Μεταναστευτικό: Όταν όλοι παίρνουν κάτω από τη βάση

Η επιλογή χώρου για τη δημιουργία δομής προσωρινής φιλοξενίας μεταναστών στο Ηράκλειο παραπέμπει σε μία συνθήκη déjà vu κατά την οποία όλοι οι συμμετέχοντες στη διαδικασία παίρνουν κάτω από τη βάση.

Εδώ και τρία χρόνια, από τη στιγμή που έγινε σαφές ότι η νότια ακτογραμμή της Κρήτης μετατρέπεται σταδιακά σε βασική πύλη εισόδου μεταναστευτικών ροών από τις ακτές της Λιβύης, οι ανάγκες ήταν απολύτως ορατές και διακριτές αναφορικά με τις υποδομές προσωρινής φιλοξενίας.

Η Κρήτη έπρεπε και όφειλε να αναλάβει μέρος της ευθύνης και της διαδικασίας, αλλά αυτοδιοίκηση και πολιτεία εγκλωβίστηκαν σε ατέρμονες συζητήσεις που ήταν εκ των προτέρων… καταδικασμένες να καταλήξουν σε “ναυάγιο”.

Στην εξέλιξη αυτή συνέβαλαν και οι διαδοχικές αλλαγές στην ηγεσία του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου. Κάθε νέος υπουργός επιχειρούσε να ανοίξει εκ νέου τη συζήτηση, να χαράξει διαφορετική πορεία ή να επαναξιολογήσει δεδομένα. Το αποτέλεσμα ήταν να χάνεται πολύτιμος χρόνος και να επιστρέφει διαρκώς η διαδικασία στο σημείο μηδέν. Η τελευταία ουσιαστική ευκαιρία για συνεννόηση χάθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025. Τότε ζητήθηκε από την τοπική αυτοδιοίκηση να καταθέσει μια κοινά αποδεκτή πρόταση χωροθέτησης.

Ο υπουργός πέταξε μεν το μπαλάκι της ευθύνης (προφανώς και του πολιτικού κόστους) σε Περιφερειάρχη και Δημάρχους προκειμένου να προτείνουν μία κοινά απόδεκτή λύση, ωστόσο ουσιαστική συζήτηση δεν έγινε ποτέ.

Θα μπορούσε να είναι η αφετηρία ενός ουσιαστικού διαλόγου. Η συζήτηση όμως, εγκλωβίστηκε σε μια λογική αμοιβαίας μετάθεσης ευθυνών, ενώ κυριάρχησε το γνώριμο επιχείρημα: «Ναι στη δομή, αλλά όχι στον δικό μου δήμο».

Η στάση αυτή μπορεί να εξυπηρετεί βραχυπρόθεσμες πολιτικές ισορροπίες, δεν λύνει όμως κανένα πρόβλημα. Αντιθέτως, το μεταθέτει χρονικά, μέχρι τη στιγμή που οι εξελίξεις καθιστούν αναπόφευκτες τις αποφάσεις. Και αυτή η στιγμή φαίνεται πως έχει ήδη φτάσει. Οι αυξημένες αφίξεις των τελευταίων μηνών δεν αφήνουν πλέον περιθώρια για καθυστερήσεις. Οι ανάγκες διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών είναι πραγματικές και πιεστικές. Η απουσία οργανωμένων υποδομών δεν αποτελεί λύση αλλά σημαντικό μέρος του προβλήματος.