Ήταν Τετάρτη 26 Φεβρουαρίου 2020, όταν το πρώτο κρούσμα του COVID-19 εμφανίστηκε και στην Ελλάδα, σηματοδοτώντας την έναρξη της πιο σοβαρής υγειονομικής κρίσης των τελευταίων 100 ετών.
Την ημέρα εκείνη, ο καθηγητής λοιμωξιολογίας του ΕΚΠΑ Σωτήρης Τσιόδρας ανακοίνωνε το πρώτο κρούσμα κορωνοϊού στην Ελλάδα, μία 38χρονη γυναίκα, η οποία είχε ταξιδέψει πρόσφατα στην Ιταλία και νοσηλεύθηκε στο ΑΧΕΠΑ.
Η αντίστροφη μέτρηση είχε αρχίσει για την υγειονομική κρίση που δοκίμασε όχι μόνο τα αντανακλαστικά μας, τη συμπεριφορά μας και την αλληλεγγύη μας σε ζητήματα πρωτοφανούς δημόσιας υγείας, αλλά και τη στάση μας και τις κατακλυσμιαίες αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν απέναντι στην κοινωνία, την οικονομία και την αγορά εργασίας.
Ο κόσμος άλλαξε…
Μάθαμε να ζούμε με την πανδημία, «χωνέψαμε» τον εγκλεισμό ο οποίος ήταν ακατανόητος μέχρι τότε, μάς έγινε συνήθεια να ακούμε σταθερά κάθε απόγευμα τουε επιστήμονες για τον παράδοξο ιό, μάθαμε να διαπραγματευόμαστε με τα υγειονομικά ζητήματα, να αντιλαμβανόμαστε ένα παράξενο μέχρι τότε λεξιλόγιο- όπως ανοσία της αγέλης, ιχνηλάτηση κρουσμάτων, ανοσιακό χρέος, υπερβάλλουσα θνησιμότητα κλπ.- εκτιμήσαμε βαθύτατα την υγεία μας αλλά και τον ρόλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας, τους γιατρούς και τους νοσηλευτές μας, αποφασίσαμε να μην θεωρούμε δεδομένη την καθημερινότητά μας.
Και μετά, ήρθαν οι εμβολιασμοί κατά του COVID-19, με τα προγράμματα «Ελευθερία» και «Γαλάζια Ελευθερία» αλλά και το σύνδρομο long COVID, το οποίο εξακολουθεί να απασχολεί και σήμερα μεγάλη μερίδα πληθυσμού.
O Γκίκας Μαγιορκίνης, τότε μέλος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων του υπ. Υγείας, Βιοπαθολόγο, αναπληρωτή Καθηγητή Υγιεινής και Επιδημιολογίας, στο Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής στην Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, μίλησε στο cnn.gr για όσα ζήσαμε, για το μήνυμά του με αφορμή τα έξι χρόνια από την έλευση στη χώρα μας της πανδημίας του κορωνοϊού, για το σύνδρομο του long COVID αλλά και για την επόμενη πανδημία.
«Θεωρούμε απολύτως βέβαιη μία μελλοντική πανδημία, με πιο πιθανές πηγές των πανδημιών τα ζώα, αλλά και τη φυσική δεξαμενή των ιών της γρίπης με τον μεγαλύτερο κίνδυνο να αποτελεί ο ανασυνδιασμός γρίπης των πτηνών με γρίπη των χοίρων» λέει χαρακτηριστικά ο κ. Μαγιορκίνης.
Αναφερόμενος στο long covid, ο κ. Μαγιορκίνης μιλά για μια δύσκολη τεχνικά διάγνωση, που γίναται μέσω αποκλεισμού.
«Θα πρέπει να παρακολουθηθούν σε ιατρεία εξειδικευμένα ώστε η πιθανότητα λάθος διάγνωσης να ελαχιστοποιηθεί, ενώ παράλληλα να μπορεί να δοθεί η καλύτερη δυνατή υποστήριξη αυτών των ασθενών» ανέφερε ο κ. Μαγιορκίνης, συμπληρώνοντας:
«Δεν υπάρχουν χαρακτηριστικά συμπτώματα για την Long Covid, όπως ανέφερα είναι διάγνωση με αποκλεισμό και συνήθως παρατηρείται η εμφάνιση ενός συμπτώματος μετά από λοίμωξη με COVID ή παραμονή συμπτώματος μετά από λοίμωξη COVID. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις θα πρέπει το σύμπτωμα να παραμείνει για αρκετό καιρό (περισσότερες από 4-6 εβδομάδες) και να μην μπορεί να αποδοθεί σε καμία άλλη αιτία. Η βασική δυσκολία που αντιμετωπίζουμε είναι ότι δεν είναι εύκολος ο διαχωρισμός της Long Covid από ιδιοπαθή (χωρίς γνωστή αιτία) σύνδρομα που συμπτωματικά εμφανίζονται κοντά σε μία λοίμωξη COVID».
Ολόκληρη η συνέντευξη με τον Γκίκα Μαγιορκίνη
Κύριε καθηγητά στις 26 Φεβρουαρίου κλείνουμε έξι χρόνια από την ώρα που μας χτύπησε την πόρτα η πανδημία του κορωνοϊού, με την εμφάνιση του πρώτου κρούσματος στην Ελλάδα. Θέλω να ρωτήσω ποιο είναι το δικό σας μήνυμα και ποιο το μεγαλύτερο δίδαγμα που οφείλουμε να κρατήσουμε από αυτή την υγειονομική κρίση, τόσο ως κοινωνία όσο και ως επιστημονική κοινότητα.
Τα βασικά σημεία που πρέπει να δώσουμε έμφαση με βάση τα μαθήματα της πανδημίας του COVID-19 είναι 4:
Η υποστήριξη των ευάλωτων, το έμψυχο Εθνικό Σύστημα Υγείας (δηλαδή η αμέριστη ευγνωμοσύνη και στήριξή μας στους γιατρούς, νοσηλευτές και το υπόλοιπο προσωπικό), η Συμμετοχική Υγεία και η ενίσχυσή της (δηλαδή η συμμετοχή του κόσμου στα μέτρα υγείας) και η καθολική προσβασιμότητα στην Υγεία.
Επειδή η περίφημη συζήτηση για τα εμβόλια κατά της COVID-19 εξακολουθεί και υφίσταται, θέλω να σας ρωτήσω με το χέρι στην καρδιά, πόσο ασφαλή ήταν τελικά τα εμβόλια και αν πρέπει κάποιες ευπαθείς ομάδες τουλάχιστον, να συνεχίσουν να εμβολιάζονται ακόμη και σήμερα;
Τα εμβόλια για την COVID-19 έχουν περάσει όλες τις απαραίτητες κλινικές δοκιμές σε σημαντικό αριθμό εθελοντών ώστε να θεωρούνται τόσο ασφαλή όσο ασφαλή θεωρούνται όλα τα εμβόλια που κυκλοφορούν. Με βάση λοιπόν την υπάρχουσα ιατρική γνώση τα εμβόλια για την COVID-19 έχουν το απαραίτητο προφίλ ασφάλειας ώστε να δίνονται στον πληθυσμό στον οποίο συστήνονται.
Οι συστάσεις για τον εμβολιασμό εκδίδονται κάθε χρόνο από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμού και αποτελούν την σύνοψη της καλύτερης δυνατής ιατρικής παρέμβασης για το δεδομένο χρονικό διάστημα. Η σύσταση που υπάρχει επί του παρόντος είναι να εμβολιάζονται οι ευπαθείς ομάδες καθώς και οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι.
Θυμάμαι κύριε καθηγητά ότι το 2022 είχατε αναφερθεί και στα εμβόλια του παν-κορωνοϊού. Πώς προχωρά αυτή η διαδικασία;
Πράγματι η έρευνα για τα συγκεκριμένα εμβόλια προχωρά με πολλά υποσχόμενα επιστημονικά αποτελέσματα. Μάλιστα η έρευνα ενός εμβολίου κατά του παν -κορωνοϊού βρίσκεται σε κλινική φάση 1 και ήδη τα πρώτα ερευνητικά αποτελέσματα έχουν δημοσιευθεί στο The Lancet Microbe.
Ήδη οι πρώτες κλινικές δοκιμές είναι ενθαρρυντικές… Θα σας έλεγα λοιπόν ότι σε μία μελλοντική ενεργό πανδημία θα έχουμε ένα ισχυρό οπλοστάσιο.
Πλέον έχουμε μάθει και ζούμε με τον κορωνοϊό και δεν μας τρομάζει, ωστόσο πολλοί άνθρωποι υποφέρουν από long Covid, που μάλλον αυτό τρομάζει. Τι πρέπει να προσέξουν οι άνθρωποι αυτοί και συνήθως ποιες είναι οι πλέον ευάλωτες ομάδες που υποφέρουν ξανά και ξανά από τις παρενέργειες του συνδρόμου long Covid; Ποια είναι τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα long Covid;
Η διάγνωση Long Covid είναι μία δύσκολη τεχνικά διάγνωση που μπαίνει μέσω αποκλεισμού. Θα πρέπει να παρακολουθηθούν σε ιατρεία εξειδικευμένα ώστε η πιθανότητα λάθος διάγνωσης να ελαχιστοποιηθεί, ενώ παράλληλα να μπορεί να δοθεί η καλύτερη δυνατή υποστήριξη αυτών των ασθενών.
Δεν υπάρχουν χαρακτηριστικά συμπτώματα για την Long Covid, όπως ανέφερα είναι διάγνωση με αποκλεισμό και συνήθως παρατηρείται η εμφάνιση ενός συμπτώματος μετά από λοίμωξη με COVID ή παραμονή συμπτώματος μετά από λοίμωξη COVID. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις θα πρέπει το σύμπτωμα να παραμείνει για αρκετό καιρό (περισσότερες από 4-6 εβδομάδες) και να μην μπορεί να αποδοθεί σε καμία άλλη αιτία. Η βασική δυσκολία που αντιμετωπίζουμε είναι ότι δεν είναι εύκολος ο διαχωρισμός της Long Covid από ιδιοπαθή (χωρίς γνωστή αιτία) σύνδρομα που συμπτωματικά εμφανίζονται κοντά σε μία λοίμωξη COVID.
Μπορεί το long Covid να προληφθεί;
Ο εμβολιασμός σε συγκεκριμένες ομάδες στις οποίες προτείνεται φαίνεται ότι μπορεί να περιορίσει σε έναν βαθμό την πιθανότητα του Long Covid.
Καθώς μετά τον κορωνοϊό είδαμε μία έξαρση σε κακοήθειες και αυτοάνοσα νοσήματα, θα θέλαμε τη γνώμη σας επ’ αυτού, που οφείλεται αυτή η έξαρση κύριε καθηγητά;
Δεν συμφωνώ ότι έχει παρατηρηθεί επιδημιολογικά σημαντική αύξηση σε νεοδιαγνωσθείσες κακοήθειες ή αυτοάνοσα νοσήματα.
Έχει ωστόσο παρατηρηθεί μία μικρή αύξηση στην επανεμφάνιση μεταστατικού καρκίνου σε καρκινοπαθείς μετά από λοίμωξη με COVID. Κάποιες μελέτες έχουν δείξει ότι η λοίμωξη COVID είναι πιθανό να ξυπνάει μεταστατικά καρκινικά κύτταρα που βρίσκονται σε κατάσταση «χειμερίας νάρκης». Περισσότερες μελέτες απαιτούνται για να επιβεβαιώσουν αυτό το σήμα.
Βλέπετε μια επόμενη πανδημία τα επόμενα χρόνια και από που ενδεχομένως θα προέλθει;
Οι πανδημίες αποτελούν ένα επαναλαμβανόμενο φυσικό φαινόμενο. Θεωρούμε απολύτως βέβαιη μία μελλοντική πανδημία. Οι πιο πιθανές πηγές των πανδημιών παραμένουν τα ζώα τα οποία βρίσκονται είτε σε τροπικά δάση είτε σε άλλες απομακρυσμένες περιοχές (π.χ. νυχτερίδες σε σπηλιές στην Κίνα ή την Αφρική).
Επίσης πολύ πιθανή πηγή πανδημίας είναι η φυσική δεξαμενή των ιών της γρίπης με τον μεγαλύτερο κίνδυνο να αποτελεί ο ανασυνδυασμός γρίπης των πτηνών με γρίπη των χοίρων, ένα γεγονός που θα μπορούσε να αποκτήσει πανδημική δυναμική.
Πηγή: cnn.gr
