Για πρώτη φορά η μείωση παραγωγής, ως αποτέλεσμα επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης, αποτυπώνεται επιστημονικά μέσα από τη μελέτη που διενήργησε το εργαστήριο Υδατικών Πόρων, Αρδεύσεων και περιβαλλοντικής γεωπληροφορικής στο Ινστιτούτο Ελιάς , Υποτροπικών φυτών και Αμπέλου του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ.
Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης, που αποκαλύπτει το CRETA24, είναι ότι η μειωμένη παραγωγή στην Κρήτη το 2025–2026 συνδέεται κυρίως με σωρευτικό υδατικό στρες μεγάλης διάρκειας, δηλαδή με παρατεταμένη ξηρασία. Αυτό αποτυπώνεται κυρίως στον δείκτη SPEI-12, έναν δείκτη που δείχνει το σωρευτικό υδατικό έλλειμμα σε βάθος 12 μηνών. Με απλά λόγια, δείχνει αν η ελαιοκαλλιέργεια είχε επαρκές διαθέσιμο νερό ή αν βρέθηκε υπό παρατεταμένη ξηρασία κατά την κρίσιμη περίοδο που επηρέασε την παραγωγή.
Η μεγαλύτερη μείωση καταγράφηκε στο Λασίθι (-52,5%) και στο Ηράκλειο (-44,9%), ακολούθησε το Ρέθυμνο (-33,1%), ενώ τα Χανιά εμφάνισαν ανθεκτικότητα και κινήθηκαν πάνω από τον ιστορικό μέσο όρο (+9,1%).
Δείτε όλη την εκπομπή
“Τα συμπεράσματα της μελέτης αποτελούν ένα χρήσιμο εργαλείο για να διαπιστώσουμε ερευνητικά τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης στην ελαιοκαλλιέργεια του νησιού. Μπορούν επίσης να αποτελέσουν βασικό πυλώνα διεκδίκησης αποζημιώσεων για τους παραγωγούς διότι αποδεικνύεται επιστημονικά η ζημιά που προκάλεσαν στην παραγωγή συνθήκες όπως η ξηρασία και το σωρευτικό υδατικό έλλειμμα”, δήλωσε στην εκπομπή De Facto της Τηλεόρασης CRETA ο υπεύθυνος ερευνητής του εργαστηρίου Νεκτάριος Κουργιαλάς.
Η παραγωγή φαίνεται επίσης ότι επιβαρύνθηκε από το θερινό θερμικό στρες και τους ισχυρούς νότιους ανέμους, κυρίως στο Λασίθι και στο Ηράκλειο. Αντίθετα, το χειμερινό ψύχος και η βροχή της περιόδου Μαρτίου–Ιουνίου δεν φαίνεται να αποτέλεσαν γενικευμένες κύριες αιτίες της μειωμένης παραγωγής σε επίπεδο Κρήτης.
Συνολικά, η μελέτη καταλήγει ότι η χαμηλή παραγωγή του 2025–2026 δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά κυρίως στην παρατεταμένη ξηρασία, σε συνδυασμό με υψηλές θερμοκρασίες και νότιους ανέμους, με εντονότερες επιπτώσεις στην ανατολική Κρήτη.
“Στόχος της μελέτης ήταν να διερευνηθεί κατά πόσο η μειωμένη ελαιοπαραγωγή της περιόδου 2025–2026 στην Κρήτη μπορεί να συνδεθεί με τις κλιματικές και εδαφοϋδατικές συνθήκες που επικράτησαν στο νησί, και ειδικότερα γιατί η μείωση ήταν εντονότερη σε ορισμένες Περιφερειακές Ενότητες”, τόνισε ο κ. Κουργιαλάς.
Η μελέτη αξιοποίησε επτά δείκτες που σχετίζονται με κρίσιμους παράγοντες για την ελιά: θερμικό στρες κατά την άνθηση, θερινό θερμικό στρες, επάρκεια χειμερινού ψύχους, σωρευτικό υδατικό έλλειμμα, ετήσια βροχόπτωση, βροχόπτωση την περίοδο Μαρτίου–Ιουνίου και ένταση νοτίων ανέμων.
