Aρχαιολόγοι εντόπισαν ένα θραύσμα παπύρου με στίχους της «Ιλιάδας» του Ομήρου μέσα στην κοιλιά μιας αρχαίας αιγυπτιακής μούμιας, στη νεκρόπολη της Οξυρρύγχου.
Πρόκειται για σημαντική ανακάλυψη, που αναμένεται να διευρύνει τη γνώση των επιστημόνων για τις ταφικές πρακτικές και τη θρησκευτική ζωή της Αρχαίας Αιγύπτου, καθώς είναι η πρώτη φορά που εντοπίζεται ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο ενσωματωμένο στη διαδικασία μουμιοποίησης.
Κατά τη διάρκεια της ανασκαφής που πραγματοποιήθηκε μεταξύ Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου του 2025, από το Ινστιτούτο Μελετών της Αρχαίας Εγγύς Ανατολής (IPOA) του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης, ανακαλύφθηκε -μεταξύ άλλων- μία μούμια που είχε ταφεί κατά τη ρωμαϊκή εποχή, πριν από περίπου 1.600 χρόνια, στην αρχαία πόλη της Οξυρρύγχου (τη σημερινή Ελ Μπανάσα).
Η μούμια προυσίαζε ένα ασυνήθιστο στοιχείο: έναν πάπυρο τοποθετημένο στην κοιλιακή χώρα ως μέρος της τελετουργίας της ταρίχευσης.
Σε προηγούμενες αρχαιολογικές ανασκαφές, η επιστημονική ομάδα είχε ήδη εντοπίσει σε παρόμοια σημεία παπύρους γραμμένους στα ελληνικά, ωστόσο, το περιεχόμενό τους ήταν κυρίως τελετουργικό. Μέχρι σήμερα, δεν είχε ποτέ βρεθεί σε τέτοιο πλαίσιο λογοτεχνικό κείμενο όπως η «Ιλιάδα».
Ο πάπυρος αναλύθηκε από τη συντηρήτρια Μαγκνταλίνα Μουνάρ, την παπυρολόγο Λέα Μάσια και τον Ιγνάσι-Χαβιέρ Αντιέγο, καθηγητή στο Τμήμα Κλασικών, Ρομανικών και Σημιτικών Γλωσσών και διευθυντή του προγράμματος Oxyrhynchus. Ο καθηγητής Αντιέγο ταυτοποίησε το κείμενο ως απόσπασμα από βιβλίο ΙΙ της Ιλιάδας, γνωστό ως Κατάλογος των πλοίων, όπου απαριθμούνται εκτενώς οι ελληνικές δυνάμεις μπροστά από την Τροία – ένα από τα πιο εμβληματικά κείμενα της δυτικής λογοτεχνίας.
«Δεν είναι η πρώτη φορά που εντοπίζουμε ελληνικούς παπύρους, τυλιγμένους, σφραγισμένους και ενσωματωμένους στη διαδικασία της μουμιοποίησης, αλλά μέχρι τώρα το περιεχόμενό τους ήταν κυρίως τελετουργικό. Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι από τα τέλη του 19ου αιώνα έχει ανακαλυφθεί ένας τεράστιος αριθμός παπύρων στην Οξυρρύγχο, μεταξύ των οποίων και ελληνικά λογοτεχνικά κείμενα μεγάλης σημασίας, αλλά η πραγματική καινοτομία έγκειται στην εύρεση ενός λογοτεχνικού πάπυρου σε ταφικό πλαίσιο», σημειώνει ο Αντιέγο.
Η νεκρόπολη της Οξυρρύγχου, γνωστή κατά τη φαραωνική εποχή ως Περ-Μεντζέντ, ήταν μία από τις σημαντικότερες πόλεις της ελληνορωμαϊκής Αιγύπτου. Τα ερείπιά της βρίσκονται στη σημερινή πόλη Αλ Μπανάσα, περίπου 190 χλμ. νοτίως του Καΐρου, δίπλα στον παραπόταμο Μπαχρ Γιουσέφ του Νείλου.
