Φοροδιαφυγή: Νέα κίνητρα για πληρωμές με κάρτες

Στο «στόχαστρο» του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ), Γιάννη Στουρνάρα μπαίνει ξανά η φοροδιαφυγή. Στην έκθεση για τη νομισματική πολιτική επισημαίνει ότι η αύξηση των πληρωμών με κάρτες και η διευρυμένη χρήση των POS τα τελευταία χρόνια έχουν συμβάλει στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης, ιδιαίτερα σε κλάδους με έντονη δραστηριότητα ελευθέρων επαγγελματιών και αυτοαπασχολούμενων.

Ωστόσο, τονίζει ότι η πρόοδος αυτή δεν επαρκεί από μόνη της για να κλείσει το «παράθυρο» των αδήλωτων συναλλαγών. Στο πλαίσιο αυτό, προκρίνει την επέκταση των φορολογικών κινήτρων προς τους καταναλωτές ως βασικό εργαλείο για τον περαιτέρω περιορισμό του «μαύρου χρήματος».

Σύμφωνα με την ΤτΕ, τα κίνητρα και η ενίσχυση των ηλεκτρονικών πληρωμών θα πρέπει να συνδυαστούν με αυστηρότερους φορολογικούς ελέγχους, που θα συμβάλουν στη μείωση του κενού ΦΠΑ, αλλά και των αποκλίσεων μεταξύ κατανάλωσης και δηλωθέντων εισοδημάτων σε τομείς όπου τα μετρητά εξακολουθούν να έχουν τον πρώτο λόγο.

Τα δεδομένα από την ΤτΕ δείχνουν μια σαφή και σταθερή μετατόπιση των καθημερινών συναλλαγών προς το ψηφιακό χρήμα.

Στα τέλη Μαρτίου, οι ενεργές κάρτες πληρωμών στην Ελλάδα ανήλθαν σε περίπου 23,6 εκατ., αυξημένες κατά 6% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Η συντριπτική πλειονότητα, περίπου 85%, αφορά χρεωστικές κάρτες, ενώ αξιοσημείωτη άνοδο καταγράφουν και οι προπληρωμένες, που κερδίζουν συνεχώς έδαφος.

Παράλληλα, το πρώτο τρίμηνο του 2026 πραγματοποιήθηκαν σχεδόν 658,3 εκατ. συναλλαγές με κάρτα, αυξημένες κατά 11,7% σε ετήσια βάση, με τη συνολική τους αξία να διαμορφώνεται σε 18,45 δισ. ευρώ, από 16,7 δισ. ευρώ το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει ότι η χρήση καρτών έχει πλέον παγιωθεί ως βασικό μέσο πληρωμών στην καθημερινότητα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΚΤ για το πρώτο εξάμηνο του 2025, το 73% των ηλεκτρονικών συναλλαγών στην Ελλάδα πραγματοποιείται με κάρτες, ποσοστό που κατατάσσει τη χώρα στις υψηλότερες θέσεις στην Ευρώπη, πίσω μόνο από την Πορτογαλία και την Κύπρο.

Η πρόοδος αποτυπώνεται και στο αποκαλούμενο «κενό» ΦΠΑ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το 2023 το κενό ΦΠΑ στην Ελλάδα μειώθηκε στο 11,4% της θεωρητικής φορολογικής υποχρέωσης, από 24% το 2019, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφώθηκε περίπου στο 9,5%.

Όμως, μπορεί η απόσταση να έχει περιοριστεί σημαντικά, αλλά δεν έχει μηδενιστεί. Γι’ αυτό και η ΤτΕ συνδέει την περαιτέρω αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών με πιο στοχευμένους ελέγχους σε επαγγέλματα και δραστηριότητες όπου η απόκρυψη εισοδήματος παραμένει ευκολότερη.