Δεκαπενταύγουστος: Τι μαγειρεύει η Ελλάδα για το μεγαλύτερο τραπέζι του καλοκαιριού

Από τον λαμπριανό της Αστυπάλαιας και το πατατάτο της Αμοργού μέχρι το στιφάδο της Παναγίας στην Εύβοια, κάθε τόπος βάζει στο τραπέζι της 15ης Αυγούστου τις δικές του γεύσεις.

Ο Δεκαπενταύγουστος έχει τη δική του γεύση. Μετά τη νηστεία για την Κοίμηση της Θεοτόκου που κρατάει δεκατέσσερις ημέρες, τα οικογενειακά τραπέζια και τα πανηγύρια γεμίζουν με φαγητά που σε πολλές περιοχές εξακολουθούν να σιγομαγειρεύονται όπως παλιά, σε μεγάλες ποσότητες και με τα αγαθά του τόπου.

Το κρέας έχει πρωταγωνιστικό ρόλο. Αρνί, κατσίκι, γίδα, προβατίνα, κόκορας, μοσχάρι και χοιρινό ψήνονται στον ξυλόφουρνο, βράζουν για ώρες ή μαγειρεύονται μαζί με ρύζι, πλιγούρι, πατάτες και ζυμαρικά. Δεν υπάρχει, επομένως, ένα «φαγητό του Δεκαπενταύγουστου». Υπάρχει ένας ολόκληρος χάρτης τοπικών πιάτων που συνδέθηκαν με τη μεγάλη γιορτή του Αυγούστου, το «Πάσχα του καλοκαιριού».

Παραδοσιακά πιάτα του Δεκαπενταύγουστου: Τι μαγειρεύει η Ελλάδα

Κρήτη – Γαμοπίλαφο και αντικρυστό

Παρά το όνομά του, το γαμοπίλαφο δεν περιορίζεται στους γάμους. Ανήκει στα φαγητά των μεγάλων κοινωνικών και θρησκευτικών γιορτών της Κρήτης και το συναντάμε και στα τραπέζια του Δεκαπενταύγουστου. Το κρέας, συνήθως γίδα ή ζυγούρι, βράζει για ώρες και στον δυνατό ζωμό του μαγειρεύεται το ρύζι. Στο τέλος προστίθενται λεμόνι και στακοβούτυρο.

Στα μεγάλα κρητικά πανηγύρια συναντάμε επίσης το αντικριστό, έναν από τους παλαιότερους τρόπους ψησίματος του κρέατος στο νησί. Μεγάλα κομμάτια αρνιού ή κατσικιού στερεώνονται γύρω από τη φωτιά και ψήνονται αργά από τη θερμότητά της, χωρίς να βρίσκονται ακριβώς πάνω από τις φλόγες. Πρόκειται για φαγητό άμεσα συνδεδεμένο με τις μεγάλες συγκεντρώσεις, τα γλέντια και τα πανηγύρια της Κρήτης και έχει φυσικά θέση και στα τραπέζια του Δεκαπενταύγουστου.

Αστυπάλαια – Λαμπριανός

Στην Αστυπάλαια, ο λαμπριανός είναι ένα από τα χαρακτηριστικότερα φαγητά των μεγάλων γιορτών. Αρνί ή κατσίκι γεμίζεται με ρύζι, συκωτάκια και μυρωδικά και ψήνεται αργά για πολλές ώρες. Παραδοσιακά μπαίνει στον ξυλόφουρνο από το προηγούμενο βράδυ και παραμένει εκεί σε χαμηλή θερμοκρασία μέχρι να ψηθεί. Αν και συνδέεται και με το Πάσχα, έχει θέση στα μεγάλα πανηγύρια του νησιού και στον εορτασμό της Παναγίας Πορταϊτισσας.

Αμοργός – Πατατάτο

Το πατατάτο είναι από τα φαγητά που έχουν ταυτιστεί με τα μεγάλα πανηγύρια της Αμοργού. Κατσίκι ή γίδα μαγειρεύεται αργά με πατάτες, ντομάτα και μπαχαρικά, μέχρι το κρέας να μαλακώσει και η σάλτσα να δέσει. Η ίδια η φύση της συνταγής, που μπορεί να μαγειρευτεί σε μεγάλες ποσότητες, την έκανε ιδανική για τα πολυπληθή τραπέζια των γιορτών του νησιού.

Σίφνος – Μαστέλο

Το μαστέλο μπορεί να είναι περισσότερο γνωστό ως πασχαλινό φαγητό της Σίφνου, το συναντάμε όμως και στις γιορτές του καλοκαιριού. Αρνί ή κατσίκι μαγειρεύεται με κρασί και μυρωδικά και ψήνεται αργά μέσα στο ομώνυμο πήλινο σκεύος. Στον Δεκαπενταύγουστο, μία από τις σημαντικότερες γιορτές του νησιού, το μαστέλο βρίσκεται ξανά στο τραπέζι.

Λέσβος – Κισκέκ ή κισκέσι

Στη Λέσβο συναντάμε το κισκέκ ή κισκέσι, ένα φαγητό στενά συνδεδεμένο με τα μεγάλα πανηγύρια και τις γιορτές της Παναγίας. Κρέας και σιτάρι μαγειρεύονται μαζί για πολλές ώρες, μέχρι οι κόκκοι να διαλυθούν σχεδόν και το φαγητό να αποκτήσει πυκνή, χυλωμένη υφή. Πρόκειται για μια συνταγή που συναντάται με διαφορετικές παραλλαγές και σε άλλες περιοχές του ανατολικού Αιγαίου και της Μικράς Ασίας

Κέρκυρα – Παστιτσάδα

Στην Κέρκυρα, ένα από τα πιάτα που συνδέονται με τα μεγάλα κυριακάτικα και γιορτινά τραπέζια είναι η παστιτσάδα. Παραδοσιακά παρασκευάζεται με κόκορα, αν και σήμερα συναντάται πολύ συχνά και με μοσχάρι. Το κρέας σιγομαγειρεύεται σε κόκκινη σάλτσα με κρασί και σπετσερικό, το χαρακτηριστικό μείγμα μπαχαρικών, και σερβίρεται με χοντρά μακαρόνια. Τον Δεκαπενταύγουστο είναι ένα από τα χαρακτηριστικά πιάτα του κερκυραϊκού τραπεζιού

Κεφαλονιά – Κρεατόπιτα

Στην Κεφαλονιά, η κρεατόπιτα έχει θέση και στο τραπέζι της μεγάλης γιορτής του Αυγούστου. Η γέμιση διαφέρει από σπίτι σε σπίτι και μπορεί να περιλαμβάνει ένα ή περισσότερα είδη κρέατος μαζί με ρύζι, μυρωδικά και μπαχαρικά, κλεισμένα μέσα σε φύλλο. Στα γιορτινά τραπέζια του νησιού συναντάμε επίσης τράγο βραστό και κατσίκι ή αρνί ψημένο στον ξυλόφουρνο.

Μεσσηνία – Γουρουνοπούλα

Η ψητή γουρουνοπούλα αποτελεί ένα από τα γαστρονομικά χαρακτηριστικά της Μεσσηνίας και είναι στενά δεμένη με τα πανηγύρια της περιοχής. Ο Δεκαπενταύγουστος είναι μία από τις μεγάλες γιορτές όπου έχει την τιμητική της. Η «γουρνοπούλα» όπως την αποκαλούν οι ντόπιοι, ψήνεται αργά για πολλές ώρες, ώστε το κρέας να παραμένει τρυφερό και η πέτσα να γίνει τραγανή, και πωλείται σε μερίδες στα πανηγύρια και στις γιορτές των χωριών

Οξύλιθος Ευβοίας – Το στιφάδο της Παναγίας

Στον Οξύλιθο της Εύβοιας, ο Δεκαπενταύγουστος έχει το δικό του φαγητό. Το περίφημο «στιφάδο της Παναγίας» μαγειρεύεται κάθε χρόνο στο πλαίσιο του εορτασμού της Κοίμησης της Θεοτόκου. Μοσχαρίσιο κρέας, άφθονα κρεμμύδια και ντομάτα σιγοβράζουν σε μεγάλα καζάνια πάνω στα ξύλα και το φαγητό προσφέρεται στους κατοίκους και στους επισκέπτες. Πρόκειται για μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις στην Ελλάδα όπου ένα συγκεκριμένο πιάτο παραμένει άμεσα συνδεδεμένο με τον εορτασμό της «Παναγία2 Πετριώτισσας» ή «Παναγίας Χατηριάνισσας».