ΕΚΠΑ: Πιλοτικό πρόγραμμα για έγκαιρη ανίχνευση μικροβιακής αντοχής -Τα λύματα σε ρόλο ραντάρ για νέα πανδημία

Η μικροβιακή αντοχή, η «σιωπηλή πανδημία» του 21ου αιώνα, απειλεί να ανατρέψει δεκαετίες προόδου της σύγχρονης Ιατρικής.

Σε αυτό το σκηνικό, η ολιστική προσέγγιση One Health έρχεται να αναδείξει ότι η υγεία ανθρώπων, ζώων και περιβάλλοντος αποτελεί ένα αδιαίρετο σύνολο.

Την ίδια ώρα, τα αστικά λύματα εξελίσσονται σε ένα ισχυρό εργαλείο έγκαιρης προειδοποίησης, ικανό να «ανιχνεύσει» την εξάπλωση ανθεκτικών μικροβίων πριν ακόμη αυτά εκδηλωθούν κλινικά.

Για τις νέες προκλήσεις αλλά και τις καινοτόμες δυνατότητες παρακολούθησης της μικροβιακής αντοχής μιλά στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 ΜΥΣΤΙΚΑ ΥΓΕΙΑΣ» ο καθηγητής Αναλυτικής Χημείας του ΕΚΠΑ, αναπληρωτής πρόεδρος Συμβουλίου Διοίκησης, Νίκος Θωμαΐδης.

Είναι επιτακτική ανάγκη να εφαρμοστεί άμεσα Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής κυρίως στην Ελλάδα και στις χώρες του Νότου, αλλά και συνολικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναφέρει στη συνέντευξή του, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για πληθυσμούς που φαίνεται να είναι εκτεθειμένοι περισσότερο από τους βόρειους σε τέτοια φαινόμενα στα νοσοκομεία.

Αντοχή έως και 90% σε κάποια αντιβιοτικά

Η Ελλάδα, σύμφωνα με τον καθηγητή και με τα μέχρι τώρα γνωστά δεδομένα, βρίσκεται στην κορυφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τους θανάτους και τη συχνότητα εμφάνισης της μικροβιακής αντοχής σε νοσοκομεία.

«Είναι περίπου τριπλάσιοι οι θάνατοι από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι το πρόβλημα δεν προκύπτει μόνο από τα αντιβιοτικά, αλλά και από τα υπόλοιπα χημικά που αποβάλλουμε στο περιβάλλον, κυρίως τα απολυμαντικά, τα οποία ευνοούν τη διάδοση της μικροβιακής αντοχής.

Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών, αλλά και άλλων χημικών, είναι πολύ εκτεταμένη στη χώρα μας, γεγονός που καταγράφεται και στα στοιχεία από τις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας. Είναι χαρακτηριστικό ότι για ορισμένα αντιβιοτικά τα ποσοστά αντοχής των μικροβίων φτάνουν ακόμη και το 90%».

Η προσέγγιση One Health, αναφέρει ο κ. Θωμαίδης, αναγνωρίζει ότι η υγεία περιβάλλοντος ζώων και ανθρώπων είναι αλληλένδετη. «Επομένως, η μικροβιακή αντοχή είναι το χαρακτηριστικό παράδειγμα προβλήματος που δεν μπορεί να λυθεί αποκλειστικά μέσα στα νοσοκομεία, αλλά είναι ένα πολυτομεακό πρόβλημα.

Ως εκ τούτου στην πράξη, η παρέμβαση One Health αφορά:

1. Περιορισμό χρήσης αντιβιοτικών στην κτηνοτροφία.
2. Κοινή επιτήρηση δεδομένων, δηλαδή και περιβάλλον και κλινικά δεδομένα. Όλα μαζί θα πρέπει να συνυπολογίζονται και για την ανθρώπινη υγεία και για την υγεία των ζώων και του περιβάλλοντος.
3. Διατομεακή εκπαίδευση: Εκπαίδευση όχι μόνο στους επαγγελματίες υγείας στα νοσοκομεία, αλλά και στους κτηνιάτρους, τους γεωπόνους και στους ειδικούς επιστήμονες που ασχολούνται με όλες αυτές τις χρήσεις αντιμυκητιασικών και αντιϊκών φαρμάκων πέρα από τα αντιβιοτικά.
4. Επιστημονικά τεκμηριωμένη πολιτική. Δηλαδή Εθνικό Σχέδιο Δράσης, που ναι μεν υπάρχει από το 2019, ωστόσο θα πρέπει να αναπτυχθεί ουσιαστικά με τα τρέχοντα δεδομένα και να αρχίσει να υλοποιείται συστηματικά».

Ο ρόλος των λυμάτων στην παρακολούθηση της εξάπλωσης ανθεκτικών μικροβίων

Στο ερώτημα ποιος είναι ο ρόλος των λυμάτων στην παρακολούθηση της εξάπλωσης ανθεκτικών μικροβίων, ο καθηγητής Αναλυτικής Χημείας απαντά:

«Στην κοινή επιτήρηση δεδομένων, το βασικό εργαλείο είναι η επιτήρηση των λυμάτων στο πλαίσιο της Ενιαίας Υγείας. Γιατί μέσα από τα λύματα μπορούμε να απομονώσουμε και να δούμε ποια είναι τα γονίδια, τα οποία έχουν αναπτυχθεί και έχουν αφανίσει την ανθεκτικότητα σε διάφορες κατηγορίες αντιβιοτικών.

Επομένως, τα λύματα μας λένε όχι μόνο το τι υπάρχει και τι θα πάει στο περιβάλλον, αλλά και ποια είναι η κλινική εικόνα στα νοσοκομεία, γιατί από εκεί προέρχονται».

Για την εικόνα που επικρατεί αυτή τη στιγμή ο καθηγητής αναφέρει: «Παρακολουθούμε συστηματικά τέσσερα γονίδια από τα 21 που έχουμε σκοπό να ολοκληρώσουμε αυτή τη χρονιά, να παρακολουθούμε στα λύματα για διαφορετικές κατηγορίες αντιβιοτικών. Έχουμε δει ότι τα λύματα μπορούν να λειτουργήσουν ως έγκαιρο σύστημα προειδοποίησης πριν ακόμα η αντοχή φανεί στα νοσοκομεία.

Πρόσφατα ολοκληρώσαμε μια μελέτη, η οποία είναι υπό δημοσίευση, όπου φαίνεται ότι κάθε κύκλος επιδημίας, ας πούμε για τους αναπνευστικούς ιούς, προηγείται ενός κύματος αύξησης ανθεκτικών γονιδίων σε κάποια αντιβιοτικά».

Η μικροβιακή αντοχή είναι το υπόστρωμα για μια νέα πανδημία

O Covid έδειξε πόσο ευάλωτες είναι οι κοινωνίες απέναντι στις λοιμώξεις. Θα μπορούσε η μικροβιακή αντοχή να αποτελέσει την επόμενη μεγάλη παγκόσμια κρίση δημόσιας υγείας, είναι το τελευταίο ερώτημα που ετέθη στον κ. Θωμαίδη:

«Βεβαίως, έχει αναγνωριστεί ήδη από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Η μικροβιακή αντοχή είναι το υπόστρωμα για μια νέα πανδημία και γι’ αυτό είναι στην προτεραιότητα των παρεμβάσεων σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτή τη στιγμή υπάρχει μία τάση αύξησης της αναλογίας των ανθεκτικών βακτηρίων και αυτό αποτυπώνεται στα λύματα, που αποτελούν καταρχήν το εργαλείο έγκυρης προειδοποίησης, για άμεση λήψη μέτρων.

Για αυτό και εμείς έχουμε ξεκινήσει πιλοτικό πρόγραμμα για την παρακολούθηση της μικροβιακής αντοχής (έχουμε βάλει και αναπνευστικούς ιούς), σε συνεργασία με τον ΕΟΔΥ, το ΕΜΠ και την περιφέρεια Αττικής, το οποίο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω της Παγκόσμιας Τράπεζας και αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Ιανουάριο.

Είναι το μοναδικό στην Ευρώπη αυτή τη στιγμή και στόχος μας είναι να επεκταθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις», κατέληξε.

Πηγή: iefimerida.gr