Ο Κάφκα, στο αμφίσημο διήγημα του «Προμηθέας» (Prometheus), μας «πρότεινε» μια άλλη ανάγνωση του μύθου του Προμηθέα. Παρουσιάζει τέσσερις εκδοχές του αρχαιοελληνικού μύθου, ανατρέποντας το ηρωικό στοιχείο και εισάγοντας την έννοια της υπαρξιακής κόπωσης. Η φράση «οι θεοί κουράστηκαν, οι αετοί κουράστηκαν, η πληγή κουρασμένη επουλώθηκε» αποτελεί το κλείσιμο της τέταρτης και τελευταίας εκδοχής. Ο αιώνιος πόνος (το συκώτι που αναγεννιέται και τρώγεται) δεν έχει πλέον κανένα νόημα. Ο Προμηθέας, οι θεοί (οι τιμωροί) και οι αετοί (το όργανο της τιμωρίας) έχουν εξαντληθεί από την ατέρμονη, επαναλαμβανόμενη διαδικασία. Η πληγή επουλώνεται όχι επειδή ήρθε η λύτρωση, αλλά επειδή όλοι βαρέθηκαν. Παράλληλα, δεν επουλώνεται ένδοξα, αλλά «κουρασμένη». Αυτό υποδηλώνει μια παθητική αποδοχή της μοίρας. Ο πονηρός Προμηθέας του μύθου γίνεται ένας παθητικός καφκικός ήρωας που απλώς υπάρχει…
Τι σχέση έχουν τα ανωτέρω με τον τίτλο της σημερινής μας παρέμβασης; Την ίδια σχέση που έχουν με τη Δημοκρατία τα θλιβερά γεγονότα που κυριάρχησαν στην εγχώρια ειδησιογραφία την τελευταία εβδομάδα. Από το θλιβερό σόου της Ζωής Κωνσταντοπούλου στη δίκη των Τεμπών μέχρι τη διαβίβαση στη βουλή δύο (ή τριών;) δικογραφιών που αφορούν ποινικά κολάσιμες πράξεις υπουργών και βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας.
Τι σχέση έχει με τον κοινοβουλευτισμό, τη δικαιοσύνη και τη δημοκρατία ο πολιτικός κατινισμός; Τι σχέση έχει με τους αγώνες της Αριστεράς, πολιτικός αρχηγός, δικηγόρος και διάδικος (ταυτόχρονα) – τη στιγμή που απολαμβάνει προσωπικής αστυνομικής προστασίας (λόγω της πολιτικής του ιδιότητας) – να καταγγέλλει «αστυνομοκρατία» (sic) εντός μιας δικαστικής αίθουσας (!!!), να βιντεοσκοπεί με το κινητό του αστυνομικούς και δικηγόρους (ομοδίκους και αντιδίκους) δίχως τη συναίνεσή τους, δίχως να υπάρχει καμία κοινωνική ή αποδεικτική ανάγκη αποκλειστικά και μόνο για να κάνει μια ανάρτηση στα social media, όπου για άλλη μια φορά θα καταγγέλλει τους πάντες και τα πάντα, άνευ αιτίας; Τι σχέση έχει με την παραγωγή πολιτικής η ατέρμονη καταγγελιολαγνεία; Προφανώς αποδεικνύει την έλλειψη πολιτικής συγκρότησης και την αδυναμία έκφρασης μιας τεκμηριωμένης πολιτικής πρότασης. Κάποιοι προτιμούν αντί να κάνουν «άλματα πιο γρήγορα από τη φθορά» να «φθείρουν» θεσμούς, να διαπομπεύσουν πρόσωπα, να εκμεταλλευτούν για ίδιον όφελος τον πόνο των συγγενών των θυμάτων των Τεμπών. Κούραση …
Τι σχέση έχει, επίσης, ο κοινοβουλευτισμός, η δημοκρατία και η τέχνη της διακυβέρνησης, με τη στρατιά υπουργών και βουλευτών που διαπράττουν εγκλήματα του κοινού ποινικού δικαίου; Από πότε η πολιτική ταυτίζεται με το έγκλημα; Και για ποιο λόγο το πολιτικό σύστημα δεν αυτοκαθαίρεται; Η υπόθεση «ΟΠΕΚΕΠΕ 2» δυστυχώς δεν θα έχει την απαιτούμενη κατάληξη. Το ηθικό σχήμα Άτη (τύφλωση) -> Ύβρις (αλαζονεία) -> Νέμεσις (αγανάκτηση) -> Τίσις (τιμωρία) έχει χάσει τη θεϊκή του ισορροπία. Βιώνουμε τα τρία πρώτα στάδια, αλλά ουδέποτε το τέταρτο. Στην περίπτωση Βορίδη και Αυγενάκη η κοινοβουλευτική πλειοψηφία λειτούργησε ως «κολυμβήθρα του Σιλωάμ» και ουδέποτε οδήγησε στη Δικαιοσύνη τους ανωτέρω υπουργός. Στο πλαίσιο της τελευταίας ενέργειας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, η περιλάλητη «αποσβεστική προθεσμία» θα σώσει τους Υπουργούς (για τα αδικήματα που διέπραξαν το 2021 έχει επέλθει παραγραφή στο τέλος της δεύτερης κοινοβουλευτικής συνόδου μετά τις εκλογές του 2023, δηλαδή το καλοκαίρι του 2025), ενώ τα πλημμελήματα των βουλευτών παραγράφονται οσονούπω. Θα μείνουν προς δικαστική διερεύνηση μόνον τυχόν κακουργηματικές πράξεις.
Παραφράζοντας τον Κάφκα μπορούμε να πούμε ότι ο «Λαός (το συλλογικό υποκείμενο της δράσης) κουράστηκε, η Δημοκρατία (το πολίτευμα που διασφαλίζει την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας) κουράστηκε, η πληγή κουρασμένη επουλώθηκε». Η πληγή επουλώνεται όχι επειδή επήλθε η λύτρωση, αλλά επειδή όλοι βαρέθηκαν. Η συλλογική παραίτηση είναι ο κανόνας και ταυτόχρονα ο μέγιστος κίνδυνος. Η αποχή γιγαντώνεται. Τα κάστρα πέφτουν από μέσα …
