ΕΚΠΑ: 1 στους 2 νέους εθισμένος στο TikTok και 6 στους 10 με συμπτώματα κατάθλιψης

Η ολοένα και μεγαλύτερη παρουσία των social media στην καθημερινότητα των παιδιών και των νέων προκαλεί ανησυχία για τις επιπτώσεις στη νοητική και ψυχική τους υγεία. Επιστημονικές έρευνες καταγράφουν πτώση στις γνωστικές επιδόσεις των νεότερων γενεών, ενώ στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram.

Ανησυχητικά είναι και τα ευρήματα για την Ελλάδα. Σύμφωνα με μελέτη του ΕΚΠΑ, ένας στους δύο νέους εμφανίζει ενδείξεις εθισμού στο TikTok, ενώ έξι στους δέκα παρουσιάζουν συμπτώματα κλινικής κατάθλιψης.

«Το TikTok άλλαξε την ιστορία του διαδικτύου»

Το μέγεθος του προβλήματος στην Ελλάδα αποτυπώνεται στην πρόσφατη μελέτη του Εργαστηρίου Κλινικής Επιδημιολογίας του ΕΚΠΑ, σε δείγμα 1.033 χρηστών.

Ένας στους δύο Έλληνες της γενιάς GenZ (κάτω των 30 ετών) εμφανίζει συμπτώματα κλινικού εθισμού στο TikTok. Οι νέοι περνούν κατά μέσο όρο 4 ώρες τη μέρα στα social media, με τις 2,3 ώρες να καταναλώνονται αποκλειστικά στη συγκεκριμένη πλατφόρμα.

Όπως εξηγεί ο Πέτρος Γαλάνης, αναπληρωτής καθηγητής Ερευνητικής Μεθοδολογίας στο Τμήμα Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ, στο Iatropedia.gr το TikTok άλλαξε την ιστορία του διαδικτύου. Δεν στηρίζεται στον διάλογο, αλλά σε έναν πανίσχυρο αλγόριθμο:

«Είναι μακράν το πιο εθιστικό. Διαβάζει στο μυαλό σου ποιο βίντεο θες να δεις μετά από μισή ώρα. Μόλις μπεις, σε αποκωδικοποιεί αμέσως. Οι πλατφόρμες αυτές κυβερνούν τον πλανήτη».

Ο συνδυασμός αυτού του υπερ-εθιστικού αλγορίθμου με το «doomscrolling» (την ατελείωτη ροή βίντεο) εκτινάσσει και τα προβλήματα ψυχικής υγείας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ελληνικής έρευνας, ανάμεσα στους εθισμένους χρήστες το 80% υποφέρει από υπνηλία, το 70% βιώνει έντονο άγχος, ενώ το 60% εμφανίζει συμπτώματα κατάθλιψης.

Πάμε προς τα πίσω;

Η ιστορία της ανθρώπινης εξέλιξης βασιζόταν μέχρι σήμερα σε έναν κανόνα: κάθε γενιά γινόταν γνωστικά πιο ικανή από την προηγούμενη, γεγονός το οποίο έχει περιγραφεί από τους επιστήμονες ως «Φαινόμενο Flynn» (Flynn Effect).

Όπως συμπληρώνει, ωστόσο, ο κ. Γαλάνης, ο κανόνας αυτός πλέον ανατράπηκε. Για πρώτη φορά στην ιστορία, οι επιστήμονες παγκοσμίως καταγράφουν μια γενιά παιδιών με μικρότερο IQ σε σύγκριση με τους γονείς τους. Συγκεκριμένα, σε πρόσφατες δημοσιευμένες μελέτες έχει καταγραφεί επιβράδυνση (Νορβηγικό κέντρο Ragnar Frisch, 2018), ή ακόμη και αναστροφή του φαινομένου Flynn (Πανεπιστήμιο Northwestern, USA, 2023)

Η αιτία, όπως εξηγεί στο νέο επεισόδιο του Health Talks ο κ. Πέτρος Γαλάνης, δεν είναι άλλη από την ψηφιακή «πανδημία» και τις οθόνες, που φαίνεται να σαρώνουν τις γνωστικές τους δεξιότητες.

«Είναι ανατριχιαστικό, γιατί η εξελικτική διαδικασία δείχνει ότι οι εγκέφαλοι προοδεύουν. Εμείς πλέον, αντί να προοδεύουμε, πάμε προς τα πίσω», καταλήγει ο Καθηγητής.