Γονικές παροχές: Οι παγίδες στις μεταφορές χρημάτων που μπορεί να κοστίσουν σε φόρο

Ενα λάθος στη μεταφορά χρημάτων μπορεί να μετατρέψει μια αφορολόγητη γονική παροχή σε φόρο 10% από το πρώτο ευρώ. Μια κατάθεση μετρητών αντί για τραπεζικό έμβασμα, ένας κοινός τραπεζικός λογαριασμός που χρησιμοποιήθηκε λανθασμένα ή η αδυναμία να αποδειχθεί ποιος ήταν ο πραγματικός δωρητής αρκούν για να χαθεί το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ και να ξεκινήσει ένας φορολογικός έλεγχος.

Η Εφορία δεν εξετάζει πλέον μόνο αν υποβλήθηκε δήλωση ή αν τα χρήματα πέρασαν από τράπεζα. Ελέγχει ποιος είχε πραγματικά τα χρήματα, αν μπορούσε οικονομικά να τα διαθέσει, ποιος έδωσε την εντολή της μεταφοράς και ποιος ήταν ο πραγματικός δωρητής ακόμη κι αν στη δήλωση εμφανίζεται άλλο πρόσωπο.

Η αληθινή ιστορία

Μια πρόσφατη απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) δείχνει ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Αφορά μια δωρεά 26.000 ευρώ που δηλώθηκε από κόρη προς τον πατέρα της. Με την πρώτη ματιά επρόκειτο για μια κλασική γονική δωρεά μεταξύ συγγενών πρώτου βαθμού, η οποία καλυπτόταν από το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ. Ο φορολογικός έλεγχος, όμως, έδειξε μια διαφορετική εικόνα. Η κόρη που εμφανιζόταν ως δωρήτρια δεν είχε εισοδήματα ούτε οικονομική δυνατότητα που να δικαιολογεί τη μεταβίβαση των 26.000 ευρώ. Αντίθετα, ο σύζυγός της είχε τα αντίστοιχα εισοδήματα, είχε λάβει επιστροφή φόρου σχεδόν ίση με το ποσό της δωρεάς και ήταν εκείνος που είχε δώσει την εντολή του εμβάσματος από τον κοινό τραπεζικό λογαριασμό. Με βάση αυτά τα στοιχεία, η ΑΑΔΕ κατέληξε ότι πραγματικός δωρητής δεν ήταν η κόρη αλλά ο γαμπρός. Η διαπίστωση αυτή άλλαξε πλήρως τη φορολογική μεταχείριση της συναλλαγής. Η δωρεά έπαψε να θεωρείται μεταβίβαση μεταξύ συγγενών πρώτου βαθμού και αντιμετωπίστηκε ως δωρεά από γαμπρό προς πεθερό, σχέση που φορολογείται με συντελεστή 20%. Το αποτέλεσμα ήταν ιδιαίτερα επώδυνο. Για τα 26.000 ευρώ επιβλήθηκε φόρος 5.200 ευρώ και πρόστιμο ανακρίβειας 2.600 ευρώ.

Τα λάθη

Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι δεν έχει σημασία αν θα κάνουν ηλεκτρονική μεταφορά από τον λογαριασμό τους ή αν θα πάρουν τα χρήματα σε μετρητά και θα τα καταθέσουν οι ίδιοι στον λογαριασμό του παιδιού τους. Για την ΑΑΔΕ, όμως, οι δύο περιπτώσεις δεν είναι ίδιες. Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ ισχύει όταν η γονική παροχή πραγματοποιείται με μεταφορά χρημάτων από τραπεζικό λογαριασμό του δωρητή σε τραπεζικό λογαριασμό του δωρεοδόχου. Αν όμως ο γονέας παραδώσει τα χρήματα σε μετρητά ή τα καταθέσει ο ίδιος σε μετρητά στον λογαριασμό του παιδιού, η συναλλαγή δεν πληροί τις προϋποθέσεις του νόμου και η απαλλαγή χάνεται.

Ενα ακόμη λάθος που επαναλαμβάνεται σε πολλές οικογένειες αφορά τους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς. Η ύπαρξη κοινού λογαριασμού δεν σημαίνει ότι όλοι οι συνδικαιούχοι θεωρούνται αυτομάτως ιδιοκτήτες όλων των χρημάτων που βρίσκονται σε αυτόν. Αυτό που εξετάζει η ΑΑΔΕ είναι ποιος τροφοδότησε τον λογαριασμό, ποιος είχε την οικονομική δυνατότητα να διαθέσει τα χρήματα, ποιος έδωσε την εντολή της μεταφοράς και ποιος τελικά ωφελήθηκε από τη συναλλαγή. Αν από τα στοιχεία προκύψει ότι τα χρήματα ανήκαν ουσιαστικά σε άλλο πρόσωπο από εκείνο που εμφανίζεται ως δωρητής, η φορολογική μεταχείριση μπορεί να αλλάξει πλήρως ακόμη και αν η μεταφορά έγινε μεταξύ μελών της ίδιας οικογένειας.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν τα χρήματα της γονικής παροχής προορίζονται για αγορά κατοικίας ή αυτοκινήτου. Χιλιάδες οικογένειες αξιοποιούν το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ για να βοηθήσουν τα παιδιά τους να αποκτήσουν το πρώτο τους σπίτι ή αυτοκίνητο, όμως η φορολογική απαλλαγή δεν θεωρείται δεδομένη.

Για την αγορά ακινήτου εξετάζονται τα αποδεικτικά της τραπεζικής μεταφοράς, το συμβόλαιο ή άλλο έγγραφο από το οποίο προκύπτει ο τρόπος πληρωμής, καθώς και τα στοιχεία που δείχνουν ότι τα χρήματα κατέληξαν στον λογαριασμό του πωλητή ή του κατασκευαστή. Για την αγορά αυτοκινήτου διασταυρώνονται η άδεια κυκλοφορίας, τα παραστατικά αγοράς και οι τραπεζικές κινήσεις, ενώ αν η συναλλαγή δεν επιβεβαιώνεται από την τράπεζα, μπορεί να ζητηθούν πρόσθετα δικαιολογητικά.

Οι έλεγχοι δεν σταματούν στη μεταφορά των χρημάτων. Η ΑΑΔΕ εξετάζει πλέον και αν ο δωρητής είχε πραγματικά τη δυνατότητα να διαθέσει το ποσό που μεταβίβασε. Ελέγχει τα δηλωμένα εισοδήματα, την ανάλωση κεφαλαίου προηγούμενων ετών, τις τραπεζικές κινήσεις και κάθε άλλο διαθέσιμο στοιχείο που μπορεί να αποδείξει την προέλευση των χρημάτων. Αν διαπιστωθεί ότι ο δωρητής δεν μπορούσε να δικαιολογήσει οικονομικά τη μεταβίβαση, η γονική παροχή μπορεί να αποτελέσει αφορμή για ευρύτερο φορολογικό έλεγχο, ακόμη κι αν είχε αρχικά γίνει δεκτή χωρίς καμία παρατήρηση. Δηλαδή η αποδοχή της δήλωσης δεν σημαίνει ότι η υπόθεση έχει κλείσει οριστικά.

Τριγωνικές μεταβιβάσεις

Από την άλλη πλευρά, η νομοθεσία δίνει τη δυνατότητα νόμιμης φορολογικής εξοικονόμησης σε ορισμένες περιπτώσεις. Πρόκειται για τις λεγόμενες «τριγωνικές μεταβιβάσεις», όπου τα χρήματα δεν καταλήγουν απευθείας στον τελικό αποδέκτη, αλλά μεταφέρονται πρώτα σε γονέα ή παππού και στη συνέχεια στον συγγενή που θα τα λάβει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι δωρεές μεταξύ αδελφών. Αν ένας αδελφός δωρίσει απευθείας χρήματα στον άλλον, η συναλλαγή φορολογείται ως δωρεά μεταξύ συγγενών δεύτερης κατηγορίας. Αν όμως τα χρήματα μεταφερθούν πρώτα στον πατέρα ή στη μητέρα και στη συνέχεια δοθούν ως γονική παροχή στο άλλο παιδί, οι δύο μεταβιβάσεις μπορεί να πραγματοποιηθούν χωρίς φορολογική επιβάρυνση.
Η ίδια δυνατότητα υπάρχει και σε ορισμένες μεταβιβάσεις μεταξύ θείων και ανιψιών, ακόμη και μεταξύ εξαδέλφων, όταν μεσολαβεί συγγενής πρώτου βαθμού που συνδέεται και με τις δύο πλευρές. Ωστόσο, η διαδικασία πρέπει να ακολουθηθεί κατά γράμμα. Κάθε μεταβίβαση πρέπει να πραγματοποιείται πραγματικά μέσω του τραπεζικού συστήματος, να υποβάλλεται η αντίστοιχη δήλωση και να υπάρχουν όλα τα αποδεικτικά στοιχεία. Διαφορετικά, η ΑΑΔΕ μπορεί να αγνοήσει τα ενδιάμεσα στάδια και να επιβάλει τον φόρο που αντιστοιχεί στην πραγματική σχέση μεταξύ του αρχικού δωρητή και του τελικού αποδέκτη.

Πηγή: newmoney.gr