Η Ευρώπη «θωρακίζεται» απέναντι στον υβριδικό πόλεμο της Ρωσίας

Με τις ρωσικές πράξεις σαμποτάζ και τις υβριδικές επιθέσεις στην Ευρώπη να πολλαπλασιάζονται, οι «27» αναζητούν πλέον κοινό τρόπο απάντησης σε επιθετικές ενέργειες, που δεν συνιστούν ακόμη ένοπλη επίθεση – και συνεπώς δεν φθάνουν στο κατώφλι της συλλογικής άμυνας του NATO. «Βλέπουμε στις πληροφορίες μας ότι η Ρωσία σχεδιάζει περισσότερες πράξεις σαμποτάζ», προειδοποίησε σήμερα η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας, προσερχόμενη στη σύνοδο των υπουργών Αμυνας στις Βρυξέλλες.

Το ζήτημα βρίσκεται «ψηλά» στην ατζέντα του Συμβουλίου, μαζί με ένα δεύτερο, ολοένα πιο επείγον ζήτημα: την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ναυτικής επιχείρησης ASPIDES στην Ερυθρά Θάλασσα, η οποία καλείται να ανταποκριθεί σε αυξανόμενα αιτήματα για συνοδεία εμπορικών πλοίων χωρίς να διαθέτει σήμερα ούτε τον αριθμό των πολεμικών πλοίων που είχε αρχικά κριθεί αναγκαίος. Η κατάσταση στα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ, στο νότιο άκρο της Ερυθράς Θάλασσας έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για την Ευρώπη, καθώς οι κίνδυνοι για τη ναυσιπλοΐα επιβαρύνουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες και οικονομίες που ήδη δοκιμάζονται από τις υψηλές τιμές των καυσίμων.

«Ευρωπαϊκό Αρθρο 4»

Στο επίκεντρο των σημερινών συζητήσεων των υπουργών Αμυνας της Ε.Ε στις Βρυξέλλες βρίσκεται το υπό διαμόρφωση «Πρωτόκολλο Εκτακτης Ανάγκης για την Ασφάλεια» (Emergency Security Protocol).

Πρόκειται για την προσπάθεια δημιουργίας μηχανισμού μέσω του οποίου κράτη-μέλη, Κομισιόν και ευρωπαϊκή υπηρεσία εξωτερικής δράσης – επικεφαλής της οποίας είναι η Κάγια Κάλλας – θα μπορούν να συντονίζουν την αντίδρασή τους, όταν μία χώρα δέχεται σοβαρή υβριδική επίθεση – από σαμποτάζ και κυβερνοεπιθέσεις έως επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές και ξένη παρέμβαση – η οποία όμως παραμένει κάτω από το επίπεδο της ένοπλης επίθεσης.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν περιέγραψε -στην πρόσφατη ομιλία της για την Κατάσταση της Ενωσης – την ιδέα ως ένα είδος «ευρωπαϊκού Αρθρου 4», που θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τον αντίστοιχο μηχανισμό του NATO.

Το Αρθρο 4 της Συμμαχίας επιτρέπει σε ένα κράτος-μέλος να ζητήσει διαβουλεύσεις όταν θεωρεί ότι απειλούνται η εδαφική του ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλειά του – χωρίς να προϋποθέτει ένοπλη επίθεση όπως το Αρθρο 5.

Η πρόταση της Ε.Ε. δεν προβλέπει, τουλάχιστον σε αυτό το στάδιο, μια αυτόματη στρατιωτική απάντηση. Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί κοινό πλαίσιο, ώστε οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να μπορούν να αποφασίζουν γρηγορότερα ποια εργαλεία δηλαδή, θα χρησιμοποιούν και πώς θα επιβάλλουν κόστος στον δράστη, αντί να αντιμετωπίζουν κάθε περιστατικό ξεχωριστά. Η Ε.Ε. διαθέτει ήδη εργαλεία, που εκτείνονται από κυρώσεις και κυβερνοάμυνα έως προστασία κρίσιμων υποδομών και αντιμετώπιση της ξένης χειραγώγησης της πληροφορίας.

«Θα συζητήσουμε τις υβριδικές επιθέσεις στην ΕΕ και την ευρύτερη στρατηγική απέναντί τους», είπε η Κάλας, εξηγώντας ότι το νέο πρωτόκολλο θα αφορά «οτιδήποτε βρίσκεται κάτω από το κατώφλι της ένοπλης επίθεσης» και θα εξετάζει πώς μπορούν να λειτουργούν από κοινού Κομισιόν, κράτη-μέλη και EEAS και ποια εργαλεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε διαφορετικά επίπεδα.

Η ανησυχία στις Βρυξέλλες δεν περιορίζεται στις επιθέσεις, που έχουν ήδη καταγραφεί. Η Κάλας αναφέρθηκε στο ό,τι οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες βλέπουν πλέον στις διαθέσιμες πληροφορίες ότι η Ρωσία σχεδιάζει νέες πράξεις σαμποτάζ και ενέργειες με στόχο «να διχάσουν τις κοινωνίες μας» και να τις εκφοβίσουν ώστε να περιορίσουν τη στήριξή τους προς την Ουκρανία. Το κρίσιμο, όπως είπε, είναι η Ευρώπη να μπορεί, όταν διαθέτει τις σχετικές πληροφορίες, να αντιδρά ακόμη και «πριν πραγματοποιηθεί μια επίθεση».

Ωστόσο, η συζήτηση για το νέο πρωτόκολλο αναμένεται ιδιαίτερα δύσκολη.

Το NATO παραμένει για τα κράτη-μέλη ο βασικός «πυλώνας» της συλλογικής άμυνας και το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς η Ε.Ε. θα προσθέσει ένα επιπλέον επίπεδο αντίδρασης χωρίς να δημιουργήσει ανταγωνιστικούς ή επικαλυπτόμενους μηχανισμούς. Η λογική των Βρυξελλών είναι ότι η Ενωση διαθέτει εργαλεία – οικονομικά, νομοθετικά, διπλωματικά, κυβερνοασφάλειας και προστασίας υποδομών – που δεν βρίσκονται κατ’ ανάγκην στη διάθεση του NATO.

«Η ASPIDES χρειάζεται πλοία»

Την ίδια στιγμή, η Ερυθρά Θάλασσα αποτελεί το δεύτερο άμεσο «τεστ» της δυνατότητας της Ευρώπης να μετατρέψει τις πολιτικές αποφάσεις σε επιχειρησιακή ισχύ.

«Η ανάγκη είναι μεγαλύτερη από ποτέ», τόνισε η Κάλας, επισημαίνοντας ότι υπάρχουν πολλά αιτήματα για συνοδεία εμπορικών πλοίων αλλά απαιτούνται περισσότερα ναυτικά μέσα για να μπορούν να πραγματοποιηθούν. Οταν δημιουργήθηκε η επιχείρηση ASPIDES, υπενθύμισε, είχε υπολογιστεί ότι «χρειαζόταν τουλάχιστον δέκα πολεμικά πλοία». «Αυτή τη στιγμή δεν έχει αυτά τα δέκα πλοία», σημείωσε.

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, πάντως, παραδέχθηκε ότι μέχρι στιγμής δεν έχει συγκεκριμένες νέες δεσμεύσεις από κράτη-μέλη. «Πιέζω», είπε, αφήνοντας πάντως ανοιχτό το ενδεχόμενο να ανακοινωθούν νέες συνεισφορές ακόμη και σήμερα. Η Κάλας έχει ήδη ζητήσει από τους «27» περισσότερα ναυτικά και εναέρια μέσα, προειδοποιώντας ότι η επιδείνωση της κατάστασης απειλεί ευρωπαϊκά συμφέροντα και τις παγκόσμιες εμπορικές ροές.

Ελλάδα και Ιταλία σηκώνουν προς το παρόν το μεγαλύτερο επιχειρησιακό βάρος της ASPIDES, με Γαλλία και Βέλγιο να συνεισφέρουν επίσης ναυτικά μέσα.

Στο τραπέζι, πάντως, βρίσκεται η δυνατότητα να αξιοποιηθούν προσωρινά πλοία, που έχουν προσφερθεί σε άλλη, υπό διαμόρφωση «συμμαχία των προθύμων» στην περιοχή. Καθώς αυτή δεν είναι ακόμη επιχειρησιακή, η Κάλας αναρωτήθηκε εάν ορισμένα από τα πλοία μπορούν στο μεταξύ να ενταχθούν στην ASPIDES, η οποία είναι ήδη πλήρως επιχειρησιακή και χρειάζεται άμεσα μέσα ικανά να συνοδεύουν εμπορικά πλοία στα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

«Πίεση» για αεράμυνα στην Ουκρανία

Το τρίτο ζήτημα είναι η Ουκρανία, με την Κάλας να απευθύνει εκ νέου νέα έκκληση προς τα κράτη-μέλη να παραδώσουν άμεσα διαθέσιμα συστήματα αεράμυνας – κυρίως πυραύλους για Patriot- από τα αποθέματά τους.

Μετά τις τελευταίες επιθέσεις εναντίον αμάχων, «η Ουκρανία χρειάζεται επειγόντως αεράμυνα», είπε.

Η πρόταση είναι τα κράτη -όπως η Ελλάδα ή η Ισπανία- που διαθέτουν πυραύλους να τους παραδώσουν τώρα στο Κίεβο και να αναπληρώσουν τα αποθέματά τους αργότερα με τους νέους Patriot, που θα βγουν από τις γραμμές παραγωγής.

Η Κάλλας επιβεβαίωσε, παράλληλα, ότι ο «Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για την Ειρήνη» (European Peace Facility) έχει πλέον «ξεμπλοκάρει» με 1 δισ. ευρώ να προορίζεται για κοινές προμήθειες, ενώ αρκετά κράτη, που πρόκειται να αποζημιωθούν για προηγούμενη στρατιωτική βοήθεια έχουν ήδη δηλώσει ότι θα διοχετεύσουν εκ νέου αυτά τα χρήματα στην Ουκρανία.

«Αγκάθι», ωστόσο, παραμένει το χρηματοδοτικό «κενό» του Κιέβου για τον επόμενο χρόνο.

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει προσδιορίσει σε 23,5 δισ. ευρώ τις πρόσθετες ανάγκες για τη συνέχιση της πολεμικής προσπάθειας, ενώ περίπου 6 δισ. ευρώ εκτιμάται ότι μπορούν να εξοικονομηθούν μέσω περικοπών. Αυτό αφήνει ένα «κενό» περίπου 17,5 δισ. ευρώ, το οποίο το Κίεβο αναμένει να καλυφθεί από τους διεθνείς εταίρους του, μεταφέροντας πλέον τη συζήτηση στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για το πώς – και υπό ποιες προϋποθέσεις – θα συνεχιστεί η χρηματοδοτική στήριξη της Ουκρανίας.

Πηγή: kathimerini.gr