική υγεία – «Φλέγον» ζήτημα για το νησί

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει το νησί είναι η απουσία παιδοψυχιάτρων από τα νοσοκομεία καθώς και δομών για την παιδοψυχιατρική φροντίδα των παιδιών και των εφήβων. Πρόκειται για ένα ζήτημα φλέγον για το νησί διότι μετά και την παραίτηση της μοναδικής παιδοψυχιάτρου από το Κοινοτικό Κέντρο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων Ρεθύμνου το καλοκαίρι του 2025, – μια Δομή που εξυπηρετούσε Ρέθυμνο και Χανιά, – η Κρήτη απέμεινε με έναν και μοναδικό παιδοψυχίατρο στην Κλινική του ΠΑΓΝΗ. Η απογύμνωση αυτή του συστήματος και η ανεπάρκειά του να φροντίσει την πληθώρα περιστατικών, από τα πιο σοβαρά μέχρι τα πιο ήπια, δεν αφήνει την παιδιατρική κοινότητα αδιάφορη, για αυτό και στο συνέδριο φέτος δίδεται ειδική έμφαση πάνω στο ζήτημα αυτό. «Έχουμε πρόβλημα στην πρόληψη και στο κομμάτι της ψυχικής υγείας των παιδιών. Εκεί πραγματικά έχουμε προβλήματα και αυτό είναι ένα μήνυμα προς την Πολιτεία», επισημαίνει η πρόεδρος της Παγκρήτιας Παιδιατρικής Εταιρείας και διευθύντρια της Παιδιατρικής Κλινικής του Νοσοκομείου Ρεθύμνου, Ελισάβετ Γιαννούση.

Η ίδια επισημαίνει την απουσία Δομών και επιστημονικού προσωπικού στο νησί και στο Ρέθυμνο τονίζοντας ότι η ανεπάρκεια του συστήματος διαφαίνεται και από το ότι συχνά αδυνατεί να διαχειριστεί τα περιστατικά των εξαρτημένων παιδιών, των παραβατικών, εκείνων που χρειάζονται μια παραπάνω φροντίδα. Μάλιστα η κ. Γιαννούση τονίζει όχι μόνο την έλλειψη υποδομών και προσωπικού αλλά και την απουσία ενός ολοκληρωμένου δικτύου, από τον σχολικό ψυχολόγο μέχρι και τον παιδοψυχίατρο, που θα φροντίσει τα παιδιά σε συστηματική βάση, παρακολουθώντας τα επιμελώς, λειτουργώντας ως ασπίδα για την ψυχική τους υγεία. «Με την αποχώρηση της παιδοψυχιάτρου από το ΚΟΙ.ΚΕ.Ψ.Υ.Π.Ε. πλέον δεν υπάρχει δημόσια Δομή στο Ρέθυμνο που να μπορεί να κάνει ψυχιατρική εκτίμηση σε παιδιά. Και δεν υπάρχει στην Κρήτη γενικά. Οπότε εκεί πάσχουμε σαφώς και βέβαια αυτό φαίνεται στα παιδιά που κάνουν χρήση ουσιών, άτμισμα, κάπνισμα, έχουν επικίνδυνες συμπεριφορές, εκδηλώνουν συμπεριφορές παραβατικότητας. Αυτά τα παιδιά δυστυχώς τα βλέπουμε, βλέπουμε το πρόβλημα, αλλά δεν έχουμε μέσα να κάνουμε κάτι», σχολιάζει χαρακτηριστικά η επιστήμονας.

Η κ. Γιαννούση μάλιστα με αφορμή το γεγονός ότι το νοσοκομείο Ρεθύμνου συχνά καλείται να λειτουργήσει ως καταφύγιο παιδιών ελλείψει Δομών για τη φιλοξενία και φροντίδα τους, αναφέρει: «Οι Δομές προστασίας των παιδιών που βρίσκονται σε ανάγκη πολλές φορές επαφίονται στην ιδιωτική πρωτοβουλία όπως είναι το Χαμόγελο του Παιδιού. Εκεί έχει μετατοπιστεί η ευθύνη από τον πραγματικά υπεύθυνο που είναι η Πολιτεία. Δεν φτάνει να μπορεί ένα παιδί να απευθυνθεί σε μια γραμμή ή στην Αστυνομία και να πει τι του συμβαίνει, να αναγνωριστεί το πρόβλημα του, να προστατευτεί ή να απομακρυνθεί από ένα περιβάλλον. Το ερώτημα είναι τι κάνεις μετά με το παιδί. Συνεχίζεις να το θυματοποιείς; Γιατί όταν το κλείνεις σε έναν θάλαμο νοσοκομείου για έναν – ενάμιση μήνα χωρίς σχολική επαφή, χωρίς την ελευθερία να παίξει, χωρίς την ελευθερία να βγει στον έξω κόσμο, αισθάνεται εγκλωβισμένο και μάλλον το θυματοποιείς παραπάνω. Άρα στον τομέα της προστασίας και της εξασφάλισης της πλήρους φροντίδας του παιδιού που έχει να κάνει με τη σωματική και με την ψυχική του υγεία και την ευεξία εκεί πάσχουμε. Δεν υπάρχουν Δομές προστασίας των παιδιών. Γίνεται κάθε φορά αγώνας να πάνε σε μια Δομή στα Χανιά, στο Ηράκλειο, σε κάποιες κλειστές δηλαδή Δομές. Ιδανικά θα έπρεπε να υπάρχουν σπίτια με εθελοντές πιστοποιημένους, με καθημερινή ψυχολογική υποστήριξη και εκτίμηση των παιδιών για να μπορούν να συνεχίζουν την καθημερινότητά τους και να νιώθουν ασφάλεια».

Αυξάνονται τα περιστατικά μέθης και τα τροχαία των ανηλίκων

Για την αύξηση των περιστατικών μέθης ανηλίκων αλλά και των περιστατικών που σχετίζονται με τραυματισμούς εφήβων μετά από κάποιο ατύχημα, συνήθως τροχαίο όπου το παιδί έχει πάρει το αυτοκίνητο από τον γονέα χωρίς άδεια διπλώματος, αναφέρθηκε σε δηλώσεις του ο Γιάννης Γωνιωτάκης, επιμελητής Β’ παιδιατρικής στη Μονάδα Παίδων του ΠΑΓΝΗ και γραμματέας της Παγκρήτιας Παιδιατρικής Εταιρείας. «Δυστυχώς στην Κρήτη παρατηρείται ολοένα μεγαλύτερη αύξηση και των τροχαίων ατυχημάτων και των περιστατικών οικιακών ατυχημάτων και ειδικά σε ό,τι αφορά τα περιστατικά μέθης τα οποία είναι αυξημένα. Βλέπουμε ότι πολλά παιδιά οδηγούνται στις παιδιατρικές κλινικές ακόμη και στη Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας μετά από ατυχήματα σοβαρά, τα οποία θα μπορούσαν να έχουν προληφθεί με βασικές οδηγίες πρόληψης που είναι γνωστές σε όλους. Όσο οι έφηβοι τείνουν να αγνοούν τις οδηγίες, να μην φορούν κράνος, να οδηγούν αμάξια τα οποία τα παίρνουν από την οικογένεια ή από φίλους τους χωρίς ζώνες ασφαλείας και να εμπλέκονται συχνά σε ατυχήματα που αφήνουν μακροχρόνια νοσηρότητα και τους επηρεάζουν πιθανά και καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Το ίδιο συμβαίνει και με το αλκοόλ. Βλέπουμε περιστατικά μέθης πάρα πολύ συχνά. Παρά την εγρήγορση των τοπικών φορέων και τις συνεχείς ενημερώσεις που κάνει και η Παγκρήτια Παιδιατρική Εταιρεία, φαίνεται ότι ακόμα δεν έχουμε πετύχει τον στόχο που είναι η μείωση των περιστατικών και των ατυχημάτων και της μέθης. Είναι κυρίως έφηβοι που είναι και η ηλικία αυτή που εμφανίζονται περισσότερο τέτοια περιστατικά. Το κακό είναι ότι δεν βλέπουμε μείωση στη συχνότητα, παρότι έχουμε κάνει ενημερώσεις. Βλέπουμε ότι η τοπική κοινωνία ακόμα δεν έχει αγκαλιάσει την προσπάθεια που κάνουμε. Χρειάζεται συνεχής ενημέρωση και εγρήγορση ώστε να μπορέσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο να μειώσουμε αυτά τα περιστατικά».

Ο γιατρός επισημαίνει ότι για ένα παιδί που θα βιώσει μια τέτοια εμπειρία αλλά και τη νοσηλεία σε μια ΜΕΘ ή στο νοσοκομείο δεν είναι απλή υπόθεση. Ανεξάρτητα από τον βαθμό της σοβαρότητας του περιστατικού, σε κάθε περίπτωση μια τέτοια εμπειρία μπορεί να αφήσει ψυχικά τραύματα στο παιδί, ενώ πολλές φορές οι επιπτώσεις στο σώμα του το ακολουθούν για το υπόλοιπο της ζωής του. «Όλα αυτά τα ατυχήματα επιφέρουν συχνά μακροχρόνιες επιπτώσεις και σε κινητικό και σε ψυχολογικό επίπεδο. Μια νοσηλεία στη ΜΕΘ, είναι μια επίπονη διαδικασία για όλη την οικογένεια και για το παιδί η οποία δυστυχώς δεν αντιμετωπίζεται με τον τρόπο που πρέπει μετά την έξοδο από τη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. Αυτό συμβαίνει διότι δεν υπάρχουν κατάλληλες δημόσιες υποδομές ψυχολογικής υποστήριξης και παρέμβασης για αυτές τις οικογένειες. Μετά το Νοσοκομείο δυστυχώς η κάθε οικογένεια πρέπει να στηρίζεται στις δικές της δυνάμεις ώστε να βοηθήσει το παιδί της να ξεπεράσει όλη αυτή την κακή εμπειρία που βίωσε και εκεί είναι το πρόβλημα. Το κράτος οφείλει να δημιουργήσει δομές υποστήριξης αυτών των παιδιών διότι αν δεν αντιμετωπιστεί το πρόβλημα στην αφετηρία του, τότε ο κίνδυνος να νοσηλευτεί ξανά είναι μεγάλος. Στις ΜΕΘ ευτυχώς δεν καταλήγουν πολλά περιστατικά με εθισμούς, αλλά το πρόβλημα φαίνεται στις γενικές παιδιατρικές κλινικές ότι είναι πάρα πολύ μεγάλο καθώς έχουμε συνεχή περιστατικά μέθης παρά τις απαγορεύσεις πώλησης αλκοόλ σε ανήλικους».

Η σημασία των εμβολιασμών

Μπορεί στην Κρήτη να μην υπάρχει αντιεμβολιαστικό κίνημα και η εικόνα ως προς τον εμβολιασμό των παιδιών να είναι πολύ καλή, ωστόσο με αφορμή το υγειονομικό σήμα κινδύνου που έχει εκπέμψει η Νέα Υόρκη τις τελευταίες μέρες εξαιτίας της έξαρσης της ιλαράς λόγω ανεμβολίαστων παιδιών, η πρόεδρος της Παγκρήτιας Παιδιατρικής Εταιρείας, Ελισάβετ Γιαννούση, τονίζει: «Βλέπουμε με αφορμή την έξαρση στη Νέα Υόρκη το τι σημαίνει να πέφτει το επίπεδο εμβολιασμού σε ένα πληθυσμό. Σημαίνει ότι ξαναβλέπουμε νοσήματα που πολλοί συνάδελφοι νεότεροι από εμένα, η επόμενη γενιά, δεν τα έχει δει ποτέ, δεν θα μπορεί να τα αναγνωρίσει καν κλινικά. Άρα μην μπαίνουμε στην παγίδα «μα γιατί να εμβολιαστούμε με την ιλαρά, δεν υπάρχει». Αν πέσει η ανοσία σε νοσήματα που δεν έχουν εξαφανιστεί παγκοσμίως επίσημα, – δηλαδή κυκλοφορούν σε κλειστές ομάδες- είναι σίγουρο ότι θα δούμε επιδημίες. Και η ιλαρά σκοτώνει και η πολιομυελίτιδα σκοτώνει και αφήνει παράλυτα παιδιά. Άρα ας εκμεταλλευτούμε το κέρδος το επιστημονικό και το κοινωνικό που έχουμε κατακτήσει και μην το χαραμίζουμε, μην το ρίχνουμε στα σκουπίδια για κάποιους λόγους ανεξήγητους κατ’ εμέ. Ευτυχώς δεν έχουμε εμείς μεγάλα προβλήματα όμως αυτό είναι καμπανάκι».

Η ίδια επισημαίνει ότι το Εθνικό Εμβολιαστικό Πρόγραμμα είναι πλούσιο και μάλιστα πολύ πιο επικαιροποιημένο από ό,τι σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Επίσης, τονίζει ότι είναι δωρεάν για όλα τα παιδιά που έχουν ΑΜΚΑ, ενώ όσα δεν έχουν υπάρχουν προβλέψεις ώστε να καλυφθούν και αυτά. «Προσβάσιμα τα εμβόλια είναι σε όλα τα παιδιά που διαθέτουν ΑΜΚΑ. Το Εμβολιαστικό Πρόγραμμα της Ελλάδας είναι πλήρες και μάλιστα πολύ πληρέστερο από Ευρωπαϊκά Εμβολιαστικά Προγράμματα που σημαίνει ότι για τα περισσότερα επικίνδυνα νοσήματα τα παιδιά είναι καλυμμένα αρκεί να έχουν ΑΜΚΑ. Από εκεί και πέρα ακόμα και για παιδιά που δεν διαθέτουν ΑΜΚΑ υπάρχουν κοινωνικές υπηρεσίες, υπάρχουν τα προσωρινά ΑΜΚΑ. Η πρόσβαση λοιπόν στους εμβολιασμούς αν θέλει ο γονιός να εμβολιάσει το παιδί του είναι εύκολη και δωρεάν. Τα εμβόλια που δεν συνταγογραφούνται είναι ελάχιστα γιατί πρόσφατα έχει μπει και το εμβόλιο του μηνιγγιτιδόκοκκου Β για τα βρέφη, για τις ηλικίες μέχρι 2 ετών, οπότε ακόμη και αυτό που μέχρι πρόσφατα πλήρωναν οι γονείς είναι δωρεάν. Και διαρκώς το πρόγραμμά μας εμπλουτίζεται άρα δεν είναι θέμα κόστους. Όλες οι δημόσιες δομές στην Κρήτη είτε Β/θμιας είτε Α/θμιας έχουν ιατρεία δωρεάν που μπορεί το παιδί να κλείσει ραντεβού και να εμβολιαστεί. Τα εμβόλια με τον ΑΜΚΑ χορηγούνται δωρεάν οπότε σε αυτό το κομμάτι είμαστε καλά», τονίζει η κ. Γιαννούση.

Οι τελευταίες επιστημονικές εξελίξεις

Στο συνέδριο θα παρουσιαστούν και οι εξελίξεις στο πεδίο της παιδιατρικής. Η κ. Γιαννούση αναφέρει ότι γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στον διαβήτη ώστε να βελτιστοποιείται η καθημερινότητα των νοσούντων παιδιών ως προς τη μέτρηση του ζαχάρου ή τη χορήγηση της ινσουλίνης. «Εκεί ουσιαστικά έχεις ένα παιδί με μια θεραπεία εφ’ όρου ζωής. Και το παιδί αυτό πρέπει να νιώθει ότι είναι σαν τα άλλα παιδιά. Άρα προσπαθούμε με λιγότερες παρεμβάσεις και με λιγότερο πόνο στα παιδιά να κάνουμε τη ζωή τους καλύτερη», σχολιάζει η ιατρός.

Επίσης, σημαντική αναφορά γίνεται και στη γενετική όπου πλέον χάρη σε αυτόν τον τομέα τα διαγνωστικά εργαλεία των ιατρών γίνονται ισχυρότερα κατά συνέπεια και οι θεραπευτικές τους μέθοδοι. «Η γενετική έχει παίξει πια έναν σπουδαίο ρόλο. Βλέπουμε και κάθε μέρα πόσα νοσήματα πια μπορούμε να διαγνώσουμε. Αυτά που κάποτε δεν ξέραμε αν είναι νευρολογικά ή μεταβολικά. Δεν ξέραμε τι έφταιγε. Και βρίσκουμε μέσω του ελέγχου του γονιδιώματος, απαντήσεις για το τι φταίει. Και βέβαια ο απώτερος σκοπός είναι αφού ξέρουμε πια τι φταίει σιγά – σιγά μπαίνουν και οι κλινικές έρευνες και δοκιμές για στοχευμένη πια κλινική παρέμβαση. Είτε γονιδιακή είτε ενζημική θεραπεία. Άρα έχουμε φτάσει πια βαθιά στη διάγνωση. Η τεχνητή νοημοσύνη, οι τεχνολογίες, ο γενετικός έλεγχος είναι μεγάλα εφόδια για να έχουμε πολύ πληρέστερη διάγνωση και καλύτερη, στοχευμένη θεραπεία για κάθε παιδί ξεχωριστά».

Εμπιστοσύνη των γονέων στον παιδίατρο

Στην ανάγκη να εμπιστεύονται οι γονείς τον παιδίατρο και να μην καταφεύγουν στο διαδίκτυο, στάθηκε στις δηλώσεις της η Αμαλία Ζαμπουλάκη, παιδίατρος, Επιμελήτρια Α στο Νοσοκομείο Χανίων, μέλος του ΔΣ της Παγκρήτιας Παιδιατρικής Εταιρείας. Η ίδια χαρακτήρισε μάλιστα την παραπληροφόρηση στο ίντερνετ ως ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των γονέων. «Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι γονείς είναι ότι υπάρχει πάρα πολύ μεγάλη πληροφορία στο διαδίκτυο η οποία δεν είναι πάντοτε επαρκώς τεκμηριωμένη. Είναι πολύ καλή η σχέση και η χημεία που έχει ένας παιδίατρος με τον γονέα και θα πρέπει σε εκείνον να απευθύνεται για οποιοδήποτε πρόβλημα του παιδιού και όχι να στρέφεται σε ιστοσελίδες αμφιβόλου περιεχομένου και μη επαρκούς τεκμηρίωσης», τόνισε η επιστήμονας.

Τέλος η ίδια υπογράμμισε ότι μεγάλο στοίχημα για την Κρήτη είναι η στελέχωση των νοσοκομείων. «Το στοίχημα στην Κρήτη είναι να έχουμε όλες τις ειδικότητες σε όλες τις πόλεις. Μας αρκεί η Κρήτη να γίνει αυτόνομη σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα, έτσι ώστε να μην έχουμε παραπομπές στα Νοσοκομεία όπως το Παίδων όπου ήδη υπάρχει μεγάλος φόρτος. Είμαστε χαρούμενοι γιατί έχουμε πολλούς εξειδικευμένους, νέους συναδέλφους που όλοι αυτοί βοηθούν προς την κατεύθυνση αυτή. Πάντα το στοίχημα παραμένει μια καλύτερη στελέχωση στα Νοσοκομεία».

Πηγή: Ρεθεμνιώτικα Νέα