Έρευνα «Helping Homes»: Το Αρκαλοχώρι αναζητά ξανά το σπίτι, την ασφάλεια και την ελπίδα

Στην Περιφέρεια Κρήτης παρουσιάστηκαν το πρωί της Πέμπτης (09/07) τα αποτελέσματα της έρευνας πεδίου και οι προτάσεις πολιτικής του έργου «Helping Homes – Βοηθώντας τα σπιτικά να γίνουν ανθεκτικά στην πληττόμενη από τα ακραία κλιματικά φαινόμενα Ελλάδα», που υλοποιεί ο Οργανισμός INZEB με τη συγχρηματοδότηση του European Climate Foundation.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δύο περιοχές που επλήγησαν από μεγάλες φυσικές καταστροφές, στο Αρκαλοχώρι μετά τον καταστροφικό σεισμό του 2021 και στη Θεσσαλία μετά τις μεγάλες πλημμύρες, με στόχο να καταγράψει τις εμπειρίες των κατοίκων και να συμβάλει στη διαμόρφωση πιο αποτελεσματικών πολιτικών για την προστασία των κατοικιών και των τοπικών κοινωνιών.

Οι πληγές του σεισμού παραμένουν ανοιχτές

Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσαν οι μαρτυρίες κατοίκων του Αρκαλοχωρίου, οι οποίοι περιέγραψαν τις δυσκολίες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν χρόνια μετά τον σεισμό, από την παραμονή σε προσωρινές κατοικίες μέχρι την αβεβαιότητα για την επιστροφή στην κανονικότητα.

Τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν ότι, ανεξάρτητα από το είδος της φυσικής καταστροφής, οι πολίτες βιώνουν κοινά συναισθήματα φόβου, ανασφάλειας και απογοήτευσης, ενώ η απώλεια της κατοικίας εξακολουθεί να επηρεάζει βαθιά την ψυχολογία και την καθημερινότητά τους.

Αναστασάκης: «Ο φόβος και η απογοήτευση είναι κοινά σε όλες τις καταστροφές»

Ο Περιφερειακός Σύμβουλος Κρήτης, Γιάννης Αναστασάκης, χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την έρευνα του INZEB, επισημαίνοντας ότι αποτυπώνει με σαφήνεια το κοινωνικό αποτύπωμα των φυσικών καταστροφών.

«Είτε μιλάμε για τη μεγάλη πλημμύρα στη Θεσσαλία είτε για τον σεισμό στο Αρκαλοχώρι, τα συναισθήματα των ανθρώπων είναι παρόμοια. Κυριαρχούν ο φόβος, η απογοήτευση αλλά και ο θυμός για τα αργά αντανακλαστικά της Πολιτείας, η οποία ξεκινά δυναμικά, όμως στη συνέχεια δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των πολιτών», ανέφερε.

Όπως τόνισε, η εμπειρία των τελευταίων ετών πρέπει να αποτελέσει οδηγό για τον σχεδιασμό αποτελεσματικότερων πολιτικών πρόληψης και αποκατάστασης.

«Τώρα που δεν υπάρχει μια καταστροφή σε εξέλιξη είναι η κατάλληλη στιγμή να αναλύσουμε τι λειτούργησε και τι όχι, ώστε στην επόμενη κρίση να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι», σημείωσε.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι το υφιστάμενο πλαίσιο στεγαστικής συνδρομής χρειάζεται ριζική αναθεώρηση, καθώς, όπως είπε, δημιουργεί σημαντικές δυσκολίες τόσο στους πληγέντες όσο και στους μηχανικούς και τους δήμους.

Ενεργειακή αναβάθμιση και αντισεισμική προστασία μαζί

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο κ. Αναστασάκης στη σύνδεση της ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων με την αντισεισμική τους ενίσχυση.

Όπως ανέφερε, τα ευρωπαϊκά προγράμματα μπορούν να αξιοποιηθούν όχι μόνο για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης αλλά και για τη συντήρηση του φέροντος οργανισμού, την αντιμετώπιση υγρασιών, ρηγματώσεων και φθορών, καθώς και για τη συνολική βελτίωση της αντισεισμικής συμπεριφοράς των κτιρίων.

«Αφού γίνονται εργασίες στα κτίρια, είναι ευκαιρία να αξιοποιηθούν οι νέες τεχνολογίες ώστε να αποκτήσουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής», υπογράμμισε.

Κοροβέση: «Ένα κοντέινερ δύσκολα γίνεται ξανά σπίτι»

Η Διευθύνουσα Σύμβουλος του INZEB, Αλίς Κοροβέση, εξήγησε ότι η έρευνα ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2025 με επίκεντρο τη Θεσσαλία και το Αρκαλοχώρι, επιχειρώντας να καταγράψει όχι μόνο τις υλικές ζημιές αλλά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι βιώνουν την απώλεια του σπιτιού τους.

«Θέλαμε να καταλάβουμε τι σημαίνει όταν από τη μία ημέρα στην άλλη χάνεται το σπίτι όπου δημιουργούσες τις αναμνήσεις και σχεδίαζες το μέλλον της οικογένειάς σου. Σήμερα, για πολλούς ανθρώπους στο Αρκαλοχώρι και στη Θεσσαλία, το σπίτι έχει αντικατασταθεί από έναν προσωρινό οικίσκο και το μεγάλο ερώτημα είναι αν μπορεί ποτέ να ξαναγίνει πραγματικό σπιτικό», ανέφερε.

Σύμφωνα με την ίδια, η έρευνα κατέγραψε έντονη απογοήτευση για τη μεταγενέστερη κρατική υποστήριξη, αλλά και μεγάλη ανασφάλεια απέναντι στο ενδεχόμενο μιας νέας φυσικής καταστροφής.

Δείτε τις Παρουσιάσεις της έρευνας

Τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας

Μεταξύ των σημαντικότερων ευρημάτων που παρουσιάστηκαν ξεχωρίζουν:

• Η απώλεια της κατοικίας αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα ψυχολογικής και κοινωνικής αποσταθεροποίησης.
• Η πολύχρονη διαμονή σε προσωρινές κατοικίες δυσκολεύει την επιστροφή στην κανονικότητα.
• Οι πολίτες αισθάνονται ότι η κρατική στήριξη εξασθενεί όσο περνά ο χρόνος.
• Ο σχεδιασμός των οικογενειών γίνεται πλέον βραχυπρόθεσμος, καθώς κυριαρχεί η αβεβαιότητα.
• Αναδεικνύεται η ανάγκη οι πολιτικές αποκατάστασης να συνδυάζουν την ενεργειακή αναβάθμιση με την πραγματική αντισεισμική και κλιματική ανθεκτικότητα των κατοικιών.

Οι προτάσεις για την επόμενη ημέρα

Η έρευνα του INZEB καταλήγει στην ανάγκη δημιουργίας ενός νέου μοντέλου διαχείρισης φυσικών καταστροφών, το οποίο θα δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην πρόληψη, στην ταχύτερη αποκατάσταση των πληγέντων, στην αναθεώρηση του συστήματος στεγαστικής συνδρομής και στη δημιουργία πιο ανθεκτικών κατοικιών και κοινοτήτων.

Όπως επισημάνθηκε κατά την παρουσίαση, η εμπειρία του Αρκαλοχωρίου αποτελεί πολύτιμη παρακαταθήκη για τον σχεδιασμό πολιτικών που θα επιτρέψουν στις τοπικές κοινωνίες να ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα στις ολοένα συχνότερες φυσικές καταστροφές που προκαλεί η κλιματική κρίση.