Η «γοργόνα» που προκαλούσε τρόμο και έγινε παγκόσμια ατραξιόν – Από τι ήταν πραγματικά φτιαγμένη;

Ένα αλλόκοτο πλάσμα, που έμοιαζε να είναι μισό θηλαστικό και μισό ψάρι, κατάφερε κάποτε να πείσει κοινό σε ολόκληρο τον κόσμο ότι οι γοργόνες ενδέχεται να υπάρχουν πραγματικά. Η περίφημη «Γοργόνα των Φίτζι» (Feejee Mermaid) παρουσιαζόταν τον 19ο αιώνα σε μουσεία και περιοδεύουσες εκθέσεις ως απόδειξη της ύπαρξης ενός μυστηριώδους πλάσματος που ζούσε στα βάθη των ωκεανών.

Μάλιστα, ορισμένοι την είχαν χαρακτηρίσει πιθανό «χαμένο κρίκο» ανάμεσα στους ανθρώπους και τα υδρόβια ζώα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιστήμονες προσπαθούσαν να κατανοήσουν τις νέες θεωρίες γύρω από την εξέλιξη των ειδών.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον Τζακ Ντέιλι, λέκτορα συγγραφής και ρητορικής στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στο Μπόλντερ, το συγκεκριμένο πλάσμα δεν αποτελούσε ποτέ κάποια πραγματική βιολογική ανωμαλία. Αντίθετα, επρόκειτο για μια προσεκτικά κατασκευασμένη απάτη, η οποία δημιουργήθηκε με τη συρραφή του κορμού ενός νεαρού πιθήκου με την ουρά ενός ψαριού.

«Η Γοργόνα των Φίτζι, καθώς συνδύαζε ανθρώπινα και ζωικά χαρακτηριστικά, τη λαογραφία και την επιστήμη, το θέαμα και τον εμπειρισμό, αποδεικνύει πώς μια τερατώδης απάτη προκάλεσε έντονες πνευματικές αντιπαραθέσεις στην Αμερική του 19ου αιώνα», έγραψε ο Ντέιλι σε άρθρο του στο The Conversation.

Πώς η «Γοργόνα των Φίτζι» έφτασε στην Αμερική

Η Γοργόνα των Φίτζι μεταφέρθηκε για πρώτη φορά στην Αμερική κατά τη δεκαετία του 1800 από τον σόουμαν και επιχειρηματία θεαμάτων Π. Τ. Μπάρνουμ. Παρουσιάστηκε στο Αμερικανικό Μουσείο ως «Το Μεγαλύτερο Αξιοπερίεργο στον Κόσμο» και οι διοργανωτές υποστήριζαν ότι είχε «καταγωγή από τα Νησιά Φίτζι».

Το αποκρουστικό έκθεμα είχε σχεδιαστεί σκόπιμα ώστε να προκαλεί ανατριχίλα, καθώς δεν είχε καμία σχέση με τις όμορφες γοργόνες που περιγράφονται στις παραδόσεις και τη λαογραφία.

Ο ίδιος ο Μπάρνουμ το είχε περιγράψει κάποτε ως «ένα άσχημο, αποξηραμένο, μαυριδερό και μικροσκοπικό δείγμα, μήκους περίπου τριών ποδιών. Το στόμα του ήταν ανοιχτό, η ουρά του γυρισμένη προς τα πάνω και τα χέρια του υψωμένα, δίνοντάς του την εικόνα ενός πλάσματος που είχε πεθάνει μέσα σε φοβερή αγωνία».

Εκείνη την εποχή, ωστόσο, πολλοί επισκέπτες ήταν πρόθυμοι να πιστέψουν ακόμη και τους πιο απίθανους ισχυρισμούς σχετικά με τη φυσική ιστορία και την εξέλιξη των ειδών. Έτσι, παρά την αποκρουστική εμφάνισή της, η ψεύτικη γοργόνα εξελίχθηκε σε παγκόσμια ατραξιόν, προσελκύοντας τεράστια πλήθη που ήθελαν να δουν από κοντά το υποτιθέμενο θαύμα.

Οι διοργανωτές των θεαμάτων την προωθούσαν ως αυθεντική ανακάλυψη από μακρινούς ωκεανούς, αξιοποιώντας τη γοητεία που ασκούσαν στο κοινό τα εξωτικά πλάσματα και οι ανεξερεύνητες περιοχές του πλανήτη.

Η επιστημονική αλήθεια πίσω από το μυστηριώδες πλάσμα

Παρότι ορισμένοι παρατηρητές θεωρούσαν ότι η Γοργόνα των Φίτζι θα μπορούσε να αποτελεί έναν πιθανό κρίκο στην εξελικτική αλυσίδα, οι σύγχρονοι επιστήμονες απορρίπτουν κάθε τέτοια ερμηνεία.

Οι λεπτομερείς εξετάσεις έδειξαν ότι επρόκειτο για μια τεχνητή κατασκευή, η οποία είχε συναρμολογηθεί από υπολείμματα διαφορετικών ζώων.

«Οι Γοργόνες των Φίτζι, όπως παρουσιάζονταν στην Αμερική, αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας κατασκευασμένης απάτης για περιοδεύοντα θεάματα, η οποία κέντριζε το ενδιαφέρον του βικτωριανού κοινού εξαιτίας των συζητήσεων γύρω από την εξέλιξη και την επιστήμη», κατέληξε ο Τζακ Ντέιλι.

Μάλιστα, ένα απόσπασμα από την αυτοβιογραφία του Μπάρνουμ αποκαλύπτει ότι ο ίδιος είχε ζητήσει τη γνώμη ενός φυσιοδίφη σχετικά με το κατά πόσο το παράξενο ζώο ήταν γνήσιο.

«Μου απάντησε ότι δεν μπορούσε να φανταστεί πώς είχε κατασκευαστεί, καθώς δεν είχε γνωρίσει ποτέ πίθηκο με τόσο παράξενα δόντια, χέρια, παλάμες κ.λπ., ούτε γνώριζε κάποιο ψάρι με τόσο ασυνήθιστα πτερύγια», έγραψε ο Μπάρνουμ.

Παρά την άποψη του φυσιοδίφη, ο Μπάρνουμ εξήγησε ότι αποφάσισε να «πιστέψει στη γοργόνα» και στη συνέχεια κατάφερε να εξαπατήσει την υπόλοιπη Αμερική.

Αξίζει να σημειωθεί ότι σαρώσεις που είχαν πραγματοποιηθεί στο παρελθόν σε ένα διαφορετικό δείγμα της Γοργόνας των Φίτζι αποκάλυψαν ότι αποτελούνταν από μέρη ψαριού, πιθήκου και ερπετού.

Πηγή: newsbeast.gr