Ασφυκτική η κατάσταση στις φυλακές της Κρήτης – Στο 159% η πληρότητα στην Αλικαρνασσό

Στο «κόκκινο» βρίσκεται η κατάσταση στις φυλακές της Κρήτης, με τον υπερπληθυσμό των κρατουμένων να αναδεικνύεται σε ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του σωφρονιστικού συστήματος. Στις φυλακές Νέας Αλικαρνασσού η πληρότητα φτάνει το 159,05%, ενώ ιδιαίτερα επιβαρυμένη είναι και η εικόνα στο Σωφρονιστικό Κατάστημα Νεάπολης, όπου το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώνεται στο 166,67%.

Διαφορετική είναι η εικόνα στις Αγροτικές Φυλακές της Αγυιάς Χανίων, οι οποίες αποτελούν μία από τις λίγες σωφρονιστικές δομές της χώρας που λειτουργούν κάτω από τα όρια της χωρητικότητάς τους, με την πληρότητα να ανέρχεται στο 89,33%.

Η εικόνα στην Κρήτη εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα σωφρονιστικά καταστήματα σε ολόκληρη τη χώρα, με τον αριθμό των κρατουμένων να αυξάνεται διαρκώς και τις διαθέσιμες θέσεις να μην επαρκούν.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Αντεγκληματικής Πολιτικής, που παρουσιάζει η «Καθημερινή» στις 2 Νοεμβρίου 2026 στις ελληνικές φυλακές κρατούνταν συνολικά 14.318 άνθρωποι, ενώ η προβλεπόμενη χωρητικότητα των σωφρονιστικών καταστημάτων ανέρχεται σε 10.722 θέσεις. Η πληρότητα έχει φτάσει στο 133,54%, με 3.596 περισσότερους κρατουμένους από όσους μπορούν να φιλοξενηθούν βάσει της επίσημης δυναμικότητας.

Μέσα σε μόλις δύο μήνες, από τον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν ο αριθμός των κρατουμένων ξεπέρασε για πρώτη φορά τις 14.000, προστέθηκαν ακόμη 263 άτομα, εντείνοντας την πίεση στις ήδη επιβαρυμένες δομές.

Στο τραπέζι νέα ρύθμιση για αποσυμφόρηση

Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη επεξεργάζεται νέα νομοθετική παρέμβαση, με στόχο να περιοριστεί ο υπερπληθυσμός των φυλακών. Η σχετική διάταξη αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες της «Καθημερινής», να τεθεί το επόμενο διάστημα σε δημόσια διαβούλευση.

Κεντρικό σημείο της προωθούμενης ρύθμισης είναι η δυνατότητα αποφυλάκισης κρατουμένων που έχουν καταδικαστεί για πλημμελήματα και έχουν εκτίσει πραγματικά το ένα πέμπτο της ποινής τους έως την ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Οι συγκεκριμένοι κρατούμενοι θα μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να εκτίσουν το υπόλοιπο της ποινής τους στην κατοικία τους, με ηλεκτρονική επιτήρηση και τη χρήση ειδικού βραχιολιού.

Η ρύθμιση χαρακτηρίζεται ως διάταξη «μιας ημέρας», καθώς δικαίωμα υπαγωγής θα έχουν όσοι έχουν συμπληρώσει το απαιτούμενο ένα πέμπτο της ποινής μέχρι την ημέρα δημοσίευσης του νόμου. Όσοι συμπληρώσουν το συγκεκριμένο χρονικό όριο αργότερα δεν θα μπορούν να επωφεληθούν.

Παράλληλα, προβλέπονται συγκεκριμένοι περιορισμοί, καθώς δεν θα εντάσσονται στη ρύθμιση, μεταξύ άλλων, κρατούμενοι που έχουν καταδικαστεί για αδικήματα ενδοοικογενειακής βίας. Βασική προϋπόθεση θα είναι επίσης η απουσία πειθαρχικών παραπτωμάτων και η πραγματική έκτιση ενός ελάχιστου χρόνου κράτησης, χωρίς να υπολογίζονται οι ευεργετικές ημέρες από εργασία μέσα στη φυλακή.

Ρυθμίσεις και για αλλοδαπούς κρατουμένους

Στο ίδιο σχέδιο αποσυμφόρησης εξετάζεται και δεύτερη παρέμβαση, η οποία αφορά αλλοδαπούς κρατουμένους. Ειδικότερα, προβλέπεται η δυνατότητα απόλυσής τους, εφόσον έχουν εκτίσει το ένα τρίτο της ποινής τους, υπό τον όρο ότι θα απομακρυνθούν από την ελληνική επικράτεια.

Και σε αυτή την περίπτωση θα υπάρχουν εξαιρέσεις, καθώς εκτός της ρύθμισης θα μένουν όσοι έχουν καταδικαστεί για ανθρωποκτονία, βιασμό ή συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η «Καθημερινή», περίπου 500 αλλοδαποί από την Αίγυπτο κρατούνται σήμερα με βασική κατηγορία την παράνομη είσοδο στη χώρα.

Πάνω από 4.000 περισσότεροι κρατούμενοι σε λιγότερο από τρία χρόνια

Η διαρκής αύξηση του αριθμού των κρατουμένων αποτυπώνεται και στη σύγκριση των στοιχείων των τελευταίων ετών. Στις 31 Δεκεμβρίου 2023 οι κρατούμενοι ανέρχονταν σε 10.229, στο τέλος του 2024 είχαν φτάσει τους 11.461, ενώ στις 31 Δεκεμβρίου 2025 καταγράφονταν 13.561.

Στις 2 Νοεμβρίου 2026 ο αριθμός είχε πλέον ανέλθει στους 14.318, καταγράφοντας αύξηση μεγαλύτερη των 4.000 ατόμων μέσα σε διάστημα μικρότερο των τριών ετών.

Σημαντικό ρόλο στην αύξηση του πληθυσμού των φυλακών αποδίδεται και στις αλλαγές που επέφερε ο νόμος 5090/2024 στο πλαίσιο αναστολής των ποινών. Η Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων έχει επισημάνει τις επιπτώσεις που είχε η αυστηροποίηση του συγκεκριμένου πλαισίου, καθώς περιορίστηκε η δυνατότητα αναστολής ποινών, με αποτέλεσμα περισσότεροι καταδικασθέντες να οδηγούνται σε πραγματική έκτιση της ποινής τους.