Η βία που χρειάζεται θεατές

Όσο κι αν μας αρέσει να κουνάμε το δάχτυλο σαν μπαρμπάδες και να ισχυριζόμαστε ότι στα δικά μας χρόνια όλα ήταν καλύτερα, η αλήθεια είναι ότι η νεανική βία δεν αποτελεί σημερινό φαινόμενο.

Η εικόνα ενός ανήλικου να ξυλοκοπεί έναν συνομήλικό του συνιστά στην πραγματικότητα τίποτα καινούργιο. Οι έφηβοι πάντα τις…έπαιζαν, είτε μέσα στις σχολικές αυλές είτε έξω από αυτές. Συνήθως με εντελώς ασήμαντες αφορμές, συχνά και με ραντεβού ανάμεσα σε “αντίπαλα” σχολεία ή σε “αντίπαλες” παρέες ή ακόμα και σε σχολεία από “αντίπαλες” πόλεις. Συνέβαινε, συμβαίνει και θα συμβαίνει.

Κι ωστόσο στην σημερινή μορφή της βίας ανάμεσα σε ανηλίκους υπάρχουν πράγματι ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που δεν πρέπει να αγνοήσουμε.

Το πρόσφατο περιστατικό στο Ηράκλειο όπου μια 15χρονη ξυλοκοπήθηκε από δυο συνομήλικές της είναι ενδεικτικό: έγινε γνωστό και οδήγησε σε συλλήψεις και επειδή βιντεοσκοπήθηκε.

Να η μεγάλη αλλαγή: Πλέον, η βία δεν σταματά τη στιγμή που πέφτει η τελευταία γροθιά αλλά συνεχίζεται μέσα από την κάμερα ενός κινητού τηλεφώνου, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τις χιλιάδες προβολές που μετατρέπουν ένα περιστατικό σε δημόσιο θέαμα.

Η δε βιντεοσκόπηση των επεισοδίων γίνεται μέρος της ίδιας της πράξης. Οι θύτες γνωρίζουν ότι καταγράφονται, το θέλουν, επιδιώκουν τη δημοσιότητα που θα ακολουθήσει. Το βίντεο λειτουργεί σαν «τρόπαιο», μια επίδειξη δύναμης και επιβολής απέναντι στους συνομηλίκους τους!

Ακόμη πιο τρομακτικό είναι το γεγονός ότι σε πολλές περιπτώσεις, γύρω από τον καυγά βρίσκονται δεκάδες παιδιά που αντί  οποιασδήποτε παρέμβασης,  επιλέγουν να τραβήξουν βίντεο ή να παρακολουθήσουν αμέτοχα.

Τα παραπάνω έχουν ως αποτέλεσμα το θύμα, πέρα από την σωματική, να βιώνει και την ψυχολογική κακοποίηση. Ο “εξευτελισμός” αποκτά διάρκεια και έκταση που παλαιότερα δεν υπήρχαν. Μα και για τους θύτες , η συγκεκριμένη προσέγγιση φανερώνει μια βαθιά έλλειψη ενσυναίσθησης και σοβαρή συναισθηματική αποστασιοποίηση.

Για να το θέσουμε πιο απλά, μερικοί έφηβοι που πλακώνονται δεν είναι τίποτα νέο ή ανησυχητικό.

Η ψηφιακή διάσταση της  βίας όμως, η οποία πολλαπλασιάζει τις συνέπειες και μετατρέπει τον ανθρώπινο πόνο σε περιεχόμενο προς κατανάλωση, αυτό είναι πράγματι και νέο και εξόχως ανησυχητικό.