Μεταναστευτικό: Στην Ιεράπετρα σήμερα κλιμάκιο του υπουργείου με κοντέινερ και σκηνές

Κλιμάκιο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου φτάνει απόψε στην Ιεράπετρα με ένα μεγάλο κοντέινερ και εξοπλισμό, προκειμένου να αντιμετωπιστεί προσωρινά η δύσκολη κατάσταση που έχει διαμορφωθεί τόσο στην παραλιακή πλατεία της πόλης αλλά και στις εγκαταστάσεις της πρώην ΑΓΡΕΞ, όπου για μία ακόμη φορά μέσα στις τελευταίες ημέρες φιλοξενούνται εκατοντάδες μετανάστες.

Σύμφωνα με όσα είπε ο Γενικός Γραμματέας Μεταναστευτικής Πολιτικής Σπύρος Σταθούλης, ο οποίος μίλησε στο Ράδιο Λασίθι, το κλιμάκιο θα φέρει 11 έως 12 σκηνές, στρώματα και λοιπό εξοπλισμό. Θα φέρει επίσης ένα μεγαλύτερο λυόμενο κατάλυμα, πιο ανθεκτικό από μια απλή σκηνή, το οποίο μετά τη χρήση του θα παραχωρηθεί δωρεάν στον Δήμο για ανάγκες πολιτικής προστασίας και έκτακτες συνθήκες. Αξίζει να σημειωθεί πως πάνω από 500 μετανάστες βρίσκονταν το πρωί στα δύο σημεία, την πρώην ΑΓΡΕΞ και την παραλιακή πλατεία.

Ο κ. Σταθούλης ήταν κατηγορηματικός ότι στην Ιεράπετρα δεν πρόκειται να δημιουργηθεί καμία δομή και ότι δεν σχεδιάζεται τρίτη δομή στην Κρήτη. Οι μόνες προσωρινές δομές θα είναι η Αγυιά Χανίων και οι Αθάνατοι Ηρακλείου, που αναμένεται να λειτουργήσει έως τα τέλη Νοεμβρίου.

Παραδέχθηκε ότι το «άνοιγμα» της διαδρομής προς την Ιεράπετρα έχει θορυβήσει το Υπουργείο ενώ σχετικά με την αποσυμφόρηση της πόλης έκανε λόγο για τις μεταφορές 150 και πιθανόν ακόμα 100 μεταναστών που θα φύγουν σήμερα προς τα Χανιά κι από εκεί στο μισθωμένο πλοίου των 422 θέσεων. Το επόμενο δρομολόγιο, την Παρασκευή, θα αφορά κατά προτεραιότητα όσους έχουν φτάσει στην Ιεράπετρα. Απαντώντας σε όλες τις ερωτήσεις, ο Γενικός Γραμματέας ανέλυσε επίσης τη διαδικασία από την αποβίβαση έως την απόφαση ασύλου και τις επιστροφές, καθώς και τα ποσοστά αναγνώρισης ανά εθνικότητα.

Τι φέρνει το κλιμάκιο

Σύμφωνα με τον κ. Σταθούλη, η αποστολή του εξοπλισμού συμφωνήθηκε με τον Δήμαρχο Μανώλη Φραγκούλη και τον αντιδήμαρχο Πολιτικής Προστασίας. Μαζί με το κοντέινερ έρχεται στην Ιεράπετρα και στέλεχος του Υπουργείου, το οποίο θα παραμείνει με το κλιμάκιο όσο διαρκεί η ανάγκη. Εκτός από τις σκηνές, θα σταλούν στρώματα και άλλα είδη για τη διανυκτέρευση των ανθρώπων.

Το λυόμενο κατάλυμα προέρχεται από καινούργιο απόθεμα του Υπουργείου. Όπως εξήγησε ο Γενικός Γραμματέας, προσφέρει μεγαλύτερη αντοχή από μια απλή σκηνή. Θα χρησιμοποιηθεί για τους μετανάστες όσο χρειαστεί και στη συνέχεια θα παραχωρηθεί στον Δήμο, ώστε να μπορεί να το αξιοποιεί η πολιτική προστασία ή να το στήνει σε έκτακτες συνθήκες, όταν χρειάζεται να φιλοξενηθούν μετανάστες ή για οποιοδήποτε άλλο λόγο.

Ο κ. Σταθούλης αναφέρθηκε με θερμά λόγια στη συνεργασία του με τη δημοτική αρχή και ιδιαίτερα στον αντιδήμαρχο Πολιτικής Προστασίας Γιώργο Κουγιουμουτζάκη, με τον οποίο, όπως είπε, μίλησε και το ίδιο πρωί. Όπως είπε, ο αντιδήμαρχος κάνει «τεράστια δουλειά» υπό μεγάλη πίεση. Ο ίδιος, όπως σημείωσε, υπηρέτησε 17 χρόνια ως αντιδήμαρχος στο Μαρούσι και έχει ιδιαίτερη ευαισθησία στα ζητήματα της αυτοδιοίκησης.

Ο Υπουργός Θάνος Πλεύρης θα επισκεφθεί την Κρήτη μέσα στον Νοέμβριο, με αφορμή την έναρξη λειτουργίας της δομής στο Ηράκλειο, και θα περάσει και από την Ιεράπετρα. Ο Γενικός Γραμματέας είπε ότι ο ίδιος θα επιδιώξει να έρθει νωρίτερα, ακόμη και περισσότερες φορές αν χρειαστεί.

Λεωφορεία για Χανιά και το πλοίο των 422 θέσεων

Για σήμερα, ο κ. Σταθούλης επιβεβαίωσε ότι 150 άνθρωποι θα μεταφερθούν με λεωφορεία από την πρώην ΑΓΡΕΞ στην Αγυιά, σε συντονισμό με τον αντιδήμαρχο. Όπως είπε, ίσως μετακινηθούν μέσα στην ημέρα και άλλοι 100.

Κεντρικό ρόλο στην αποσυμφόρηση της Κρήτης έχει, κατά τον Γενικό Γραμματέα, το πλοίο που έχει μισθωθεί μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης. Η σύμβαση έληγε στις 31 Οκτωβρίου, όμως παρατάθηκε για έναν μήνα και θα παραταθεί ξανά αν χρειαστεί. Το πλοίο μεταφέρει 422 ανθρώπους κάθε φορά. Μπορεί να κάνει δύο ή και τρία δρομολόγια την εβδομάδα και να κατευθυνθεί όπου υπάρχει διαθέσιμος χώρος, χωρίς να εξαρτάται από τα τακτικά δρομολόγια προς τον Πειραιά. Σήμερα στις 11:00 αναχωρεί από τα Χανιά με προορισμό την Κω και τη Λέρο, όπου θα αποβιβαστούν περίπου 200 άτομα σε κάθε νησί. Ο κ. Σταθούλης βρίσκεται από την Τρίτη με τον Υπουργό στην Κω και την Τετάρτη στη Λέρο, για να επιταχυνθεί η λειτουργία των σημείων καταγραφής. Το επόμενο δρομολόγιο, την Παρασκευή, θα μεταφέρει πάλι 422 ανθρώπους, κυρίως προς τη Μυτιλήνη, με προτεραιότητα σε όσους έχουν φτάσει στην Ιεράπετρα.

Όπως εξήγησε, επειδή οι ροές από την Τουρκία και το Αιγαίο είναι αυτή την περίοδο χαμηλές, τα κέντρα καταγραφής σε Κω, Λέρο, Σάμο και Μυτιλήνη δέχονται προσωρινά ανθρώπους από την Κρήτη. Εκεί γίνεται η καταγραφή και στη συνέχεια οι άνθρωποι προωθούνται σε δομές της υπόλοιπης χώρας.

Τέλη Νοεμβρίου ανοιγει η δομή στους Αθανάτους

Ο κ. Σταθούλης υπενθύμισε ότι η κυβερνητική πολιτική για την Κρήτη προβλέπει δύο προσωρινές δομές. Η πρώτη, στην Αγυιά Χανίων, ήδη λειτουργεί με χωρητικότητα έως 800 ατόμων. Η δεύτερη θα λειτουργήσει στους Αθανάτους Ηρακλείου, σε ακίνητο που το Υπουργείο έχει ήδη παραλάβει, μετά την τροπολογία για τη μίσθωσή του που ψηφίστηκε την προηγούμενη εβδομάδα στη Βουλή. Η χωρητικότητά της υπολογίζεται σε 400 έως 500 άτομα, άρα συνολικά οι δύο δομές θα μπορούν να φιλοξενούν περίπου 1.500 ανθρώπους. Όπως εξήγησε, ο σχεδιασμός αυτός βασίστηκε στην ένταση των ροών από τη Λιβύη όπως ήταν μέχρι πρόσφατα.

Στους Αθανάτους ξεκινούν εργασίες, και ο Γενικός Γραμματέας εκτίμησε ότι η δομή θα λειτουργεί κανονικά έως τα τέλη Νοεμβρίου. Αν όμως οι ροές αυξηθούν, η οδηγία είναι να ανοίξει ο χώρος νωρίτερα, ακόμη και με ελάχιστες υποδομές, όπως ηλεκτρολογική εγκατάσταση και βασικό εξοπλισμό. Στόχος είναι να μπορούν να μείνουν εκεί άνθρωποι για ένα ή δύο βράδια μέχρι τη μεταφορά τους στην ενδοχώρα, γιατί, όπως είπε, «δεν είναι εικόνα» ούτε το Ψυγείο του Ηρακλείου ούτε η Ιεράπετρα.

Για την Ιεράπετρα η θέση του ήταν σαφής: η αύξηση των αφίξεων έχει θορυβήσει το Υπουργείο, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα δημιουργηθεί οποιαδήποτε δομή στην πόλη. Ερωτηθείς ευθέως για τρίτη δομή στην Κρήτη, απάντησε με ένα κατηγορηματικό «όχι».

Λιβύη, διακινητές και η πίεση στην ανατολική Κρήτη

Σε ερώτηση για τις διαδρομές των διακινητών, ο κ. Σταθούλης επιβεβαίωσε ότι υπήρξε, όπως είπε, μια διέξοδος από την πλευρά της Λιβύης που διευκόλυνε τις αναχωρήσεις προς την Ιεράπετρα.

Από την προηγούμενη Δευτέρα υπάρχει στενότερη επαφή με τις λιβυκές αρχές και αυξημένη επιτήρηση. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι μετά τις πιο πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις όπως την κύρωση του τουρκολιβυικού μνημονιου, δεν είναι βέβαιο τι μπορεί να προκύψει. Στόχος, όπως είπε, είναι η Κρήτη να μην επωμίζεται βάρος δυσανάλογο προς τις υποδομές της.

Από την ακτή στη διαδικασία ασύλου

Στο ερώτημα γιατί οι μετανάστες που αποβιβάζονται στην Ιεράπετρα δεν μεταφέρονται κατευθείαν στην Αγυιά, αντί να παραμένουν σε πρόχειρους χώρους της πόλης, ο κ. Σταθούλης εξήγησε ότι η διαδικασία ορίζεται από τον νόμο. Μετά την αποβίβαση, οι μετανάστες περνούν από το Λιμενικό, την τοπική Αστυνομία και τον εισαγγελέα της περιοχής, που για την Ιεράπετρα είναι ο εισαγγελέας Λασιθίου. Σχηματίζονται ποινικές δικογραφίες για παράνομη είσοδο, ενώ ο εισαγγελέας εξετάζει ποιοι μπορεί να είναι οι διακινητές, ώστε να τους απαγγελθούν επιπλέον κατηγορίες και να κρατηθούν. Όταν πρόκειται για 100 ή 200 ανθρώπους, η διαδικασία αυτή, όπως είπε, παίρνει χρόνο όσο κι αν επισπεύδεται.

Στη συνέχεια, κινητό ιατρικό κλιμάκιο στην Αγυιά κάνει μια πρώτη ιατρική εκτίμηση και συντάσσει φόρμα που ακολουθεί κάθε άνθρωπο, πριν επιβιβαστεί στο πλοίο. Καταγραφή δεν γίνεται ούτε στην Αγυιά ούτε στο Ηράκλειο. Γίνεται μόνο στα πέντε κέντρα καταγραφής της χώρας: στη Μαλακάσα, στα νησιά, στη Σιντική και στον Έβρο. Ακόμη και όταν λειτουργήσουν και οι δύο δομές της Κρήτης, ο ρόλος τους θα περιορίζεται στην εισαγγελική διαδικασία, στον ιατρικό έλεγχο και στην αναχώρηση, γιατί, όπως εξήγησε, οτιδήποτε περισσότερο θα απαιτούσε χρηματοδότηση που σήμερα δεν υπάρχει.

Οι αιτήσεις ασύλου εξετάζονται στις δομές της ενδοχώρας από περιφερειακές υπηρεσίες ασύλου και επιτροπές, με τη συμμετοχή δικηγόρων. Σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα, περίπου το 70% των Σουδανών λαμβάνει διεθνή προστασία, με άδεια δύο συν ενός ετών, που επανεξετάζεται αν βελτιωθεί η κατάσταση στη χώρα τους. Αντίθετα, περίπου το 95% των πολιτών του Μπανγκλαντές απορρίπτεται, καθώς πρόκειται, όπως είπε, για οικονομικούς μετανάστες. Μετά τη δεύτερη, τελεσίδικη απόρριψη, οδηγούνται σε κέντρα κράτησης της Ελληνικής Αστυνομίας, όπως στην Κω, την Αμυγδαλέζα και τη Σιντική. Εκεί, κατά τον κ. Σταθούλη, ή παραμένουν κρατούμενοι ή υπογράφουν για να επιστρέψουν στη χώρα τους.

Χωρητικότητα, επιστροφές και ευρωπαϊκό πλαίσιο

Για τη συνολική εικόνα, ο Γενικός Γραμματέας ανέφερε ότι στις δομές της χώρας, με συνολική χωρητικότητα 40.000 θέσεων, φιλοξενούνται σήμερα περίπου 21.000 άνθρωποι, δηλαδή περίπου η μισή. Το απέδωσε στην ταχύτερη επεξεργασία των υποθέσεων, ιδίως μετά τις 12 Ιουνίου, οπότε τέθηκε σε εφαρμογή το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση. Σύμφωνα με αυτό, οι αποφάσεις και των δύο βαθμών πρέπει να εκδίδονται μέσα σε 12 εβδομάδες.

Οι εθελοντικές επιστροφές γίνονται μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης. Οι αναγκαστικές γίνονται κυρίως με χρηματοδότηση και πτήσεις της Frontex, και πλέον και με πτήσεις της Ελλάδας. Ο κ. Σταθούλης σημείωσε ότι πρόκειται για σύνθετη και δαπανηρή διαδικασία: μια πτήση προς το Μπανγκλαντές κοστίζει αρκετές χιλιάδες ευρώ, και σύμφωνα με την ευρωπαϊκή οδηγία η επιστροφή 60 μεταναστών απαιτεί συνοδεία 120 αστυνομικών.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο Γενικός Γραμματέας αναφέρθηκε στη συζήτηση για αναστολή ορισμένων διαδικασιών σε συνθήκες εργαλειοποίησης της μετανάστευσης, για περιορισμένο χρονικό διάστημα, πρόταση που είχε καταθέσει ο Πρωθυπουργός. Σημείωσε ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται σήμερα σε τέτοια κατάσταση. Ανέφερε επίσης τις συζητήσεις για επιστροφές σε ασφαλείς τρίτες χώρες όσων απορρίπτονται τελεσίδικα και δεν μπορούν να επιστρέψουν στη χώρα τους. Τεχνικό κλιμάκιο της Ελλάδας, της Γερμανίας, της Αυστρίας, της Ολλανδίας και της Δανίας εργάζεται σε αυτό, και οι πρώτες συμφωνίες αναμένονται από τις αρχές έως την άνοιξη του 2027.