Γιάννης Κεφαλογιάννης: «Η Κρήτη μπορεί να γίνει ευρωπαϊκό πρότυπο ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική κρίση»

Στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης στην Κρήτη και στις πολιτικές που απαιτούνται ώστε το νησί να περάσει από την αποσπασματική αντιμετώπιση των συνεπειών στην πρόληψη, την προετοιμασία και την ανθεκτικότητα επικεντρώθηκε η ομιλία του Βουλευτή Ρεθύμνου και πρώην Υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννη Κεφαλογιάννη, στο 7ο Παγκόσμιο Συνέδριο Κρητών.

Ο κ. Κεφαλογιάννης ήταν κεντρικός ομιλητής στην ενότητα «Κλιματική Κρίση και Περιβάλλον», με την οποία άνοιξαν οι εργασίες της Παρασκευής στην Ορθόδοξη Ακαδημία Κρήτης, στα Χανιά. Το Συνέδριο διοργανώνεται από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Κρητών, με τη συμμετοχή εκπροσώπων των οργανώσεων της κρητικής διασποράς από ολόκληρο τον κόσμο.

Κατά την ομιλία του, ο Βουλευτής Ρεθύμνου υπογράμμισε ότι η κλιματική κρίση δεν αποτελεί πλέον ένα ζήτημα που αφορά αποκλειστικά το περιβάλλον, καθώς επηρεάζει άμεσα την αγροτική παραγωγή, την επισιτιστική ασφάλεια, τον τουρισμό, τις κρίσιμες υποδομές, τη δημόσια υγεία, την ενεργειακή επάρκεια και τη διαχείριση των φυσικών πόρων.

Όπως ανέφερε, η γεωγραφική θέση της Κρήτης, τα ιδιαίτερα κλιματικά χαρακτηριστικά της, η σημασία του πρωτογενούς τομέα, η διεθνής τουριστική της παρουσία και ο μοναδικός φυσικός της πλούτος την καθιστούν ιδιαίτερα εκτεθειμένη στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. Ταυτόχρονα, όμως, της δίνουν τη δυνατότητα να αποτελέσει πεδίο ανάπτυξης και εφαρμογής σύγχρονων πολιτικών προσαρμογής και ανθεκτικότητας.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη διαχείριση των υδατικών πόρων, την οποία χαρακτήρισε ως μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για το μέλλον της Κρήτης. Η μείωση των βροχοπτώσεων, η μεγαλύτερη διάρκεια των περιόδων ξηρασίας, η αυξημένη ζήτηση από τη γεωργία, τον τουρισμό και τις αστικές περιοχές, καθώς και οι απώλειες στα υφιστάμενα δίκτυα, διαμορφώνουν μια νέα πραγματικότητα που απαιτεί ενιαίο και μακροχρόνιο σχεδιασμό.

«Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η Κρήτη θα αντιμετωπίσει μεγαλύτερη πίεση στους υδατικούς της πόρους. Το ερώτημα είναι κατά πόσο θα προετοιμαστεί εγκαίρως για να τη διαχειριστεί», τόνισε, επισημαίνοντας ότι το νερό πρέπει να αντιμετωπίζεται ως στρατηγικό αγαθό, το οποίο συνδέεται άμεσα με την αγροτική παραγωγή, τον τουρισμό, την κοινωνική συνοχή και την αναπτυξιακή προοπτική του νησιού.

Ο κ. Κεφαλογιάννης αναφέρθηκε ακόμη στην ανάγκη μετάβασης από τη διαχείριση της κρίσης στη διαχείριση του κινδύνου. Όπως σημείωσε, ανθεκτικότητα σημαίνει να σχεδιάζονται οι υποδομές με βάση τα δεδομένα του αύριο, να προστατεύονται τα δάση πριν εκδηλωθεί η πυρκαγιά, να διαχειρίζεται η Πολιτεία το νερό πριν εμφανιστεί η λειψυδρία και να θωρακίζονται οι πόλεις πριν από μια πλημμύρα.

Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε τις βασικές αρχές της νομοθετικής πρωτοβουλίας της «Ενεργής Μάχης», την οποία είχε εισηγηθεί κατά τη θητεία του στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Όπως εξήγησε, πρόκειται για ένα νέο πλαίσιο οργάνωσης της Πολιτικής Προστασίας, το οποίο στηρίζεται στην πρόληψη, στη συνεργασία μεταξύ Πολιτείας, Τοπικής Αυτοδιοίκησης, επιστημονικής κοινότητας, εθελοντικών οργανώσεων και πολιτών, στην αξιοποίηση της τεχνολογίας και των δεδομένων, καθώς και στην ενίσχυση της ετοιμότητας σε τοπικό επίπεδο.

Στη συνέχεια, ο κ. Κεφαλογιάννης παρουσίασε τις συγκεκριμένες επιλογές δημόσιας πολιτικής που, όπως τόνισε, προϋποθέτει η μετάβαση της Κρήτης στην ανθεκτικότητα. Αναφέρθηκε αρχικά στην ανάγκη κατάρτισης ενός ενιαίου περιφερειακού σχεδίου διαχείρισης των κλιματικών κινδύνων, με κοινά δεδομένα, σαφείς δείκτες και συστηματική επικαιροποίηση των σχεδίων σε επίπεδο Περιφέρειας και Δήμων. Υπογράμμισε, επίσης, ότι οι υποδομές ύδρευσης, άρδευσης, ενέργειας, μεταφορών και επικοινωνιών πρέπει να αξιολογηθούν με βάση τα κλιματικά δεδομένα των επόμενων δεκαετιών και να ενσωματώνουν κριτήρια ανθεκτικότητας.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων, επισημαίνοντας ότι η πολιτική για το νερό δεν μπορεί να περιορίζεται στην κατασκευή μεμονωμένων έργων. Όπως ανέφερε, χρειάζεται ενιαία εικόνα των διαθέσιμων αποθεμάτων και των πραγματικών αναγκών, περιορισμός των απωλειών στα δίκτυα, ενίσχυση της αποθήκευσης, επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων υδάτων, αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών άρδευσης και, όπου είναι αναγκαίο, αφαλάτωση.

Παράλληλα, ανέδειξε την ανάγκη μιας νέας προσέγγισης στη διαχείριση του φυσικού τοπίου, τονίζοντας ότι η πρόληψη των πυρκαγιών δεν εξαντλείται στους καθαρισμούς πριν από την αντιπυρική περίοδο. Απαιτεί συστηματική διαχείριση της καύσιμης ύλης, προστασία των δασικών οικοσυστημάτων, συντήρηση των ζωνών πυροπροστασίας και ειδικό σχεδιασμό στις περιοχές όπου το φυσικό περιβάλλον συναντά οικισμούς και τουριστικές εγκαταστάσεις.

Αναφέρθηκε ακόμη στην προσαρμογή του πρωτογενούς τομέα και του τουρισμού στα νέα δεδομένα. Για την αγροτική παραγωγή, έδωσε έμφαση στην επιλογή των καλλιεργειών, στην εξοικονόμηση νερού, στην προστασία των εδαφών, στη γεωργία ακριβείας και στην εκπαίδευση των παραγωγών. Για τον τουρισμό, υπογράμμισε ότι η ανάπτυξη πρέπει να σχεδιάζεται σε συνάρτηση με τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής, την επάρκεια των φυσικών πόρων, τις ενεργειακές ανάγκες και τις αντοχές των υποδομών.

Ιδιαίτερη βαρύτητα απέδωσε, επίσης, στη σταθερή συνεργασία της Περιφέρειας και των Δήμων με τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά κέντρα και τους παραγωγικούς φορείς της Κρήτης, ώστε οι δημόσιες πολιτικές να βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα και να αξιολογούνται ως προς τα αποτελέσματά τους.

Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ψηφιακού οικοσυστήματος διαχείρισης κινδύνων, στο οποίο θα ενοποιούνται μετεωρολογικά, υδρολογικά, δασικά, γεωχωρικά και επιχειρησιακά δεδομένα. Όπως σημείωσε, η αξιοποίηση δορυφορικών εφαρμογών, μη επανδρωμένων αεροσκαφών, αισθητήρων πεδίου και εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να ενισχύσει την έγκαιρη προειδοποίηση και να υποστηρίξει αποτελεσματικότερα τη λήψη αποφάσεων.

Ο κ. Κεφαλογιάννης τόνισε ότι η Κρήτη διαθέτει όλες τις προϋποθέσεις για να εξελιχθεί σε ευρωπαϊκό πρότυπο διαχείρισης των κλιματικών κινδύνων και σε πεδίο πιλοτικής εφαρμογής καινοτόμων πολιτικών, οι οποίες θα μπορούν στη συνέχεια να αξιοποιηθούν και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας και της Μεσογείου.

Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η Κρήτη διαθέτει ισχυρή επιστημονική κοινότητα, δυναμικούς θεσμούς και ανθρώπους με βαθιά γνώση του τόπου, ενώ ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους Κρήτες της διασποράς, όχι μόνο ως διαχρονικούς πρεσβευτές του νησιού, αλλά και ως φορείς γνώσης, εμπειρίας, καινοτομίας και διεθνών συνεργασιών.

«Η ανθεκτικότητα της Κρήτης δεν είναι υπόθεση ενός Υπουργείου, μιας Περιφέρειας ή μιας κυβέρνησης. Είναι ένα διαρκές συλλογικό εγχείρημα που απαιτεί συνέχεια, συνέπεια και συνεργασία. Εάν κινηθούμε με σχέδιο, επιστημονική τεκμηρίωση και κοινό προσανατολισμό, η Κρήτη δεν θα προσαρμοστεί απλώς στις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης. Θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για το πώς μια Περιφέρεια της Μεσογείου μπορεί να μετατρέψει μια μεγάλη πρόκληση σε ευκαιρία βιώσιμης ανάπτυξης, ασφάλειας και προόδου», ανέφερε χαρακτηριστικά.